Кіріспе

Кіші аралдар аралы, Шотландия, Ұлыбритания

Мак (Eilean nam Muc) – Шотландияның Ішкі Гебрид аралдарының бөлігі, Кіші аралдардағы төрт негізгі аралдың ең кішісі. Бүгінде аралдың көп бөлігі мал жаюға пайдаланылады. Тұрғындары жүнді кілемдер мен киім жасауға қолданады. Аралда бірнеше ежелгі ескерткіштер мен келушілерге арналған бірнеше мүмкіндіктер бар. Арал тұрғындарына Мүк бастауыш мектебі мен балабақшасы қызмет көрсетеді. Арал МакЭвен отбасының меншігінде.

Геология

Аралдың көп бөлігі палеоцен дәуірінде шыққан оливинді фирик базальт ағындарынан тұрады. Гавайит ағындары оңтүстік жағалау аймағында да табылады. Бұл ағындар бірігіп Эйг лава формациясын құрайды, оның көп бөлігі Эйг аралында көрінеді. Лава ағындары палеоцен дәуіріне жататын базальт және долерит дикелерінің жиынтығымен тілінеді, олар көбінесе солтүстік-батыс-оңтүстік-шығыс бағытында орналасқан. Ұқсас бағытта бірнеше жарылымдар картаға түсірілген, олардың ең ірісі Лейгтің Баг а Галланнайиден оңтүстік-шығысқа қарай созылады. Камас-Мор шығанағының шығыс жағында габбро таралған, ал батыс жағында Валтос құмтасы, Дунтулм және Кильмалуаг формацияларын қамтитын шөгінді тау жыныстары жиынтығы орналасқан, бұл формациялар жақын орналасқан Эйг аралында кеңінен таралған ортаңғы юра дәуірінің Ұлы Эстуарлық тобының жоғарғы бөлігін көрсетеді. Аралда шектеулі мөлшерде торф және морена шөгінділері де кездеседі.

География

Мюк басқа Кіші аралдарға (Канна, Рùm және Эйгг) іргелес орналасқан. Ол шамамен шығыстан батысқа қарай созылған. Аралдың ең биік төбесі – Бейн Аирен. 2011 жылғы халық санауы бойынша аралда 27 адам тұрды, осы кезеңде Шотландия аралдарының халық саны жалпы 4%-ға өсіп, 103 702 адамды құрады. Халықтың көп бөлігі Порт-Мор портының жанында шоғырланған. Аралдағы тағы бір елді мекен – Галланах шаруашылығы. Аралдың жалғыз жолы, шамамен ұзын, осы екеуін байланыстырады. Мюк сонымен қатар мөрлердің көптігімен және айналасындағы сулардағы порпоизалармен де әйгілі.

Мекемелер

2005 жылы Порт-Морда жол және көлікке түсірілетін жол салынды. Бұл көліктерді «Каледониялық МакБрейне» паромдарына кіруге және түсуге мүмкіндік береді, ол Мук аралын және көршілес Кіші аралдарды материктегі Маллаиг портымен байланыстырады (2,5 сағаттық қашықтықта). Дегенмен, әдетте, кіші аралдарға көлік әкелуге рұқсат берілмейді. Жаз айларында аралдарға «Arisaig Marine» компаниясының «MV Sheerwater» паромдары да қызмет көрсетеді, ол Маллаигтен оңтүстікке қарай 10 миль (16 км) қашықтықта орналасқан Арайсаигтен келеді. Бұл туралы «West Word» онлайн газетінде жарияланған. Аралда шіркеу, дүкен немесе пошта бөлімі жоқ, және Шотландия аралдарының осындай халқы барларының арасында ерекшелік ретінде, пошта жәшігі де жоқ. 1970 жылға дейін аралда электр қуаты болған жоқ, бастапқыда дизельдік генераторлар арқылы қамтамасыз етілді, бірақ 1999 жылы екі ірі жел турбинасы салынды. «Gallanach Lodge» атты қонақ үй және басқа да түрлі демалыс орындары бар.

Маклиндер мен Маклиндер

Макландар Макдональдтардың бір тармағы болды, олармен Дуарттың Маклиндери ұзақ жылдар бойы араздық танытты, бұл араздық Ислейдің Риндеріне байланысты болды. 1588 жылы испан армадасының қалдықтары Маклиндерден пана тапты, олар испандықтардан 100 әскер беруді талап етті, олар пана беру үшін келісім білдірген соң, Маклин басшысы Макдональдтармен болған араздығына байланысты Кіші аралдарға шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Макландар оларға қарсы тұрды, ал испандықтар Маклиндер берген азық-түлік үшін ақысын төлемей аймақтан кетіп қалды. Осы кезде Шотландия реформациясы аймақты қамтып үлгерді; Маклиндер, тіпті Дин Монро да пресвитериан дініне көшті. 1617 жылы Эндрю Нокс, аралдардың епископы лауазымын өте қиындықпен атқаратын пресвитериан, Мукты Коллдың иесі Лаклан Маклинге сатты. Лаклан Макландарды бірден қуды да, Мукты кіші ұлы Гекторға берді. Колл, Дуарттың Маклиндеріне тиесілі жерлермен бірге, Аргилл шерифінің билігінде болды; Аргилл графының ықпалымен, сол заманның ең беделді шотланд саяси тұлғаларының бірі, Муктың шерифтік билігі Инвернестен графтың отбасының бақылауындағы шерифке берілді. 1650 жылы Макландар Арднамурханды да жоғалтты және Лакланның оларға жасаған зұлпысы үшін Гектордан кек алуға бел буды. Олар түнде Мукке келіп, мал ұрлап кетті. Гектор сол кезде сыртында болды және оларға оқ атты; оның орнына Гиллеспи Маклан Шаор, Макландардың бірі, Гекторды өлтіріп, оқ жаудырды. Осы кезде Гектордың ұлы болды, соның нәтижесінде Муктың Маклиндерінің әулеті құрылды. Олардың графтық билігі 1746 жылы Мұрагерлік юрисдикциялар заңымен жойылды, бірақ олар лардтар ретінде айтарлықтай билікті сақтап қалды.

Дін мен ауру

Мукта реформациясы тұрғындарды пресвитериандар мен римдік католиктер арасында теңгерімде қалдырды; 1764 жылы екеуі де халықтың жартысына жуығын құрады. Бірақ бірнеше жылдан кейін Маклин әулеті діни тоталитаризмді көрсетіп, барлық жалдамалы жұмыскерлерден римдік католик дінінен бас тартуды талап етті, әйтпесе оларды шығарып тастаумен қорқытты. 1770 жылы Маклин әйелі жаңа ғана паствасын аралауға келген римдік католик священнигін қамап, оған "Бойсдейлдің үлгісімен әрекет ететінімді" айтты; священник кеме табылар тұста Шотландияның материгіне жер аударылды.