Кіріспе
11 ғасырдағы Салиан әулетінің Киелі Рим императоры Конрад II (Конрад II, шамамен 989/990 – 4 маусым 1039), сондай-ақ Конрад Үлкен және Конрад Саликий деп те аталады, 1027 жылдан 1039 жылы қайтыс болғанға дейін Киелі Рим империясының императоры болды. Бір ғасыр бойы, 1125 жылға дейін билік еткен төрт салиан императорының біріншісі Конрад Германия (1024 жылдан), Италия (1026 жылдан) және Бургундия (1033 жылдан) патшалықтарын басқарды. Франкониялық граф Генрих Шпейердің (сондай-ақ Генрих Вормстың) және Матфрид әулетінің Мецтік Аделаиданың ұлы, 959 жылдан 972 жылға дейін Лотарингия герцогтігін басқарған Конрад, 990 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін бала кезінде Шпейер мен Вормс графтарының титулын мұра етті. Ол өз ықпалын мұрагерлік жерлерінен тысқары жерлерге де кеңейтіп, патшалықтың княздарының құрметіне ие болды. 1024 жылы император Генрих II қайтыс болғаннан кейін императорлық династиялық желі мұрагерсіз қалғанда, 4 қыркүйекте императорлық княздар жиналысы 34 жастағы Конрадты патша (Rex romanorum) етіп тағайындады. Конрад II өзінің Отондық ізашары Генрих II-нің шіркеутің рөлі мен ұйымына, сондай-ақ жалпы басқару тәжірибесіне қатысты көптеген ерекшеліктерін қабылдады, бұл өз кезегінде Карлмен байланысты болды. Император монастырларға қарсы болмаса да, Генрих II кезінде шіркеу адамына көрсетілген артықшылықты дереу тоқтатты. Италияда ол бастапқыда императорлық билікті сақтау үшін епископтарға (көбінесе неміс текті) сүйенді. 1036 жылы Италияға екінші жорығынан бастап, ол өзінің стратегиясын өзгертті және епископтардың билігіне қарсы шыққан вальвассорлардың (кіші дворяндардың) және әскери элитаның қолдауын алуға қол жеткізді. Оның билігі империяның салыстырмалы түрде бейбіт кезеңінде ортағасырлық императорлық биліктің ең жоғары нүктесін белгіледі. 1032 жылы баласыз қайтыс болған Бургундия королі Рудольф III қайтыс болғаннан кейін Конрад Бургундия корольдігіне үстемдік етуді талап етті, оны неміс және итальян әскерлерімен бағындырып, империя құрамына қосты. 978 жылы император Оттон II өзінің туысы Оттоны Каринтия герцогы етіп тағайындады. Ол Үш Генрих соғысынан кейін биліктен қуылған Каринтияның бүлікші герцогы Генрих I-нің орнын басты. Алайда герцогтық атағын алғаннан кейін Оттон Вормстағы графтық лауазымынан айырылды, ол император Оттон II-нің императорлық канцлері епископ Хильдебальдқа берілді. 983 жылы Оттон II кенеттен қайтыс болғаннан кейін, оның орнына оның сәби ұлы Оттон III келді, ал анасы Теофана регент ретінде қызмет етті. Теофана императорлық үйді Генрих I-мен қайта жарастыруға тырысты, оны 985 жылы Каринтия герцогы етіп қайта тағайындап, Оттоға өзінің ата-бабаларының орнын қайтаруға рұқсат берді. Алайда Оттоға өзін «Вормс герцогы» деп атауға рұқсат етілді және оның бастапқы аумағы оның дәрежесіне сәйкес кеңейтілді. Оттон Вормский жаңа императорға адал қызмет етті және 955 жылы Верона маршын алды, ал Каринтия герцогтығы Баварияның Генрих IV-іне берілді. 996 жылы Оттон III Вормстың ұлы Бруноны Папа Григорий V етіп тағайындады. 1002 жылы император Оттон III қайтыс болғанда, Конрадтың атасы Вормстың Оттосы да, Генрих IV те Германияның корольдігіне үміткер болды. Келісім бойынша Оттон бас тартты және жаңадан сайланған король Генрих IV-тен (Германияның Генрих II ретінде билік еткен) Каринтия герцогтігін алды. Нәтижесінде Оттон Вормский Вормстағы феодалдық иеліктерінен ұзақ уақыт бойы саяси қарсыласы болған Вормский епископ Бурхардқа бас тартты. Оның ағасы Конрад I, Каринтия герцогының ерте қайтысынан кейін, Конрадтың сәби ұлы Конрад II, Каринтия герцогы Кіші, император Генрих II-нің құрметіне графтыққа тағайындалды, ал Каринтия герцогтығы Конрад Кішінің бала кезіне байланысты Эппенштейннің Адалберосына берілді. Конрад Кішіге оның ағасы Конрад II, Киелі Рим императоры Үлкен қамқорлық жасады.
Conrad II (Konrad II, c. no – c. 989/990 – 4 June 1039), also known as Conrad the Elder and Conrad the Salic, was the emperor of the Holy Roman Empire from 1027 until his death in 1039. The first of a succession of four Salian emperors, who reigned for one century until 1125, Conrad ruled the kingdoms of Germany (from 1024), Italy (from 1026) and Burgundy (from 1033). The son of Franconian count Henry of Speyer (also Henry of Worms) and Adelaide of Metz of the Matfriding dynasty, that had ruled the Duchy of Lorraine from 959 until 972, Conrad inherited the titles of count of Speyer and Worms during childhood after his father had died around the year 990. He extended his influence beyond his inherited lands, as he came into favour of the princes of the kingdom. When the imperial dynastic line was left without a successor after Emperor Henry II's death in 1024, on 4 September an assembly of the imperial princes appointed the 34 year old Conrad king (Rex romanorum). Conrad II adopted many aspects of his Ottonian predecessor Henry II regarding the role and organisation of the Church as well as general rulership practices, which in turn had been associated with Charlemagne. While the emperor was not anti monastic, he immediately abandoned the favouritism that had been shown to men of the Church under Henry II. In Italy, he initially relied on the bishops (mostly of German origin) to maintain imperial power. Beginning with his second Italian expedition in 1036, he changed his strategy and managed to win the support of the valvassores (lesser nobles) and the military elite, who challenged the power of the bishops. His reign marked a high point of medieval imperial rule during a relatively peaceful period for the empire. Upon the death of the childless King Rudolph III of Burgundy in 1032, Conrad claimed dominion over the Kingdom of Burgundy, conquered it with German and Italian troops, and incorporated it into the empire. In 978 Emperor Otto II appointed his nephew Otto of Worms as Duke of Carinthia. He succeeded the rebellious Duke Henry I of Carinthia, who had been deposed after the War of the Three Henries. Upon receiving the ducal title, however, Otto lost his countship at Worms, which was given to Bishop Hildebald, emperor Otto II's imperial chancellor. When Otto II died suddenly in 983, his infant son Otto III succeeded him, with his mother Theophanu serving as regent. Theophanu sought to reconcile the imperial house with Henry I, restoring him as Duke of Carinthia in 985, with Otto of Worms allowed to regain his ancestral position as Count of Worms. However, Otto was allowed to style himself "Duke of Worms" and his original territory was expanded according to his rank. Otto of Worms loyally served the new Emperor and received the March of Verona in 955, as the actual Duchy of Carinthia was given to Henry IV of Bavaria. In 996, Otto III invested Otto of Worms' son Bruno as Pope Gregory V. When Emperor Otto III died in 1002, both Otto of Worms, Conrad's grandfather, and Henry IV became eligible for Kingship of Germany. In a compromise, Otto withdrew and in return received the Duchy of Carinthia from the newly elected king Henry IV, who ruled as Henry II of Germany. As a result, Otto of Worms renounced his fiefs at Worms to Bishop Burchard of Worms, a long time political rival. After the early death of his uncle Conrad I, Duke of Carinthia, Conrad's infant son, Conrad II, Duke of Carinthia the Younger, was named Count of Worms by Emperor Henry II while the Duchy of Carinthia passed to Adalbero of Eppenstein due to Conrad the Younger's infancy. Conrad the Younger was taken care of by his cousin Conrad II, Holy Roman Emperor the Elder.
Ересектілік
1016 жылы Конрад екі рет жесір қалған Швабия герцогинясы Гизеллаға үйленді, ол 1002 жылы император Отто III қайтыс болғаннан кейін Германия тағына талапкер болған Герман II Швабскийдің қызы еді, бірақ император Генрих II-ге сайлауда жеңіліп қалды. Гизелла сол жылы Брансвик графы Бруно I-ге тұрмысқа шықты. Бруноның шамамен 1010 жылы қайтыс болуынан кейін Гизелла Бабенберг әулетінен шыққан Эрнест I-ге үйленді. Осы неке арқылы Эрнест I, Гизелланың ағасы Герман III Швабский 1012 жылы қайтыс болғаннан кейін Швабия герцогтігін мұраға алды. Осы некеден екі ұл дүниеге келді: Эрнест II және Герман. 1015 жылы Эрнест I қайтыс болғаннан кейін император Генрих II Эрнест II-ні Швабия герцогы етіп тағайындады. Гизелланың жаңа күйеуі ретінде Конрад өзінің кәмілетке толмаған өгей ұлының герцогтігін басқаруда регент болуға үміттенеді, оны өзінің мәртебесін арттыру және кейіннен өзінің герцогтігін иелену мүмкіндігі ретінде қарастырды. Император Генрих II бұл әрекетке кедергі келтіріп, 1016 жылы Эрнест II-нің қамқорлығын және Швабиядағы регенттікті Трир архиепископы Поппоның қолына жүктеді. Бұл әрекет Оттон әулеті мен Салиялықтар арасындағы қарым-қатынасты одан әрі шиеленістірді. Конрад II өзінің герцогтігін алу үмітіне жете алмады, бірақ Гизелламен некелесу оған байлық әкелді. Оның анасы, Бургундиялық Герберга, Бургундия королі Конрадтың қызы және Франция королі Людовик IV-нің немересі болды. Гизелла анасы мен әкесі арқылы Карл I-нің ұрпағы екенін де мәлімдеді. Гизелла мен Конрадтың туысқандық байланысы болғандықтан көптеген адамдар осы некеге қарсы болды. Екеуі де Генрих I-нің ұрпағы, Конрад бесінші буын, ал Гизелла төртінші буын. Канондық заң бойынша, біріншіден жетінші буынға дейінгі туыстардың арасында некеге тұруға тыйым салынған. Конрадтың некесі сол кездегі әдеттегіден көп ерекшеленбесе де, қатаң канонистер осы некеге қарсы болды және император Генрих II Конрадты уақытша жер аударылуға мәжбүрлегенде осы канондық заңды бұзуын пайдаланды. Жер аударылу кезінде Гизелла Конрадтан болашақ император Генрих III-ті 1017 жылғы 28 қазанда дүниеге әкелді. Конрад пен император Генрих II ақырында татуласып, Германияға оралды. Германия тағына нақты мұрагер болмағандықтан, Генрихтің жесірі Люксембургтен Кунигунда регент ретінде билік жүргізді, ал неміс герцогтары жаңа корольді сайлау үшін жиналды. Кунигундаға оның бауырлары Метц епископы Дитрих I және Бавария герцогы Генрих V көмектесті. Германияның ақсақалы Майнц архиепископы Арибо да Кунигундаға көмектесті. 1024 жылғы 4 қыркүйекте неміс князьдері Рейннің шығыс жағалауындағы, қазіргі Германияның Оппенхайм қаласының қарсы жағында орналасқан Камба деген тарихи жерде жиналды. Қазір Камба орнында Конрад II-нің шағын ат мүсіні орнатылған. Хроник және Конрадтың капелланы Бургундиялық Випо осы жиынға қатысып, оқиғаны жазды. Архиепископ Арибо жиналысты басқарды. Конрад өзінің жас туысы Конрад сияқты сайлауға үміткер ретінде өзін таныстырды. Екеуі де император Отто I-нің жалпы атасы Отто Вормс, Лиутгардтың ұлы, Оттоның қыздарының бірі арқылы ұрпақтары еді. Отон әулетінің басқа мүшелері де болғанмен, олардың ешқайсысы лайықты деп есептелмеді. Саксония герцогтігі бейтараптық саясатын ұстанды, ал Лотарингия герцогтігі жас Конрадты қолдады. Жиналған князьдердің көпшілігі аға Конрадты қолдады, өйткені жеті жасар ұлының әкесі патшалықтың тұрақты династиялық болашағын қамтамасыз ететіндей көрінді. Ассамблеяның төрағасы ретінде архиепископ Арибо бірінші дауыс беріп, аға Конрадты қолдады. Оған басқа дін қызметкерлері де қосылып, оны қолдады. Содан кейін дүниежүзілік герцогтар да үлкен Конрадқа дауыс берді. Кельн архиепископы Пилгрим, Төменгі Лотарингияның герцогы Готхело I және Жоғарғы Лотарингияның герцогы Фредерик II оны қолдамады. Конрад 1024 жылғы 8 қыркүйекте 34 жасында архиепископ Арибомен Майнц соборында Германия королі болып жарияланды. Сайлауын атап өту үшін Конрад өзінің ата-бабаларының мекені Вормстың жанында Шпейер соборын салуға бұйрық берді. Құрылыс 1030 жылы басталды. Архиепископ Арибо Майнц архиепископы ретінде Германияның канцлері болды. Конрад архиепископқа сайлауға қолдау көрсеткені үшін сыйлық беруді қалап, оны Италияның канцлері де етіп тағайындады, осылайша Арибоны Рим империясының императорлық канцлері ретінде ең қуатты екінші адамға айналдырды. Арибо Конрадтың әйелі Гизелланы королева етіп тағайындаудан бас тартты, өйткені олардың некесі канондық заңды бұзды. Конрад архиепископ Арибоның ұстанымын қабылдаудан бас тартты. Кельн архиепископы Пилгрим Конрадтың сайлауын қолдамағандықтан корольмен қарым-қатынасын жақсарту мүмкіндігін көріп, 1024 жылғы 21 қыркүйекте Гизелланы королева етіп таж кигізді. Пилгримнің саяси бағытының өзгеруі жаңа корольға қарсы оппозицияны да әлсіретті.
Ерте билік
Конрад қиындықтарға толы патшалық мұрасын иеленді. Саксония және Лотарингия герцогтары, сондай-ақ оның туысы Каринтиялық Конрад оның билігіне қарсы шықты. Конрад пен Жизела оның беделін нығайту үшін патшалық сапарға шықты. Аугсбургте Конрад епископ Бруноның қолдауын алды, ал Страсбургте епископ Вернердің қолдауын иеленді. Екеуі де бұрынғы император Генрих II-нің бауырлары болды және Конрад оларды сарайындағы жоғары лауазымдарға тағайындады. Кёльнге сапар жасағаннан кейін Конрад Ахенде тоқтады, онда ол империяның негізін қалаушы Шарльменнің мұрагері ретінде Шығыс Франк мемлекетіне талап ету дәстүрін жалғастыратынын жариялады. Бірақ Лотарингия герцогтығының князьдары оның талабын қабылдамады. Конрад содан кейін солтүстікке, Саксонияға барып, император Оттон II-нің қыздары – Кведлинбургтың Аделаида I және Гандерсхаймның София I аббатисаларымен кездесті. Олар Конрадты қолдады, бұл саксон аристократиясын оның төңірегіне біріктіруге көмектесті. Миндендегі Рождествода герцог Бернард II бастаған саксон дворяндары оны ресми түрде билеуші деп мойындады. Ол өз кезегінде ежелгі саксон әдет-ғұрыптары мен заңдарын құрметтеуге ант берді. Конрад пен Жизела 1025 жылдың наурызына дейін Саксонияда қалды, содан кейін Швабия герцогтығына көшіп, Аугсбургте Пасханы тойлады, содан кейін Бавария герцогтығына барып, Регенсбургте Пентикост мерекесін өткізді. Патшалық жұп соңында Цюрихке келді, онда он айдан кейін саяхатын аяқтады. Конрад Бургундияға кірді, 1016 жылы Генрих II баласыз Бургундия королі Рудольф III-ті оны мұрагері етіп тағайындауға мәжбүрлеген патшалық талабын жаңартты. Аугсбургтегі патшалық сапары кезінде Конрад пен оның кіші кузені Конрад Кіші арасында дау болды, бұл толыққанды түсініксіз болғанымен, Конрад Кішінің 1024 жылғы сайлаудан бас тартқаны үшін Конрад II оған уәде еткен өтемақыны әлі төлемегенімен байланысты болды. 1027 жылдың қыркүйегінен кейін олардың арасында қақтығыс болмауы, олар сол кезде татуласқандығын көрсетеді.
Италиядағы тәртіпсіздіктер
Баварияда Конрад алғаш рет Италияның билеуші элитасының өкілдерімен қарым-қатынас жасады. 1025 жылдың маусым айында Милан архиепископы Ариберт бастаған Солтүстік Италияның епископтары Конрадқа құрмет көрсету үшін Альпі тауларын аттап өтті. Ариберт, белгілі бір әкімшілік жеңілдіктердің орнына, Конрадты патша етіп тағайындауға келісті. Алайда Генрих II қайтыс болғаннан кейін Италиядағы жағдай күрт нашарлады. Сирек болатын көтерілістердің арасында көптеген итальяндық аристократтар Италия патшалығының Киелі Рим империясынан бөлінуін талап етті. Жергілікті аристократтар мен саудагерлер франктардың саррацендер мен византиялықтардың қауіп-қатерінен қорғау идеясын ескірген деп санады. Италия тағы бос тұр деп есептелді және Конрадқа заңды түрде тиесілі емес еді. Ломбардия қалалары өздерінің магнаттарының қатарынан патша сайлауды көздеді, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталған соң, олар Аквитаниядан немесе басқа француз мемлекеттерінен ханзада шақыруға тырысты. Олар Италия тәжін Франция королі Роберт II және оның ұлы Хью Магнусқа ұсынды. Ұсыныстан бас тартқаннан кейін, олар Аквитания герцогы Вильгельм V-ке жүгінді, ол бастапқыда қызығушылық танытқанмен, кейіннен одан бас тартты. Генрихтің өлімі туралы хабар тараған кезде Павия тұрғындары көтеріліс көтеріп, 5 ғасырда салынған остготтар патшасы Теодорих Ұлының жергілікті сарайын қиратты. Павия Оттон әулеті кезеңінен бері Италиядағы императорлық әкімшіліктің орталығы болмаса да, сарай Италиядағы императорлық биліктің символы ретінде қарастырылды және оның қала қабырғаларында болуы төзбес деп есептелді. Павия Италиядан Бургундияға және Францияға бағытталған сауда жолдарындағы стратегиялық орналасуының арқасында маңызды сауда орталығына айналды. Жергілікті саудагерлер мен аристократтар императорлық биліктен мүмкіндігінше көп тәуелсіздік талап етті. Штуцтың сөзіне сүйенсек, Павия монархтар қамалға келген сайын төлеуге мәжбүр болған қаржылық жүктемеден наразы болды. Епископтар сепаратистік қозғалысқа қарсы болды, себебі олар жергілікті князьдарға қарағанда императорлық қорғаумен жақсы қамтамасыз етілген. Діни миссиядан кейін Павиядан келген бір топ ақсүйектер Конрадпен кездесу үшін солтүстікке сапар шегіп, империядан бөлінуді сұрады. Елшілер өз азаматтарының әрекеттерін Павияның Италия патшасы тірі болғанда әрқашан адал болғанымен, көтеріліс Италия тағы бос тұрған кезде болғанымен түсіндірді. Конрад кеме капитаны қайтыс болғаннан кейін де оған адал болғандай, император қайтыс болғаннан кейін де империя императордың меншігі болып қалатыны туралы аргументті қабылдамады. Конрадтың пікірінше, Италия патшалығы заңды түрде империяға тиесілі еді. Ол 1038 жылғы Constitutio de feudis ("Италия Корольдігінің феодальдық иеліктері туралы жарлықта") Италиядағы феодалдық келісімдердің ережелерін белгіледі. Конрад сондай-ақ, остготтар сарайы империяның меншігі екенін және сондықтан патша оны қиратқандарды жазалауға құқылы екенін мәлімдеді. Павиялық елшілік Салиан билігіне қарсылық білдіріп Италияға оралды.
Патшалық таққа отырғызу
26 наурыз күні 1027 жылы Рим папасы Иоанн XIX Конрадты және оның әйелі Гизеланы Римдегі Ескі Санкт-Петер базиликасында тиісінше император және императорлық бике ретінде таж кигізді. Шара жеті күнге созылды және Конрадтың ұлы мен мұрагері Генрих, Англия, Дания және Норвегия королі Кнут Ұлы, Бургундияның Рудольф III және Кельн, Майнц, Трир, Магдебург, Зальцбург, Милан және Равенна архиепископтары сияқты 70-ке жуық жоғары лауазымды дін қызметкерлері қатысты. Рудольф Бургундияның қатысуы Бургундия мен Киелі Рим империясы арасындағы жақсы қарым-қатынасты көрсетеді. Мереке кезінде Милан мен Равенна архиепископтары арасындағы билік күресі Миланның пайдасына шешілді. Кейін Конрад Римнен шығып, Оңтүстік Италияның Капуа және Салерно княздықтарынан, сондай-ақ Беневенто герцогтығынан құрмет алу үшін оңтүстікке сапар шекті. Таққа отырғаннан кейін Конрад Италияның монастырларын және епархияларын қайта ұйымдастыру туралы жарлықтар шығарды, мақсаты Венеция патриархатын императорлық бақылауға алу болды (Үш тараудың алауына қараңыз). 6 сәуірде 1027 жылы Латеран базиликасында Папа Иоанн XIX-пен өткен синодта император Византия империясының одақтасы Градо патриархатынан Аквилея патриархатын жоғарырақ деп жариялап, мәселені шешті. Аквилеялық Поппо 1020 жылы оны патриарх етіп тағайындаған император Генрих II-нің адал қолдаушысы болды. Конрадтың әрекеті Градодағы патриархатты Поппоның билігіне бағындырып, оны Солтүстік Италиядағы императордың өкілі етіп, Поппоның адалдығын қамтамасыз етті. Синод сондай-ақ Венецияның саяси тәуелсіздігін шектеді. Осылайша Конрад өзінен бұрынғылардың саясатын бұзып, Венецияның артықшылықты сауда мәртебесін жойды. 1027 жылдың мамыр айында Конрад Регенсбургте Бавария герцогы Генрих V-нің жерлеу рәсіміне қатысу үшін Германияға оралды. Конрад Баварияның жаңа герцогін тағайындау құқығын нығайтты. Ол өзінің 10 жасар ұлы Генриді таңдап, феодалдық иелікке талапкер болған бірнеше үміткерлерді елемеді. Жас ханзада 1027 жылдың 24 маусымында Бавария билігін қабылдады. Генрихтің тағайындалуынан кейін Конрад Регенсбургте сот өткізді және герцогтағы барлық императорлық мүліктің тізімделуін бұйырды. Бұл әртүрлі графтар мен епископтардан өздерінің домендеріндегі барлық императорлық мүлікті, қамалдар мен аббаттықтарды хабарлауды талап етті. Тіпті Люксембургтің жесір императоршасы Кунигунда Конрадқа есеп беруге міндетті болды, ол тіпті Кунигонданың виттумы (қайтыс болған күйеуі император Генрих II-ден мұра еткен ақша мен мүлік) оған тиесілі деп мәлімдеді. Бұл күмәнді мүлік талаптары және Бавариядағы герцогтық және дін қызметкерлерінің істеріне императорлық биліктің шамадан тыс көтерілуі, таңқаларлық емес, оның және неміс аристократиясының арасында жаңа шиеленіс тудырды. Осының нәтижесінде империяның әртүрлі епископтықтары мен аббаттықтарына кең көлемде жер иеліктері мен зайырлы билік берілді, бұл зайырлы дворяндардың билігінен қорғады. Осылайша шіркеу басшылары тек императорға есеп беріп, оның жеке вассалдары ретінде әрекет етті. Императордың вассалдары ретінде шіркеу қызметкерлері екі қызмет көрсетуге міндетті болды: servitium regis (патшалық қызмет) және servitium militum (әскери қызмет). Патшалық қызметте епископтар мен абаттар император мен оның сарайына қонақжайлық пен баспанамен қамтамасыз етуге міндетті болды. Сондай-ақ, шіркеу қызметкерлері империяның квазибюрократиясы ретінде әрекет етуі керек еді. Әскери қызмет кезінде шіркеу императордың әскеріне сарбаздарды беруге немесе оның нұсқауы бойынша дипломат ретінде әрекет етуге міндетті болды. Конрад бұл дәстүрді белсенді түрде жалғастырды. Конрадтың өмірбаянында Бургундиялық Випо хроникашы шіркеудің дамуы император үшін аз құнды екенін айтты. Конрад және Салиан әулетінің басқа мүшелері жаңа монастырлар құруға көп көңіл бөлмеді. Салиандар жүз жылдық династиясы кезінде тек бір ғана монастырды құрды: 1025 жылы қамалдан монастырға айналған Лимбург абаттығы. Отондықтар өздерінің жүз жылдық билік етуінде кем дегенде сегізін құрды. Сонымен қатар, Отондықтар шіркеу істерін құруда белсенді болды, бірақ Конрад қызығушылық танытпады, өзінің билігі кезінде тек бес синодты шақырды және әдетте тек бейбітшілікті қалпына келтіру үшін. Конрадтың шіркеу саясаты туралы шешімдері көбінесе оның әйелі Гизела Свабиялыққа жүктелді. 1031 жылы Майнц архиепископы, Германияның приматы Арибо қайтыс болғанда, Конрад Херсфельд аббаттығының аббаты Бардо мен сол кезде Лиеж епископының кафедралық бөлімінің деканы болған танымал теолог Вазо Лиеждіктерді қарастырды. Конрад Вазоны Германия шіркеуін архиепископ және примат ретінде басқаруға ұсынып, Гизела оны Бардоны тағайындауға көндірді. Болеслав таққа отырғаннан екі ай өткен соң қайтыс болды, себебі ауруға шалдыққан болуы мүмкін. Оның ұлы Мьешко II Ламберт король ретінде оның орнына келді, 1025 жылғы Рождествода таж кигізілді. Польша тағына отырғаннан кейін Мьешко өзінің үлкен жартылай бауыры Безпрым мен кіші бауыры Отто Болеславовичті қуды. Отто Конрад II-нің қорғауын іздеп батысқа кетті. Конрад Мьешконың «король» атағын қабылдауын соғыс актісі және оның императорлық билігін ескермеу деп санады, бірақ Мьешкомен айналысудан бұрын ішкі мәселелерді шешуге тиіс болды. 1026 жылы Конрад II Альпілердің оңтүстігінде императорлық билікті нығайту және Пападан императорлық тәжді иелену үшін Италияға жорық жасады. Оның болмаған кезінде Швабия герцогы Эрнест II, Конрад кіші және Жоғарғы Лотарингия герцогы Фридрих II оның билігіне қарсы көтерілді. Көтерілісшілер Мьешконың қолдауын іздеді, оны Польша королі берді, Конрадқа қарсы әскери қимыл жасамақшы болды. Конрад 1027 жылдың ортасында Германияға оралды, Мьешко күштерін жөнелте алмай тұрып, көтеріліске соңғы нүкте қойды. Польшаға өзінің жорығын дайындау кезінде Конрад Англия және Дания королі Кнутпен (империяның солтүстік шекарасынан тыс жерде жатқан мемлекетімен) жақындасты. Кнут 1027 жылы Конрадтың императорлық таж кигізілуіне қатысты және Конрад Кнутқа Дания мен Германияның арасындағы құрлық жолы – Шлезвиг маркасының билігін берді. Германия-Дания шабуылының мүмкіндігінен қорқып, 1028 жылы Мьешко бастама көтеріп, шығыс империясындағы Лузатияға басып кірді және 10 ғасырдан бері тұрақты көші-қонның нәтижесінде басым бөлігі Батыс славян Полаб тайпалары қоныстанған Лютиц федерациясының аумақтарын басып алды. Славяндар ұзақ жылдар бойы императорлық әскери науқандардың нысаны болды, әсіресе язычник тайпаларын жазалау және бағындыру үшін. Император Отто I-нің лейтенанттары Герман Билунг және Геро 940 жылдардан бастап славян қоныс салушыларын мазалады. 983 жылғы славян көтерілісінің бір бөлігі ретінде Лютицтер империяға қарсы көтерілді. Келесі соғыста (983–995) Лютицтер тәуелсіздіктерін қайта жаңартты және империядан Билунг маркасын және Солтүстік маркасын басып алды. Император Отто III Польша герцогы Болеслав I-мен оларды империяға қайта интеграциялауға одақтас болғанмен, Отто III-нің өлімі Польша мен империя арасындағы достық қарым-қатынасты аяқтады. Оның орнына Болеслав Отто III-нің ізбасары, император Генрих II-мен Лютицтерге үстемдік ету үшін бәсекелестікке түсті, бұл Генрих II-ні Польшаға қарсы Лютицтермен одақтасуға мәжбүр етті. 1018 жылғы Бауцен бейбіт шарты бойынша үш тарап та бейқұрылыс бейбітшілікте болды, Польшаға Мейссен маргравиясын сақтап қалуға рұхсат берілді. Шығыс маркаларының ішінде империя Лузатия маркасын ғана сақтап қалды. Мьешконың 1028 жылғы басып кіруі бейбітшілікке нүкте қойды. Лютицтер Конрадтан Мьешкоға қарсы қорғауды сұрап, елшілер жіберді, Конрад оған келісіп, неміс-лютиц одағын жаңартты. Лютицтерге қысымды жеңілдетуді көздеген Конрад 1029 жылы Польшаға қарсы жорық жасады және Мейссен маргравиясындағы Бауценді қоршады. Алайда, Венгрияның басып кіру қаупіне және Лютицтердің уәделенген әскерлерін жеткізбеуіне байланысты Конрад шегінді. 1030 жылы Польша Венгриямен одақтасты, Стефан I Баварияға басып кірді, ал...
Мерзебург келісім-шарты
Миешко империямен келісім жасасқаннан кейін, оны 1025 жылдан бері Киев Русіне жер аударылған Безприм құлатты. Конрадтың келісімімен Безприм Киевтің Ұлы князі Ярослав І-ді Польшаға басып кіріп, Безпримді билікке тағайындауға көндірді. Миешко Богемияға қашып кетті, онда ол Олдрих герцогының қамауында болып, жазалау ретінде кастрацияланды. Бұл Миешконың әкесі Болеславтың Олдрихтың ағасы Болеслав III герцогты соқырлағаны үшін отыз жыл бұрынғы есімдігі еді. Билікті алғаннан кейін көп ұзамай Безприм поляк патшалық белгілерін Конрадқа жіберіп, дәстүрлі "герцог" атағына қарай "патша" атағынан ресми түрде бас тартты және Польша үстінен империяның билігін қабылдады. Патшалық белгілерді Миешко II-нің әйелі Ричеза Лотарингиялық жеткізді. Бірақ Безпримнің билігі ұзаққа солмады. Оның зор қатыгездігі өз бауыры Отто Болеславовичтің оған қарсы қастандық жасауына себеп болды. 1032 жылғы көктемде Безпримді оның өз адамдары өлтірді, бұл Польшада билік бос орын тудырды. Конрад жағдайды шешу үшін 1033 жылы Мерзебургте кеңес өткізді. Конрадтың әйелі, Швабия император қызы Жизела, Миешконың мәселесімен айналысып, оны Богемиядағы түрмеден босатуды және Польша тағына қайта оралуға рұқсат беруді сұрады. Мерзебург шартының шарттарына сәйкес Конрад Польшаны Миешко, Отто және Дитрих, тағы бір туған бауыры арасында бөлді. Миешкоға герцог атағын және Польшаның барлығына номиналды билікті сақтауға рұқсат берілді. Енді империяда күшті орталық басшы болғандықтан, шарты империяның Польшаға ықпалын едәуір арттырды. Бұл реттелу ұзаққа соқпады, өйткені 1033 жылы Отто оның өз адамдарының бірімен өлтірілді, ал Миешко II оның иеліктерін басып алды. Көп ұзамай Миешко Дитрикті қудырып, елді қайта біріктірді. Миешко аумағын қайтарып алғанымен, оған ақсүйектер мен оның өзінің халқы қарсылық көрсетті. Миешко Безпримнің Польша тәжін тастауын қабылдамады және өзін патша деп атауын жалғастырды. Миешко II 1034 жылы көп ұзамай қайтыс болды, ал оның өлімінен кейін Польшада ескі дінді жақтаушылардың қозғалысы күшейді. Содан кейін оның әйелі Ричеза мен ұлы Казимир I империяға қашып кетті. Миешконың жер аударылуынан кейін Польша тұрақтап, Конрадты 1033 жылдың шілдесінде Мерзебург шартын қабылдау үшін кеңес шақыруға мәжбүр етті, ол Миешконы Польша тағына қайта орнатты. Конрад Олдрихты кеңеске келуге шақырды, бірақ ол бас тартты. Оның қатыспауы императордың ашуын тудырды; Конрад Бургундия тағына мұрагерлігін қамтамасыз етумен айналысып, оның ұлы Бавария герцогы Генрихке қарсылық көрсеткен Богемияны жазалауды тапсырды. 17 жасында Генрихтің Богемияға жасаған жорығы оның алғашқы тәуелсіз әскери басқаруы болды. Экспедиция толық сәттілікке ие болды, Генрих Олдрихты тақтан түсіріп, оның ағасы Яромирді Богемия тағына қайта орнатты. Олдрихтың ұлы Бретислав I Моравия графы болып тағайындалды. Олдрихтің өзі Баварияда тұтқындалды, бірақ 1034 жылы кешіріліп, Богемияға оралуға рұқсат етілді. Олдрих Яромирді биліктен алып тастап, соқыр қылып, Богемия тағын қайтарып алды және оның ұлы Бретиславты жер аударды. Әке мен бала арасындағы қақтығыстың себебі белгісіз болғанымен, Бретислав әкесіне емес, Яромирді қолдаған деп есептеледі. Алайда Олдрих 1034 жылдың 9 қарашасында кенеттен қайтыс болды, бұл Бретиславқа жер аударылудан оралуға мүмкіндік берді. Яромирге патшалық билік ұсынылғанымен, ол оны қабылдамай, сіңілі баласының пайдасына бас тартты. Содан кейін Бретислав Конрад II-нің Богемияның жаңа герцогы ретінде бекітілді.
Венгрия
Император Отто III-нің келісімімен, 1000 жылы Рождество күні Стефан Венгрияның алғашқы христиан патшасы болып жарияланды. Отто III-нің ізбасары, император Генрих II, Стефанның Генрихтің әпкесі Жизелаға үйленуі арқылы Стефанның қайнағасы болды, бұл Империя мен Венгрия арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтты. Алайда, Конрад II билікке келген кезде, ол Шығыс Еуропа саясатында күштірек ұстанымдарды ұстанғандықтан, қарым-қатынастар тез шиеленісе бастады. 1026 жылы Конрад II, Стефанның қарындасы Гримльданың күйеуі Ото Орсеолоны Венециядан қуды. Конрад сондай-ақ 1027 жылы бавариялықтарды өзінің кішкентай ұлы Генрихті герцог ретінде қабылдауға көндірді, бірақ Стефанның ұлы, Венгрияның Эмеригі, анасы арқылы Бавария герцогтығына заңды талапкер болды. Император Конрад Византия империясымен әлеуетті одақ құруды жоспарлап, өзінің кеңесшісі Страсбург епископы Вернерді Константинопольге жіберді. Епископ өзін паломник ретінде көрсетті, бірақ оның нақты мақсатын білген Стефан 1027 жылдың күзінде оған елге кіруге рұқсат бермеді. Конрадтың тарихшысы Бургундиялық Випо, 1029 жылы бавариялықтар Империя мен Венгрияның ортақ шекарасында қақтығыстарды қоздырғанын, бұл екі ел арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына әкелді деп жазды. 1030 жылы ашық соғыс басталды. Конрад Венгрияға жорық жасады, бірақ венгрлер күйдірілген жер тактикасын тиімді қолданғандықтан, ол кері шегінуге мәжбүр болды. Конрад өгей ұлы Эрнест II, Швабияның қуылған герцогымен мәселені шешу үшін кетті, ал Венгриядағы істерді ұлы Генрихке тапсырды. Генрих 1031 жылға дейін Лахта және Фиша өзендері арасындағы шығыс Бавария жерлерін венгр ақсүйектеріне бөліп беру арқылы қақтығысты тоқтатты. Венгрия мен Империя 1031 жылдан бастап Генрихтің император болып сайлануына дейін, яғни 1040 жылға дейін бейбіт қарым-қатынаста болды.
Бургундияны жаулау
1016 жылы Бургундия корольдігінің билеушісі, Бургундия королі Рудольф III еркек мұрагерсіз қалды, сондықтан Генрих II мүмкіндікті пайдаланып, Рудольфты өзінің мұрагері ретінде тағайындауға мәжбүр етті. Генрих II, Рудольфтің қарындасы Гизела Бургундияның ұлы, оның жүрегі жақын туысы және тірі қалыңған ең жақын ер адам болды. Алайда Генрих 1024 жылы Рудольфтан бұрын қайтыс болды. Ұзақ өтпей Генрихтің мұрагері Конрад II Генрихтің Бургундия мұрагерлігіне құқығын алғанын мәлімдеді, бірақ Рудольф оған қарсы шықты. Рудольфпен тығыз туыстық байланыста болған Блуа графы Одо II де мұрагерлікке талапкер болды. Конрад II 1027 жылдың тамыз айында Базель қаласының жанында Рудольф III-пен кездесіп, дауды шешуге тырысты. Генрих II-нің жесір әйелі, Люксембург императоршасы Кунигунда екі тараптың арасында келісім жасауға көмектесті. Рудольф қайтыс болғаннан кейін Конрад II-ге Генрих II-ге қойылған шарттармен Бургундия тағына отыруға рұқсат беретін келісімге қол жеткізілді. Ал Рудольф өз патшалығын тәуелсіз түрде басқару құқығын сақтап қалды. Рудольф 1032 жылдың 6 қыркүйегінде қайтыс болды, ал Конрад Польшаның герцогы Миешко II-ге қарсы жорықта болды. Миешконың бас иесінен кейін Конрад 1032/1033 жылдың қысында әскерін Бургундияға аттандырды. Конрадтың Бургундия тағына қарсыласы, Блуа графы Одо II өз билігін бекіту үшін патшалыққа шабуыл жасап, патшалықтың батыс аймақтарының көп бөлігін бақылады. 1033 жылдың 2 ақпанында Конрад Вод қаласына жетіп, Пайерн аббаттығында жиын өткізіп, Бургундия королі болып жарияланды. Бастапқыда Конрад Одоға қарсы көп табысқа жете алмады және наурыз айында Цюрихке қайтаруға мәжбүр болды. 1033 және 1034 жылдары өткен екі ірі жазғы әскери науқанда Конрад Одоны жеңді. 1034 жылдың 1 тамызында Конрад Женева соборында Бургундияны Киелі Рим империясына ресми түрде қосып алды. Бургундия империяның толық бақылауына өткенімен, патшалыққа едәуір дербестік берілді. Конрад тәж кигеннен кейін оның істеріне сирек араласты, тек 1038 жылы ұлы Генриді патшалықтың болашақ билеушісі деп жариялау үшін оралды. Бургундияны бағындыру императордың беделін және мәртебесін империяның игілігі үшін арттырды. Бургундияны бағындырғаннан кейін Конрад Италияға қарай Альпі тауларының батыс жолдарын бақылап, шетелдік басқындықтың алдын алуға мүмкіндік алды.
Саясат
Конрад Саксонияның халықтық құқықтық дәстүрлерін ресми түрде бекітті және Ломбардия үшін жаңа конституциялар шығарды. 1028 жылы Ахенде ол ұлы Генрихті Германияның патшасы етіп сайлап, киелі май құйды. Генрих Англия, Дания және Норвегия королі Кнут Ұлының Нормандиялық Эммадан туған қызы, Даниялық Гунгильдаға үйленді. Бұл келісімді Конрад көп жыл бұрын жасаған еді, ол Канутқа Солтүстік Германияның бір бөлігін басқаруға берген болатын. Кейінірек император Генрих III аталған Генрих, әкесінің басты кеңесшісіне айналды. 1032 жылдың 2 ақпанында Бургундия королі Рудольф III қайтыс болғанда, Конрад Генрих II 1016 жылы Бургундияға жорық жасағаннан кейін, Рудольфтан 1006 жылы тартып алған мұрагерлік құқығы негізінде корольдікке талап қойды. Қарсылықтарға қарамастан, Бургундия және Прованс дворяндары 1034 жылы Цюрихте Конрадқа адалдық серт берді. Бұл Бургундия Корольдігі, кейіннен 12-ші ғасырдан бастап Арль Корольдігі деп аталды, қазіргі Францияның оңтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігін қамтыды, сондай-ақ батыс Швейцария, Франш-Конте және Дофине аймақтарына кірді. Оған Францияның Капетия әулетінің тармақтарының билігінде болған, солтүстікке орналасқан Бургундия Герцогтігі кірмеді. (Бұрынғы Бургундия/Арль Корольдігінің көп бөлігі келесі ғасырларда Францияға бөліп-бөліп қосылды, бірақ «Бургундия королі» атағы 1806 жылы Империя тарағанға дейін Киелі Рим Императорының қосалқы атақтарының бірі болып сақталды.) Конрад Италияның вальвассорларының (қалалардың рыцарлары мен тұрғындарының) құқықтарын Милан архиепископы Арибертке және жергілікті дворяндарға қарсы қорғады. Дворяндар мен епископтар, вассал ретінде, тұрғындардың құқықтарын қысқарту үшін сөз байласты. Конрад шебер дипломатия және сәттілік арқасында тәртіпті қалпына келтірді. 1900 жылы өткізілген ірі қазба жұмыстары кезінде оның саркофагы алғашқы жерлеу орнынан, алтардың алдынан криптке көшірілді, ол әлі де көрініп тұр. Конрад II-нің өмірбаяны, Gesta Chuonradi II imperatoris, оның бургундтық капелланы Випо жазып, 1046 жылы Генрих III-ке, таққа отырғаннан кейін көп ұзамай табыс етті.