Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы ғимарат

Крюгер үйі – Буер көшбасшысы және Оңтүстік Африка Республикасының президенті Пол Крюгердің Преториадағы тарихи резиденциясы. Ол 1884 жылы сәулетші Том Кларидж және құрылысшы Чарльз Кларк салған. Қолда бар цемент сапасыз болғандықтан, үйдің құрылысында цементті сумен емес, сүтпен арастырған. Бұл үй Преториадағы электр қуатымен жарықтандырылған алғашқы үйлердің бірі болды. Үйде түпнұсқа жиһаздар немесе сол тарихи кезеңге тән заттар, Крюгерге сыйға тартылған көптеген сыйлықтар мен басқа да естеліктер сақталған. Үйдің тағы бір қызықты ерекшелігі – президент Крюгерге 1896 жылдың 10 қазанында тау-кен магнаты Барни Барнатоның туған күніне сыйға берген верандадағы екі тас арыстан. Крюгер үйі қазір мұражай болып жұмыс істейді және Крюгер өмір сүрген дәуірдің атмосферасын қайта жаңғыртуға тырысады.

Тарих

1863 жылы Президент Крюгер Volksraad (Парламент) мүшесі болғаннан кейін, ол Чёрч-стритте бірнеше жер телімін сатып алды. Бастапқыда ол қазіргі Крюгер үйінің мұражайының шығысында, кейін батысында үй салған. 1884 жылдың шілдесінде Крюгерлер отбасы атақты кәсіпкер Алоис Хьюго Нельмапиус салған, осы мақалада сипатталған үйге көшті. Сол жылдың 14 тамызында Президент өзінің «жаңа ресми резиденциясында» 60 қонақты – Volksraad мүшелерін, заңгерлерді, Министрлер кабинетінің мүшелерін және пасторларды қонаққа шақырды. Крюгер үйі әртүрлі стильдің үйлесімінен тұрады. Есіктердің ою-өрнегі, алдыңғы есіктің қаптамасы және гипстік әрлеулер кешкі Ренессанс стилінің белгілері, ал алдыңғы және артқы верандалар Азияның ықпалын көрсетеді. Үй – ұзын, қарапайым және берік құрылыс. Үйдің алдыңғы жағында екі кең қонақ бөлмесі, ал арт жағында төрт жатын бөлмесі орналасқан. Ұзын, кең мұнарасы Президенттің жиі отырып, кейде қонақтарды қабылдайтын орны ретінде танымал болды. Президент пен Крюгер ханым 1884 жылдың шілдесінен 1900 жылдың мамырына дейін, шамамен 15 жыл 10 ай Крюгер үйінде тұрды. Балаларының барлығы, ең кішісі Тжарттан басқа, үйленген еді. 1900 жылдың 29 мамырында, британдықтар Преторияны басып алуға асыққанда, Президент үйінен соңғы рет шықты. Әйелі 1901 жылы қайтыс болғанға дейін үйде қалды. Оны туыстары, достары мен жақтастары күтіп алды. Джеймс Ф. Смит атты ұл 29 000 американдық баланың қол қойған көңіл айту хаттарын әкелді. 1904 жылы Президент қайтыс болғанға дейін, Президенттің күйеу баласы Фредерик Кристоффель Элофф Крюгер үйін мұрагерлік қордан сатып алып, ұлы Дирк Постма Элоффтың атына тіркеді. Ол болмаған кезде үй оның білмеуімен «Президенттік» деген атпен жатақ ретінде жалға берілді. Президент Крюгер 1904 жылдың 16 желтоқсанында Преторияда жерленді. Қоштасу рәсімі Крюгер үйі мен Претория реформатор шіркеуі (ПРЦК) арасында, көшенің қарама-қарсы жағында өтті. 1920 жылдың сәуірінен бастап Крюгер үйі босандыру бөлімшесі ретінде акушерлік мектепке жалға берілді. Сондықтан көптеген африкандар 1920 мен 1932 жылдар аралығында Крюгер үйінде дүниеге келгендерімен мақтана алады. Осы уақыт аралығында Крюгер үйін мұражайға айналдыру туралы пікірлер қалыптасты. Крюгердің бірнеше заттары Нидерландыдағы Дордерхт мұражайынан алынып, Преторияға қайтарылғанда, бұл процеске серпіліс берді; бұл заттардың кейбіреулері бастапқыда Боум көшесіндегі Ескі Ұлттық мәдени тарих мұражайында қойылған еді. Үй 1934 жылдың 10 қазанында Альберт Куиттің ресми ашуымен музей ретінде ашылды. Президентпен байланысы бар адамдар, оның ішінде Л. Джейкобз ханым, полковник Герман Кристиан Бределл, доктор А. Хейманс және мисс Дж. ван Брукхюйзен бағалы фотосуреттер мен жеке естеліктер сыйлады. 1936 жылдың 6 сәуірінде үй Ұлттық мұра нысаны деп жарияланды. Содан бері Крюгердің көптеген естеліктерін, сондай-ақ пәтер мен кеңсесін сақтауға арналған бірнеше қосымша ғимараттар салынды. 1952 жылы Оңтүстік Африка темір жолдары мен порты басқармасы Президенттің жеке вагонын сыйға тартты, кейіннен Крюгер үйі бақта шатыр астында көрмеге қойылды. Крюгер үйі мұражайы Ұлттық мәдени тарих және ашық аспан астындағы мұражайға (немесе NASKO) тапсырылды. 1984 жылдың 10 қазанында үйдің 100 жылдығы және үйдің музей мәртебесінің 50 жылдығы бірге тойланды.