Кіріспе
Жаратылыс кітабындағы кейіпкер, Исраил тайпаларының атасы Ефрем (/iː//f//r//iː//ə//m/; ʾEp̄rayīm, in pausa: אֶפְרָיִם ʾEp̄rāyīm) Жаратылыс кітабында айтылғандай, Жүсіп бен Жақыптың және Асенаттың екінші ұлы. Асенат – ежелгі Мысыр әйелі, Фараон Жүсіпке әйел ретінде берген, және ʾĀвен дінінің жұпасы Потифераның қызы. Ефрем исраилдіктер Қанааннан көшіп келгенге дейін Мысырда дүниеге келген. Сандар кітабында Ефремнің үш ұлы аталған: Шутелах, Бекер және Тахан. Бірақ, 1 Шығармалар 7-тарауда Езер мен Елеад сияқты сегіз ұлының жергілікті малды ұрлауға тырысқанда қаза болғандығы жазылған. Олардың қазасынан кейін ол тағы бір ұл, Бериях-ты дүниеге келтірген. Ол Нун бен Елішаманың ұлы Ешуаның, Қанаанды жаулап алудағы Исраил тайпаларының басшысының атасы болды. Киелі кітаптағы айтуынша, Израильдің Солтүстік Корольдігінің бірінші патшасы болған Иеровоам да Ефрем руынан шыққан.
the Israelite tribal patriarch
Ephraim ('/iː//f//r//iː//ə//m/; ʾEp̄rayīm, in pausa: אֶפְרָיִם ʾEp̄rāyīm) was, according to the Book of Genesis, the second son of Joseph ben Jacob and Asenath. Asenath was an Ancient Egyptian woman whom Pharaoh gave to Joseph as wife, and the daughter of Potipherah, a priest of ʾĀwen. Ephraim was born in Egypt before the arrival of the Israelites from Canaan. The Book of Numbers lists three sons of Ephraim: Shuthelah, Beker, and Tahan. However, 1 Chronicles 7 lists eight sons, including Ezer and Elead, who were killed in an attempt to steal cattle from the locals. After their deaths he had another son, Beriah. He was the ancestor of Joshua, son of Nun ben Elishama, the leader of the Israelite tribes in the conquest of Canaan. According to the biblical narrative, Jeroboam, who became the first king of the Northern Kingdom of Israel, was also from the house of Ephraim.
Киелі кітапты сынға алу
Жаратылыс кітабында «Ефрем» есімінің еврейше «өнімді болу» дегенді білдіретін פָּרָה (pārā) түбірінен шыққандығы айтылған. Бұл Жүсіптің бала тудыру қабілетіне, әсіресе Мысырда (Торада оның азап шеккен жері деп аталады) қатысты. Сондықтан «Ефрем» есімін «Мен өнімді боламын» деп аударуға болады, ал «а» әрпі (א) бірінші жаққа, жекеше түріне және болашақ шаққа сілтеме жасайды. Киелі кітапта Жүсіптің екінші ұлы – Манаса, ал Жүсіптің өзі Рахила мен Яқыптың екі баласының бірі, екіншісі – Бинъямин. Киелі кітап зерттеушілері географиялық үндестігі мен ескі жазбалардағы сипатталуына сүйене отырып, Ефрем мен Манасаның бастапқыда бір рудың – Жүсіп руының – бөлігі болғандығын айқын көрсетеді. Бірнеше ғалымдардың пікірінше, Бинъямин де бастапқыда Ефрем мен Манасадан тұратын «Жүсіп» руының бір бөлігі болған, бірақ Жүсіптің әкесі ретінде айтылуы Киелі кітапта жоғалып кеткен. Көптеген библиялық ғалымдар Жүсіп руларының (Бинъямин қоса) ерекшелігі – олардың Мысырға барып қайтқан жалғыз израильдіктер болғандығында, ал негізгі израильдік тайпалар қанаандықтардан пайда болған субмәдениет болып, Қанаанда тұрғандығында деп санайды. Осы көзқарас бойынша, Яқыптың Лабанға әйел алу үшін барған оқиғасы осы көші-қонның метафорасы ретінде туған, ал Лабаннан алынған мүлік пен отбасы Мысырдан оралған кезде Жүсіп руларының алған табыстарын көрсетеді. Торада Ефрем руының басымдығы Яқыптың, жартылай соқыр және өлім төсегінде жатқанда, Манасадан бұрын Ефремге бата беруімен байланыстырылады. Осы батаны сипаттайтын мәтінде бір рет қолданылған сөз – שכל (sh k l) – бар, ал классикалық раввиндік әдебиет оны эзотерикалық тұрғыдан түсіндіреді. Кейбір раввиндік көздер бұл терминді «ақыл/даналық» деген мағынадағы «секель» сөзімен байланыстырып, Яқыптың кімді баталап жатқанын толық білгенін көрсетеді; басқа раввиндік көздер оны «шикель» сөзімен байланыстырып, Яқыптың Ефремнің пайдасына Манасаны қиын жағдайға түсіргенін көрсетеді; ал үшінші раввиндік көздер бұл Яқыптың киелі рухқа нұсқау беру және басшылық ету қабілетін білдіреді деп санайды. Классикалық раввиндік көздерде Ефрем қарапайым және өзімшіл емес адам ретінде сипатталады. Бұл раввиндік көздер Яқыптың Ефремге Манасадан, екеуінің үлкенінен, артықшылық бергенін, оның кішіпейілділігі мен өзімшілдігі және Ешуаның пайғамбарлық көрісінен деп мәлімдейді. Бұл көздерде Яқыптың әділдігі соншалықты жоғары бағаланған, Құдай оның құрметіне батасын бекітіп, Ефремді жетекші ру етіп қойған.
In the Torah, the eventual precedence of the tribe of Ephraim is argued to derive from Jacob, half blind and on his deathbed, blessing Ephraim before Manasseh. The text describing this blessing features a hapax legomenon – the word שכל (sh k l) – which classical rabbinical literature has interpreted in esoteric manners; some rabbinical sources connect the term with sekel, meaning mind/wisdom, and view it as indicating that Jacob was entirely aware of who he was actually blessing; other rabbinical sources connect the term with shikkel, viewing it as signifying that Jacob was despoiling Manasseh in favour of Ephraim; yet other rabbinical sources argue that it refers to the power of Jacob to instruct and guide the holy spirit. In classical rabbinical sources, Ephraim is described as being modest and not selfish. These rabbinical sources allege that it was on account of modesty and selflessness, and a prophetic vision of Joshua, that Jacob gave Ephraim precedence over Manasseh, the elder of the two; in these sources Jacob is regarded as being sufficiently just that God upholds the blessing in his honour, and makes Ephraim the leading tribe.