Ұлыбритания Корольдік Теңіз күштерінің "Glowworm" эсминецінің тарихы

Кіріспе

G класты эсминец – 1930 жылдардың ортасында Корольдік Әскери-теңіз флоты үшін салынған G класты эсминец. Испания Азамат соғысы кезінде кеме 1936 және 1937 жылдары Испания суларында Британия мен Франция екі тарапқа да қадағалап отырған қару-жарақ блокадасын сақтау үшін болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай "Glowworm" Жерорта теңіз флотынан Британ аралдарына, жергілікті суларда кемелерді сүйемелдеу үшін жіберілді. 1940 жылдың наурыз айында ол Норвегия кампаниясының бастапқы кезеңдеріне қатысу үшін Арнайы флотқа (Home Fleet) ауыстырылды. 1940 жылдың 8 сәуірінде "Glowworm" Норвегияны басып алу операциясы – "Weserübung" кезінде әскер тасымалдап жүрген неміс эсминецтерін кездестірді. Неміс эсминецтері ауыр крейсер "Адмирал Хипперден" көмек сұрап, қақтығыстан шығуға тырысты. Шайқас барысында ауыр зақымдалған "Glowworm" "Адмирал Хипперге" шабуылдады. Соқтығыс салдарынан эсминецтің мұрты сынды және ол көп ұзамай батып кетті. "Glowworm" командирі "Хиппер" командирінің ұсынысы бойынша Виктория шарпысымен (VC) марапатталды. Екінші дүниежүзілік соғыста қарсыластың ұсынысы бойынша VC-ға ие болған тағы екі жағдай болды.

Сипаттама

Жарық құрттар стандартты жүктемеде де, терең жүктемеде де ығыстырылды. Кеменің жалпы ұзындығы 323 фут (98 метр), ені 33 фут (10 метр), сусыру тереңдігі 12 фут (4 метр) болды. Ол Парсонс тісті бу турбиналарымен қозғалды, екі валды айдады, олардың жалпы қуаты және максималды жылдамдығы болды. Турбиналарға бу үш Admiralty 3 барабанды су түтік қазандықтарымен берілді. "Glowworm" кемесі отын майының максималды мөлшерін тасымалдады, бұл оған жылдамдықта қашықтығын қамтамасыз етті. Кеменің құрамы бейбіт уақытта 137 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемеде төрт 45 калибрлі 4,7 дюймдік (120 мм) Mark IX зеңбірегі жеке орнатуларда орналасқан. Әуе шабуылынан қорғану үшін "Glowworm" кемесінде 0,5 дюймдік Vickers Mark III пулеметтері үшін екі төрттік Mark I орнату болды.

Ерте мансап

Гловерм 1934 жылдың 5 наурызында Гэмпшир графтығының Вулстон қаласында Джон И. Торникрофт және Компанияның кеме жасау шаруашылығында 1933 жылғы құрылыс бағдарламасы бойынша тапсырыс берілді. 1934 жылдың 15 тамызында кеме құрылысы басталды, ал 1935 жылдың 22 шілдесінде суға түсірілді. 1936 жылдың 22 қаңтарында құрылысы аяқталды, жалпы құны 248 785 фунт стерлингті құрады, мұнда қару-жарақ сияқты үкіметтен берілген жабдықтар ескерілмеді. Қызметке кіріскеннен кейін ол Жерорта теңізі флотының 1-ші эсминецтер бригадасына бекітілді. 1936 жылдың 10 тамызы мен 9 қыркүйегі аралығында ол, король Эдуард VIII Жерорта теңізінің шығысын кезіп жүргенде, «Нахлин» яхтасын сүйемелдеді. Содан кейін «Гловерм» испан азамат соғысы кезінде испандық сулардағы бейтараптық комитетінің қаулыларын сақтау үшін патрульдік миссияларды орындады, және 1937 жылдың 27 мамыры мен 8 маусымы аралығында Портсмутте жөндеуден өтті. Жөндеуден кейін кеме Жерорта теңізі флотының 1-ші эсминецтер бригадасына қайта оралды. «Гловерм» 1938 жылдың 7 маусымы мен 25 шілдесі аралығында Портсмутқа толық жөндеуге жіберілді, ал 1938 жылдың қыркүйегінде Мюнхен дағдарысы кезінде Мальта мен Александрия арасында «SS Strathnaver» лайнерін сүйемелдеді. Содан кейін ол сол айдың соңында «» жеңіл крейсерін Аденге сапарға шығарып салды. 1939 жылдың 16 мамырында түнгі жаттығулар кезінде «Гловерм» өзінің бауырлас кемесімен соқтығысып, уақытша жөндеу үшін Александрияға келуге мәжбүр болды. 23 мамыр мен 24 маусым аралығында Мальтада толық жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда «Гловерм» Александрияда болды. Қазан айында бригада Батыс жағалауларына бағынышты командованиенің құрамына ауыстырылды, ал «Гловерм» 19 қазанда өзінің бауырластары, «Грэфтон» және «» кемелерімен бірге Ұлыбританияға аттанды. Олар 22 қазанда Плимутқа жетіп, Оңтүстік-Батыс жағалауларына орналасты. «Гловерм» конвойлерді сүйемелдеу және суасты қайықтарға қарсы патрульдік миссияларды 12 қарашаға дейін орындады, содан кейін ол Харвичте орналасқан 22-ші эсминецтер бригадасына ауыстырылды, Солтүстік теңізінде патрульдік және сүйемелдеу міндеттерін орындау үшін. 1940 жылдың 22 ақпанында тұманды күйде Outer Dowsing аймағында «Гловерм» швед кемесі «Рекс» кемесімен соқтығысты. «Гловерм» құрылымына елеулі зақым келді және наурыз айының соңына дейін Халлдегі коммерциялық кемежайда жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін ол үй флотының 1-ші эсминецтер бригадасына қайта оралды, бригаданың Scapa Flow базасындағы орнына 20 наурызда қосылды. 5 сәуірде «Гловерм» әскери крейсерді сүйемелдеу тобының құрамына кірді, оның бауырластары «Greyhound», және «» кемелері де болды. Кемелер норвеж суларында мина орнату операциясын, «Уилфред» операциясын қамтамасыз етті. 7 сәуірде «Гловерм» кемесі міндеттен босатылып, теңізге түсіп кеткен адамды іздеуге жіберілді.

Glowworm was ordered from the yards of John I. Thornycroft and Company, at Woolston, Hampshire on 5 March 1934 under the 1933 Construction Programme. She was laid down on 15 August 1934 and launched on 22 July 1935. She was completed on 22 January 1936 at a total cost of £248,785, excluding government furnished equipment like the armament. Upon commissioning she was assigned to the 1st Destroyer Flotilla of the Mediterranean Fleet. Between 10 August and 9 September 1936, together with , she escorted the yacht Nahlin as King Edward VIII cruised the eastern Mediterranean. Afterwards, Glowworm patrolled Spanish waters during the Spanish Civil War enforcing the edicts of the Non Intervention Committee until she had a refit at Portsmouth between 27 May and 8 June 1937. The ship returned to the 1st Destroyer Flotilla in the Mediterranean after her brief refit. Glowworm returned to Portsmouth for a longer overhaul between 7 June and 25 July 1938 and escorted the ocean liner SS Strathnaver between Malta and Alexandria during the Munich Crisis in September 1938. She then escorted the light cruiser on her voyage to Aden later that month. During night exercises on 16 May 1939, Glowworm collided with her sister, , and was forced to put into Alexandria for temporary repairs. She received permanent repairs in Malta between 23 May and 24 June. Glowworm was in Alexandria when World War II began in September 1939. In October the flotilla was transferred to the Western Approaches Command and Glowworm sailed for the UK on 19 October with her sisters , Grafton, and They arrived at Plymouth on 22 October and were deployed in the South Western Approaches. Glowworm carried out convoy escort duties and anti submarine patrols until 12 November when she was transferred to the 22nd Destroyer Flotilla, based at Harwich, for North Sea patrol and escort duties. On 22 February 1940 she was hit by the Swedish ship Rex in fog whilst at anchor off Outer Dowsing. Glowworm suffered significant structural damage and was under repair at a commercial dockyard in Hull until late March. On completion of the repairs, she was transferred back to the 1st Destroyer Flotilla of the Home Fleet, rejoining the flotilla at its base at Scapa Flow on 20 March. On 5 April Glowworm was part of the escort of the battlecruiser , along with her sisters Greyhound, , and The ships covered the minelaying operation in Norwegian waters, Operation Wilfred. On 7 April, Glowworm was detached from the task force to search for a man lost overboard.

Соңғы шайқас

1940 жылғы 8 сәуірде таңертең «Glowworm» «Renown» кемесіне қайта оралып бара жатқанда, сағат 8:00-ден бұрын тым тұманды ауа райында «Z11 Bernd von Arnim» және «Z18 Hans Lüdemann» атты неміс эсминдерін кездестірді. Эсминдер неміс теңіз күштерінің бір бөлігі болды, оларға ауыр крейсер «Адмирал Хиппер» басшылық етіп, Норвегияны басып алу операциясының (Weserübung операциясы) аясында Тронхейм қаласына әскер тасымалдауға бағытталған. «Glowworm» от ашты, ал неміс эсминдері көмекке шақырып, қақтығыстан шығуға тырысты. Бұл сұрауға көп ұзамай «Адмирал Хиппер» жауап берді, ол 09:50-де «Glowworm» кемесін байқады. Бастапқыда «Хиппер» «Glowworm» мен «von Arnim» эсминдерін ажыратуда қиындыққа тап болды, бірақ сегіз минуттан кейін оның бас қаруларымен от ашты. «Glowworm» «Хиппердің» төртінші оғынан зақымданып, түтін шығара бастады. Ол «Хиппермен» көру байланысын үзуге тырысып, түтінге бұрылды, бірақ крейсердің радарлық бағытталған қаруларына түтін әсер етпеді. Эсминдер түтіннен шыққанда, крейсердің қарулары оқ атуға жеткілікті жақын болды. «Glowworm» кемесінің радио бөлімі, мостигі және 4,7 дюймдік алдыңғы зеңбірегі жойылды, сондай-ақ машина бөліміне, капитанның күнделікті кабинасына және соңында мачтаға қосымша оқ тиді. Мачта құлағанда, ол сымдардың қысқа тұйықталуына себеп болды, нәтижесінде кеме сиренасы дабыл естілді. 10:10-да лейтенант-коммандер Джерард Бродмид Руп бір торпедалық қондырғыдан белгілі бір қашықтықтан бес торпеда атып жіберді. Бірақ барлығы да қате кетті, өйткені капитан Хеллмут Хей торпедалардан туындаған қауіпті азайту үшін шайқас барысында «Хиппердің» бағытын «Glowworm» кемесіне қарай ұстады. Эсминдер екінші торпедалық қондырғысын іске қосу үшін уақыт сатып алу үшін түтін қалқаны арқылы кері шегінді, бірақ Хей «Glowworm» кемесін түтін арқылы қуды, қалған торпедаларын атуға мүмкіндік бермес бұрын оны жою үшін. Екі кеме де өте жақын болғанда, «Хиппер» түтіннен шығып, Руп крейсерге соққы беру үшін оңға қарай тізгін бұруға бұйрық берді. «Хиппер» рульге жауап беруге кешікті, ал «Glowworm» крейсердің ілгегінен сәл артық жерге соқты. Соқтығысу нәтижесінде «Glowworm» кемесінің бағы бұзылып, кеменің қалған бөлігі «Хиппердің» бортымен сырғып өтті, соның салдарынан оның корпусында бірнеше тесіктер пайда болды және алдыңғы оң жақ торпедалық қондырғысы жойылды. Соқтығысудан бір неміс теңізшісі суға құлады. «Хиппер» судың бір бөлігін сіңіріп алды, бірақ зақым ауыр болған жоқ. «Glowworm» өртеніп, құлағанда, оның қазандықтары сағат 10:24-те жарылып, 109 экипаж мүшесімен бірге суға кетті. «Адмирал Хиппер» суға түскен адамдарын және «Glowworm» кемесінен аман қалғандарды құтқару үшін тоқтады. Неміс теңізшісі табылмады, бірақ 40 британдық теңізші құтқарылды, бірақ кем дегенде алтысы кейіннен жараларынан қайтыс болды. Аман қалған аға офицер лейтенант Рамзи құтқарушыларға екі кеме соқтығысқан кезде рульде де, авариялық рульде де адам болмағанын айтты. Неміс деректерінде «Glowworm» атып жіберген төрт торпеда ғана айтылған, ал британдық деректерде он торпеда атылғаны туралы мәлімделген. Бұл соқтығысқаннан кейін алынған фотосуреттермен расталды, олардың барлық торпедалық түтікшелері бос екенін көрсетті. Крейсердің қапталынан тартылып, арқанға іліге алмай қалғанда суға батып кеткен Рупқа қайтыс болғаннан кейін Виктория кресті берілді, осылайша Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы ВК иегері болды. Бұл марапаттың берілуіне негіз болған, ол қызыл крест арқылы британдық билік органдарына хат жазған Хейдің ұсынысы бойынша берілді. Рамзиге де DSO белгісі берілді. Екі награда да соғыс аяқталғаннан кейін берілді.

On the morning of 8 April 1940 Glowworm was on her way to rejoin Renown when she encountered the German destroyers German destroyer Z11 Bernd von Arnim and German destroyer Z18 Hans Lüdemann in the heavy fog before 8:00 a. m. The destroyers were part of a German naval detachment, led by the heavy cruiser German cruiser Admiral Hipper, on its way to land troops at Trondheim as part of the German invasion of Norway (Operation Weserübung). Glowworm opened fire and the German destroyers attempted to disengage, signalling for help. The request was soon answered by Admiral Hipper who spotted Glowworm at 09:50. Hipper initially had difficulty in distinguishing Glowworm from von Arnim, but opened fire eight minutes later at a range of with her main guns. Glowworm was hit by Hippers fourth salvo and she started making smoke. She turned into her smoke in an attempt to break visual contact with Hipper, but the cruiser's radar directed guns were not affected by the smoke. When the destroyer emerged from her smoke the range was now short enough that the cruiser's guns could fire. Glowworms radio room, bridge, and forward 4.7 inch gun were all destroyed, and she received additional hits in the engine room, the captain's day cabin, and finally the mast. As this crashed down, it caused a short circuit of the wiring, causing the ship's siren to start a banshee wail. At 10:10, Lieutenant Commander Gerard Broadmead Roope fired five torpedoes from one mounting at a range of Still, all missed because Captain Hellmuth Heye had kept Hippers bow pointed at Glowworm throughout the battle to minimize his risk from torpedoes. The destroyer fell back through her smokescreen to buy time to get her second torpedo mount working, but Heye followed Glowworm through the smoke to finish her off before she could fire the rest of her torpedoes. The two ships were very close when Hipper emerged from the smoke and Roope ordered a hard turn to starboard to ram the cruiser. Hipper was slow to answer her helm and Glowworm struck the cruiser just abaft the anchor. The collision broke off Glowworms bow and the rest of the ship scraped along Hippers side, gouging open several holes in the latter's hull and destroying her forward starboard torpedo mounting. One German sailor was knocked overboard by the collision. Hipper took on some of water before the leaks could be isolated, but was not seriously damaged. Glowworm was on fire when she drifted clear and her boilers exploded at 10:24, taking 109 of her crew with her. Admiral Hipper hove to in order to rescue her man overboard and Glowworms survivors. The German sailor was not found, but 40 British sailors were recovered, although at least six later died of their wounds. The senior surviving officer, Lieutenant Ramsay, told his rescuers that neither the helm nor the emergency steering was manned when the ships collided. German accounts only mention four torpedoes fired by Glowworm, but British accounts say all ten were fired. This was confirmed by photographic evidence taken after the collision showing all of her torpedo tubes empty. Roope, who drowned when he could no longer hang on to a rope whilst being pulled up the side of the cruiser, was posthumously awarded the Victoria Cross, thus becoming the first VC recipient of the Second World War. The award was justified, in part, by the recommendation of Heye, who wrote to the British authorities via the Red Cross, stating the dauntless courage Roope had shown when engaging a much superior ship in a close quarters battle. Ramsay was also awarded the DSO. Both awards were made after the end of the war.