Кіріспе
Нейротрансмиссия деңгейін төмендететін, мидың қоздырылуын азайтатын дәрілер. "Төмендетушілер" деп әдеттегі тілде аталатын депрессанттар – бұл нейротрансмиссия деңгейін төмендететін, немесе мидың әртүрлі аймақтарындағы қоздырылуын немесе ынталандыруын басады. Депрессанттар басқа адамдардың көңіл-күйін немесе психикалық жағдайын өзгерте алмайды. "Көтерушілер" деп аталатын стимуляторлар психикалық немесе физикалық функцияларды арттырады, сондықтан депрессанттардың қарама-қарсы класы – антидепрессанттар емес, стимуляторлар болып табылады. Депрессанттар бүкіл әлемде рецепт бойынша берілетін дәрілер және заңсыз заттар ретінде кеңінен қолданылады. Алкоголь – өте маңызды депрессант. Депрессанттар қолданылғанда, әсерлері көбінесе атаксия, анксиолиз, ауырсынды басады, седация немесе ұйқы, танымдық немесе есте сақтау қабілетінің нашарлауы, сондай-ақ кейбір жағдайларда эйфория, диссоциация, бұлшықеттердің босаңсуы, қан қысымының немесе жүрек соғу жиілігінің төмендеуі, тыныс алудың баяулауы және құрысуға қарсы әсерлерді қамтиды. Депрессанттар сонымен қатар анестезия тудыруға да қабілетті. Каннабис, құрамындағы каннабидиол сияқты бір компонентінің әсерінен кейде депрессант ретінде қарастырылуы мүмкін. Соңғысы ұйқысыздық, алаңдаушылық және бұлшықет спазмдарын емдеуге көмектеседі, бұл басқа депрессивтік дәрілерге ұқсас. Алайда, тетрагидроканнабинол, тағы бір компонент, мидың жұмысын аздап баяулатуға және тітіркендіргіштерге реакцияны азайтуға мүмкіндік берсе де, көбінесе стимулятор және негізгі психоактивті зат ретінде қарастырылады, кейде алаңдаушылық, паника және психозға себеп болуы мүмкін. Басқа депрессанттарға Xanax (бензодиазепин) және бірнеше опиоидтар жатуы мүмкін. Габапентин және баклофен сияқты габапентиноидтар депрессанттар болып табылады және антиконвульсанттық, анксиолитикалық әсерлері бар. Ламотриджин және фенитоин сияқты көптеген антиконвульсанттар да депрессанттар болып табылады. Карбаматтар барбитураттарға ұқсас депрессанттар. Депрессанттар әсерлерін әртүрлі фармакологиялық механизмдер арқылы көрсетеді, олардың ең маңыздысы ГАМК-ты күшейту және глютаматергиялық немесе моноаминергиялық белсенділікті тежеуді қамтиды. Басқа мысалдар – денедегі электрлік сигналды өзгертетін химиялық заттар, олардың ішіндегі ең танымалдары бромидтер және канал блоктаушылар.
Colloquially known as "downers", depressants or central depressants are drugs that lower neurotransmission levels, or depress or reduce arousal or stimulation in various areas of the brain. Depressants do not change the mood or mental state of others. Stimulants, or "uppers", increase mental or physical function, hence the opposite drug class from depressants are stimulants, not antidepressants. Depressants are widely used throughout the world as prescription medicines and illicit substances. Alcohol is a very prominent depressant. When depressants are used, effects often include ataxia, anxiolysis, pain relief, sedation or somnolence, cognitive or memory impairment, as well as, in some instances, euphoria, dissociation, muscle relaxation, lowered blood pressure or heart rate, respiratory depression, and anticonvulsant effects. Depressants also act to produce anesthesia. Cannabis may sometimes be considered a depressant due to one of its components, cannabidiol. The latter is known to treat insomnia, anxiety, and muscle spasms, similar to other depressive drugs. However, while tetrahydrocannabinol, another component, may slow brain function to a small degree while reducing reaction to stimuli, it is generally considered a stimulant and main psychoactive agent that can sometimes cause anxiety, panic, and psychosis instead. Other depressants can include drugs like Xanax (a benzodiazepine) and a number of opioids. Gabapentinoids like gabapentin and baclofen are depressants and have anticonvulsant, and anxiolytic effects. Most anticonvulsants like Lamotrigine and Phenytoin are depressants. Carbamates are depressants that are similar to barbiturates. Depressants exert their effects through a number of different pharmacological mechanisms, the most prominent of which include facilitation of GABA and inhibition of glutamatergic or monoaminergic activity. Other examples are chemicals that modify the electrical signaling inside the body, the most prominent of which are bromides and channel blockers.
Алкоголь
Алкогольдік сусын – құрамында алкоголь (ресми түрде этанол деп аталады) бар сусын, ол бірнеше мың жылдар бойы психоактивті зат ретінде қолданылатын жан ауыртқыш дәрі. Этанол – адамдар әлі күнге дейін қолданатын ең көне ойын-сауық есірткісі. Этанолды ішкен кезде алкогольдік мас болу мүмкін. Алкогольдік сусындар өндірісті салық салу және реттеу үшін үш негізгі классқа бөлінеді: сыра, шарап және спирттік сусындар (дистилленген сусындар). Олар әлемнің көптеген елдерінде заңды түрде тұтынылады. 100-ден астам елде олардың өндірісін, сатуын және тұтынуын реттейтін заңдар бар. Заңдық немесе медициналық мақсаттарда мас болу деңгейін өлшеудің ең көп қолданылатын тәсілі – қандағы алкогольдің мөлшері (қандағы алкоголь концентрациясы немесе қандағы алкоголь деңгейі деп те аталады). Ол әдетте қанның бір көлеміне шаққандағы алкогольдің массасының пайызы ретінде көрсетіледі, ал елге байланысты алкогольдің массасының массасына қатынасы ретінде де көрсетілуі мүмкін. Мысалы, Солтүстік Америкада 0,10 г/дл қандағы алкоголь мөлшері әр дл қанға 0,10 г алкогольді білдіреді (яғни, онда көлемге шаққандағы масса қолданылады).
Барбитураттар
Барбитураттар олармен емдеуге арналған жағдайларды (ұйқысыздық, ұстамалар) жеңілдетуде тиімді. Сонымен қатар, олар бекітілмеген мақсаттарда жиі қолданылады, физикалық тәуелділікке әкеледі және жоғары дозада қолданғанда қауіпті болуы мүмкін. 1950 жылдардың соңына қарай барбитураттармен байланысты әлеуметтік салдардың күшеюі, олардың медициналық пайдасын басып озды, нәтижесінде баламалы дәрілерді іздеуге күшті күш жұмсалды. Бүгінде барбитураттарды қолданатын көптеген адамдар оларды ұстамалардың алдын алу үшін немесе мигрень симптомдарын жеңілдету үшін жұмсақ түрде қолданады.
Бензодиазепиндер
Бензодиазепин (кейде жай ғана "бензо", жиі "BZD" деп қысқартылады) – құрамында бензол сақинасы мен диазепин сақинасы біріккен дәрілік зат. Алғашқы мұндай препарат – хлордиазепоксид (Либриум) 1955 жылы Лео Стернбах қазақстандық ғалымдар тобымен кездейсоқ ашылған, ал 1960 жылы Hoffmann–La Roche компаниясы тарапынан сатыла бастады. Олар 1963 жылдан бері бензодиазепин диазепамын (Валиум) да сатуда. Бензодиазепиндер GABAA рецепторларында гамма-аминобүтір қышқылы (GABA) нейротрансмиттерінің әсерін күшейтеді, осының нәтижесінде седативтік, ұйқылық (ұйқыны шақыру), қауіпсіздікке қарсы (анксиолитикалық), құрысуға қарсы және бұлшықеттерді босаңсытатын қасиеттері пайда болады. Көптеген жақын әрекетті бензодиазепиндердің жоғары дозаларында амнезиялық диссоциативтік әсерлер де байқалады. Осы қасиеттерінің арқасында бензодиазепиндерді алаңдаушылық, ұйқысыздық, күйзеліс, ұстамалар, бұлшықет спазмдары, алкогольдік абстиненция және медициналық немесе стоматологиялық процедураларға дайындау үшін қолдануға болады. Бензодиазепиндер әрекет ету мерзіміне қарай қысқа, орташа және ұзақ әрекетті болып бөлінеді. Ұйқысыздықпен күресу үшін қысқа және орташа әрекетті бензодиазепиндер артықшылыққа ие, ал алаңдаушылықты емдеу үшін ұзақ әрекетті препараттар ұсынылады. Жалпы, бензодиазепиндер қысқа мерзімде қауіпсіз және тиімді, бірақ танымдық бұзылулар және парадоксалды әсерлер (агрессия немесе мінез-құлқының өзгеруі) сияқты жағымсыз құбылыстар кездесуі мүмкін. Аз ғана адамдарда күтілмеген кері реакциялар байқалады. Мысалы, бензодиазепин қабылдағаннан кейін паникалық жағдай нашарлауы мүмкін. Ұзақ мерзімді қолдану психологиялық және физикалық әсерлерге, тиімділіктің төмендеуіне, физикалық тәуелділікке және ұзақ қолданудан кейін тоқтату синдромына байланысты әртүрлі пікірлерге себеп болады. Бензодиазепиндерді ұзақ уақыт қолданудың жағымсыз әсерлеріне байланысты, препаратты тоқтату әдетте физикалық және психикалық денсаулықтың жақсаруына әкеледі. Егде саяхалдағы адамдарда қысқа және ұзақ мерзімді жағымсыз әсерлердің пайда болу қаупі жоғары. Жүктілік кезінде бензодиазепиндердің қауіпсіздігі туралы мәселе даулы. Олар ірі тератогендер емес болғанымен, олардың шала туған сәбилерде тіс-жақ аномалияларын тудыруы және туа біткенге дейін әсер ету нәтижесінде неврологиялық бұзылыстарға әкелуі мүмкін бе деген мәселеде белгісіздік қалпынан табылмады. Олар жаңа туған нәрестеде абстиненция синдромын тудыруы да белгілі. Бензодиазепиндерді шамадан тыс мөлшерде қабылдау қауіпті терең есінен айыруға әкелуі мүмкін. Дегенмен, олар барбитураттарға қарағанда әлдеқайда аз уытты, және бензодиазепин ғана қабылданған жағдайда өлімге соқтыру сирек. Бірақ алкоголь және опиаттар сияқты орталық жүйке жүйесін басаңдататын басқа препараттармен бірге қолданғанда, уыттану және өлімге соқтыратын дозадан артық қабылдау қаупі артады. Бензодиазепиндерді жиі басқа есірткілермен бірге қолданады. Сонымен қатар, барлық бензодиазепиндер клиникалық тәжірибеде маңызды роль атқаратын "Beers List" тізіміне енгізілген.
Марихуана
Конопид көбінесе өзінің ерекше санатында немесе жеңіл психоделикалық зат ретінде қарастырылады. Канопидте кездесетін тетрагидроканнабинол (ТГК) химиялық қосылысы бұлшықеттерді босаңсыту, ұйқы шақыру, ес-сезгірлікті төмендету және шаршау сияқты көптеген баяулату әсерлеріне ие. Бірақ, бұрын айтылғанға қарамастан, каннабиноидтар CB1 рецепторын белсендіру ГАМК-ты тежеуге алып келеді, бұл орталық нерв жүйесін баяулатушы заттардың әрекетіне кері болады.
Гамма-гидроксимай қышқылы
Гамма-гидроксибутират или "ГГБ" – это аналог ГАМК, являющийся естественным нейротрансмиттером и депрессантным препаратом. Он также в небольших количествах содержится в некоторых алкогольных напитках вместе с этанолом. ГГБ – это прототипическое вещество среди нескольких модуляторов ГГБ-рецепторов. ГГБ использовался в качестве общего анестетика, а также для лечения катаплексии, нарколепсии и алкоголизма. Натриевая соль ГГБ, натрия оксибат, сегодня обычно используется при нарколепсии, внезапной мышечной слабости и чрезмерной дневной сонливости. Он продается под торговой маркой Xyrem. ГГБ оказывает стимулирующее действие за счет высвобождения дофамина и глутамата, что противоположно депрессантному эффекту. Однако в больших дозах ГГБ активирует GABAB-рецептор, ингибиторный рецептор в центральной нервной системе, который подавляет стимулирующие эффекты, вызывая тем самым депрессию центральной нервной системы. Некоторые антипсихотики являются агонистами ГГБ-рецептора. ГГБ обычно встречается в виде солей натрия, калия, магния или кальция. Xywav – это лекарственный препарат, представляющий собой смесь всех солей ГГБ и используемый для лечения тех же состояний, что и Xyrem. И Xywav, и Xyrem относятся к списку III и имеют предупреждение в черной рамке об эффектах депрессанта центральной нервной системы (гиповентиляция и брадикардия), а также об очень высоком потенциале злоупотребления. Смерть от передозировки ГГБ обычно вызвана угнетением дыхания, судорогами или комой. ГГБ незаконно используется в качестве опьяняющего средства, афродизиака и для повышения спортивных результатов. Сообщалось также, что его используют как препарат для изнасилования. Это привело к тому, что он был включен в список I веществ в Соединенных Штатах, Канаде и других странах. Xyrem, который является ГГБ в форме натрия, относится к списку III в Соединенных Штатах, Канаде и других странах. ГГБ-рецептор является возбуждающим рецептором, сопряженным с G-белком (GPCR). Механизм действия в настоящее время неизвестен, но считается, что он обусловлен взаимодействием с GABAB-рецептором. Абстинентный синдром ГГБ очень интенсивный. Физическая зависимость развивается быстро. Он также вызывает сильную психологическую зависимость. Он имеет некоторые сходства с абстинентным синдромом габапентиноидов фенибута и баклофена из-за активации GABAB-рецептора. Он характеризуется типичным депрессивным абстинентным синдромом, имитирующим абстиненцию от алкоголя. Симптомы включают делирий, тремор, тревогу, тахикардию, бессонницу, гипертонию, спутанность сознания, потливость, сильное возбуждение, которое может потребовать фиксации, слуховые и зрительные галлюцинации и, возможно, смерть от тонико-клонических судорог. Баклофен и фенибут очень эффективны при абстинентном синдроме и предпочтительнее пациентами по сравнению с бензодиазепинами для его лечения. Они структурно связаны с бензодиазепинами. Они положительно модулируют бензодиазепиновое место GABAA-рецептора, главного ингибиторного рецептора центральной нервной системы, как и бензодиазепины, но на молекулярном уровне они структурно не связаны. Небензодиазепины связываются с бензодиазепиновым местом GABAA-рецептора, чтобы удерживать хлорный канал открытым. Это приводит к наплыву хлора в межклеточное пространство в нейрон. Поскольку хлорид имеет отрицательный заряд, он заставляет нейрон отдыхать и прекращать возбуждение. Это приводит к расслабляющему и депрессивному эффекту в центральной нервной системе. Распространенные небензодиазепины, такие как золпидем и зопиклон, очень эффективны при бессоннице, но сопряжены с многочисленными рисками и побочными эффектами. Снотворные, включая зопиклон, были связаны с повышенным риском смерти. Нежелательные реакции: "нарушение вкуса (некоторые сообщают о металлическом вкусе); реже тошнота, рвота, головокружение, сонливость, сухость во рту, головная боль; редко амнезия, спутанность сознания, депрессия, галлюцинации, кошмары; очень редко головокружение, нарушение координации, парадоксальные эффекты и лунатизм". Некоторые пользователи небензодиазепинов страдали лунатизмом и совершали убийства или попадали в дорожно-транспортные происшествия. В отличие от бензодиазепинов, небензодиазепины несут риск галлюцинаций и лунатизма. Как и бензодиазепины, они могут вызывать антероградную амнезию. Небензодиазепины не следует резко прекращать прием, если их принимали более нескольких недель из-за риска синдрома отмены и острых реакций отмены, которые могут напоминать те, которые наблюдаются при отмене бензодиазепинов. Лечение обычно включает постепенное снижение дозы в течение нескольких недель или месяцев, в зависимости от индивидуальных особенностей, дозы и продолжительности приема препарата. Если этот подход не удается, можно попробовать переход на эквивалентную дозу бензодиазепина длительного действия (например, хлордиазепоксида или, предпочтительнее, диазепама), за которым следует постепенное снижение дозы. В крайних случаях и, в частности, при выраженной зависимости и/или злоупотреблении, может потребоваться стационарная детоксикация с использованием флумазенила в качестве возможного средства детоксикации.
Әр түрлі
Альфа және бета блокаторлар (карведилол, пропранолол, атенол, т.б.) Антихолинергиялық препараттар (атропин, гиосциамин, скополамин, т.б.) Құрысуға қарсы дәрілер (топирамат, карбамазепин, ламотригин, т.б.) Антигистаминдер (дифенгидрамин, доксиламин, прометахзин, т.б.) Психотикалық қарсы препараттар (халоперидол, хлорпромазин, клозапин, т.б.) Ұйықтауға арналған препараттар (золпидем, зопиклон, хлорал гидрат, эсзопиклон, т.б.) Бұлшықеттерді босаңсытатын препараттар (баклофен, фенибут, каризопродол, циклобензаприн, т.б.) Тыныштандыратын препараттар (гамма гидроксибутират, т.б.)
Қабылдау әдістері
Бірнеше басыққыштарды (депрессанттарды) бірге қолдану өте қауіпті болуы мүмкін, себебі орталық нерв жүйесінің басыққыш қасиеттері сызықты емес, экспоненциалды түрде артады деп саналады. Осы ерекшелік басыққыштарды өз-өзіне қол жұмсау ниетімен шамадан тыс мөлшерде қолданудың жиі кездесетін себебіне айналдырады. Опиатқа тәуелді адамдардағы қайтыс жағдайларының көбі алкогольді немесе бензодиазепинді әдеттегі героин дозасымен бірге қолданудан туындайды.