Кіріспе
Кейбір елдерде үкіметтің негізгі банктік шоты Вестминстер жүйесінен бастау алған саяси жүйелері бар көптеген мемлекеттерде біріктірілген қор немесе біріктірілген түсімдер қоры үкіметтің басты банктік шоты саналады. Жалпы салық – бұл біріктірілген қорға түсетін салық (нақты мақсаттарға бөлінген арнайы салықтардан өзгеше), ал жалпы шығындар біріктірілген қордан жүзеге асырылады.
In many states with political systems derived from the Westminster system, a consolidated fund or consolidated revenue fund is the main bank account of the government. General taxation is taxation paid into the consolidated fund (as opposed to hypothecated taxes earmarked for specific purposes), and general spending is paid out of the consolidated fund.
Құру
Британдық біріктірілген қор осылай аталды, себебі ол бірнеше бұрынғы шоттарды біріктіріп, атқарушы биліктің шығыстарын парламенттік бақылауда ұстауды жеңілдетті; ол "барлық мемлекеттік кірістер ағыны құйылатын және барлық мемлекеттік қызметтерді қаржыландыратын бір қор" деп анықталды. Қазынашылық бұл шотты, бұрын Ұлыбританияның қазынашылық шоттары деп белгілі болған, Англия банкінде құрды, ол осы күнге дейін сонда сақталады, ал "Біріктірілген қор" термині осы шоттағы несие сомасын білдіреді. 1866 жылғы Қазынашылық және аудит департаменттері заңына сәйкес, салықтан түсетін түсімдердің көп бөлігі және қазынашылыққа төленетін барлық басқа да ақша Біріктірілген қорға түсуі керек.
Бұрынғы қорлар
Жалпы қор 1617 жылы, жиынтық қор 1715 жылы, Оңтүстік теңіз қоры 1717 жылы құрылды. Бұл қорлар Парламент бекіткен белгілі бір мемлекеттік қарыз алуға байланысты құрылды, оған пайыз төлеу және негізгі соманы өтеу үшін арналған нақты кіріс түрі бөлінді. Осы кіріс қарызға байланысты қорға төленді. Мысалы, Оңтүстік теңіз қоры Оңтүстік теңіз компаниясының қарызымен байланысты болды. Жиынтық қорға ағылшын (кейін британдық) тажының барлық мұрагерлік кірістері, мысалы, Таж мүлігінен және Корольдік поштадан түскен пайда төленді. Шотландияның мұрагерлік кірістері 1788 жылдан бастап Біріктірілген қорға (Консолидацияланған қорға) төленді. 1716 жылдан бастап алғашқы үш қордың қалдығы, пайыз және негізгі сома төленгеннен кейін, төртінші қорға, яғни тоңған қорға (сinking fund) ағылды. Бұл қаржы ұлттық қарызды өтеуге жұмсалмақ еді, бірақ оның орнына көбінесе күнделікті қажеттіліктерге жұмсалды. Ақырында ол Ұлттық қарыз комиссарларына берілді және 1820 жылдары тоқтатылды. 1752 жылы, Біріктірілген қор құрылғанға дейін, үш қолданыстағы қорқа қарыздар біріктірілді және қайтарылмайтын болып (irredeemable) белгіленді – негізгі сома тек үкімет қаласа ғана қайтарылатын болды. Осылайша, олар жылдық 3% мөлшерлемемен төленетін аннуитеттерге айналды және консолидацияланған аннуитеттер немесе консольдер деп аталды.
Ирландияның шоғырландырылған қоры
Ұлыбритания мен Ирландияның біріктірілген қор қызметтері 1816 жылғы Біріктірілген қор заңымен бірыңғай Ұлыбританияның Біріктірілген қорына біріктірілді, ол бүгінге дейін сақталып келеді. Ирландия үкіметі 1922 жылы автономия алғаннан кейін және 1937 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін өз мақсаттары үшін жекелеген қорлар құрды. Біріктірілген қордың қазіргі заманғы эквиваленті – Орталық қор.
Қорға төленетін төлемдер
Егер Парламент заңмен өзгеше көзделмесе, барлық салық түсімдері осы қорға төленеді. Үкіметке салық емес түсетін және алушы ведомствоға қалдыруға болмайтын кез келген қаражат (мысалы, айыппұлдар) Біріктірілген қордың қосымша түсімі (CFER) деп есептеледі. Олар түскеннен кейін дереу Біріктірілген қорға аударылады. Теңгерімдік төлемдер Ұлттық қарыз қорынан (NLF) жасалады, осылайша салық түсімдерінен артық шығындардан туындаған теріс теңгерімдер келесі күнге көшirilмейді.
Тұрақты қызмет көрсетулер
Кейбір шығындар заң бойынша тікелей Біріктірілген қордан (Consolidated Fund) төленеді және Парламенттің жылдық бюджеттік процесіне бағынбастан, үкіметтің тәуелсіздігінің белгілі бір деңгейін қамтамасыз етеді. Осылай қаржыландырылатын қызметтер Біріктірілген қор қызметтері деп аталады және судьялардың жалақысы, Мемлекеттік тізім төлемдері (Civil List payments), Бақылаушы-аудитордың (Comptroller and Auditor General) жалақысы, сондай-ақ сайлау кезінде сайлау комиссиясының төрағаларына (returning officers) төленген шығындарды қамтиды. Судьялар жағдайында, бұл 1701 жылғы Қоныстану Актісімен (Act of Settlement 1701) орнатылған сот тәуелсіздігін қамтамасыз ету мақсатында жасалған.
Басқа заманауи қорлар
Ұлттық қарыздар қоры – мемлекеттің негізгі қарыз алу және несие беру шоты. Ол Ұлттық қарыздар қорына немесе одан аударым арқылы күнделікті нөлдік балансты сақтайтын Біріктірілген қормен тығыз байланысты. Валюталық реттеу шоты – Ұлыбританияның шетел валютасы, алтын және арнайы тарту құқықтарын сақтайтын мемлекеттік қор. Ол фунт стерлингтің халықаралық нарықтағы құнын басқару үшін қолданылуы мүмкін. Ұлттық сақтандыру қоры – Ұлттық сақтандыру схемасының жарналарын сақтайтын шот. Төтенше жағдайлар қоры – Парламент мақұлдауын күтіп, шұғыл шығыстарға немесе жылдық бюджеттік сметаға енбеген шағын төлемдерге пайдаланылатын шот.
Бақылаушы
Бақылаушы (оның өзі бас аудитор және Ұлттық аудит басқармасының басшысы) шоғырландырылған қорды да, Ұлттық несиелер қорын да бақылайды. Бұл лауазымның толық ресми атауы – Оның Әмірлігінің қазынасының түсімдерін және төлемдерін бақылаушы басшысы. Бақылаушы Англия банкіне Оның Әмірлігінің қазынасынан келіп түскен әрбір талапнаманы мақұлдауы керек, бұл талапнаманың Парламент заңмен бекіткен сомаларға және мақсаттарға сәйкес келетінін қамтамасыз ету үшін. Егер қаражаттар қателікпен шоғырландырылған қорға түсірілсе, онда Бақылаушы да, Қазынашылық та оның қайтарылуына келісуі керек.
Бас бухгалтерлер
Консолидацияланған қордан төлемдерді тек заңмен белгіленген бас бухгалтерлердің біріне ғана жасауға болады. Олар - Ұлыбританияның Бас төлем сатушысы, Ұлыбританияның Салық және кеден комиссарлары, Ұлттық қарыз комиссарлары және Англия банкінің бас кассирі.
Децентральді мемлекеттік басқару
Әрбір децентрализацияланған үкіметтің біріктірілген қоры Англия банкінде Paymaster General атынан сақталады.
Шотландия
Вестминстер Парламенті шотланд үкіметінің бюджетін, шотланд парламентінің жұмысын және шотланд соттарының судьяларының жалақысын қаржыландыру үшін жыл сайын белгілі бір сомада ақша қаражаты бөледі. Бұл ақша Ұлыбританияның біріктірілген қорынан Шотландияның біріктірілген қоры деп аталатын шотқа аударылады. Егер Шотландия Парламенті табыс салығын өзгертүге берілген өкілеттіктерді пайдаланса (мөлшерлеме 3 процентке дейін өзгеруі мүмкін), қосымша түскен кірістерді Ұлыбританиялық кіріс және кеден қызметі тікелей Шотландияның біріктірілген қорына аударады. Егер салық мөлшері төмендетілсе, онда сол жылы Ұлыбританияның біріктірілген қорынан төленетін сома да сәйкесінше азаяды.
Уэльс
Уэльстің Ұлттық Ассамблеясына бюджеттік қаражат бөлу үшін Уэльстің біріктірілген қоры да бар. Уэльс үкіметіне бөлінетін бюджетке қоса, Уэльс Ұлттық Ассамблеясының, Уэльс Бас аудиторының және Уэльс мемлекеттік қызметтер жөніндегі Омбудсменнің шығындары да Уэльстің біріктірілген қорынан тікелей төленеді. Төлемдер әдетте Уэльс министрлері ұсынған бюджеттік немесе қосымша бюджеттік ұсыныстың Ассамблеяда қабылдануынан кейін жасалады. Төтенше жағдайларға немесе Ассамблеяның бюджетті қабылдамауына байланысты шектеулі ерекшеліктер бар; сонымен қатар, Ұлттық Ассамблея қызметкерлерінің жалақысы сияқты кейбір төлемдер заңмен автоматты түрде мақұлдалады. Бас аудитор Уэльс министрлеріне Уэльстің біріктірілген қорынан барлық төлемдерді Ұлттық Ассамблея шығындарды бекіткенін тексергеннен кейін ғана рұқсат етуге міндетті.
Солтүстік Ирландия
Солтүстік Ирландия біріктірілген қоры 1921 жылдан бері бар.
Австралия
Австралия үкіметінде біріктірілген қорларды пайдалану отарлық дәуірге дейін жетеді. Бүгінде Австралияның федералды және штаттық үкіметтерінің барлығы өз біріктірілген қорларын сақтайды, ал төлемдерді жасау үшін тиісті парламенттен рұқсат алу талап етіледі.
Қауымдастық (федералды) үкіметі
Австралия үкіметінің біріктірілген қоры Біріктірілген Кіріс Қоры (CRF) деп аталады. CRF Австралия Конституциясының 81-83-тармақтары арқылы құрылған. Конституция CRF құрайтын кірістерді немесе ақшаны қалай сақтауға және есепке алуға қатысты ешқандай нұсқау бермейді, себебі CRF "өздігінен орындалатын" деп есептеледі – яғни, Ұлттық Достастыққа төленген барлық ақша, ол қорға немесе банк шотына түскен-түспегеніне қарамастан, автоматты түрде CRF құрамына кіреді. Оның орнына, мемлекеттік қаржыға қатысты есептесу және банк іс-әрекеттері 2013 жылғы «Мемлекеттік басқару, тиімділік және жауапкершілік туралы» заңында белгіленген. Заңға сәйкес, Ұлттық Достастық Австралияның Резервтік банкінде Ресми Мемлекеттік Шот (OPA) деп аталатын орталық банк шотын ұстауы тиіс. Заң сондай-ақ корпорациялық емес мемлекеттік ұйымдарға (NCE) заңнамалық және саяси өкілеттіктер Премьер-министрден немесе Министрлер кабинетінен болған жағдайда, түсімдерін есепке алуға және сақтауға рұқсат береді. Дегенмен, NCE жинаған ақшаның көп бөлігі жалпы мемлекеттік кіріс ретінде қарастырылады, оны сақтауға болмайды және OPA-ға аударылуы керек.
Жаңа Оңтүстік Уэльс
Жаңа Оңтүстік Уэльс конституциясының 39 және 40-баптары мемлекет жинаған барлық кірістер, қарыздар және өзге де ақшалардың бірыңғай консолидацияланған қорға түсуін талап етеді. Бұл қор бастапқыда 1855 жылы Консолидацияланған кіріс қоры ретінде құрылған, ал 1982 жылдан бастап мемлекеттің жалпы несиелік есебімен біріктіріліп, Консолидацияланған қор деп аталды.