Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль әскери офицері (1946–1976)
Israeli military officer (1946–1976)
Йонатан "Йони" Нетаньяху (13 наурыз 1946 – 4 шілде 1976) – Энтеббе шабуылы кезінде «Саирет Маткаль» бөлімін басқарған израильдік әскери офицер. Бұл шабуыл 1976 жылы Израильден Францияға бағытталған халықаралық азаматтық рейсті палестиналық және неміс экстремистерінің қасыр сүруіне жауап ретінде жүзеге асырылды. Олар Грекиядағы аялдамада ұшақты бақылауға алып, Ливияға, содан кейін Угандаға бұрды, онда Уганда диктаторы Иди Аминнен қолдау алды. Израильдің терроризмге қарсы операциясы сәтті аяқталды, 106 тұтқынның 102-сі құтқарылды, бірақ Нетаньяху қаза тапты – дағдарыс кезінде қаза тапқан жалғыз израильдік сарбаз. Израиль профессоры Бенцион Нетаньяхудың үлкен ұлы Йонатан Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізді, онда орта мектепте оқыды. Алты күндік соғыста Израиль әскерінде қызметтен кейін, ол 1968 жылы Иерусалимдегі Еврей университетіне түсті, ал бұрын Гарвард университетінде оқыған. Бірақ оқуын тастап, Израильдегі әскери қызметке қайта оралды. 1970 жылдардың басында «Саирет Маткаль» бөліміне қосылып, Қиямет соғысындағы көрсеткен батылдығы үшін «Құрметті қызмет» медалімен марапатталды. Оның қазасынан кейін Энтеббе операциясы оның құрметіне «Йонатан операциясы» деп өзгертілді. Йонатанның кіші інісі Беньямин Нетаньяху үш рет Израильдің премьер-министрі болды (1996–1999, 2009–2021 және 2022 жылдан қазірге дейін). Беньямин де, оның кіші інісі Иддо Нетаньяху да «Саирет Маткаль» бөлімінде қызмет етті.
Yonatan "Yoni" Netanyahu (; March 13, 1946 – July 4, 1976) was an Israeli military officer who commanded Sayeret Matkal during the Entebbe raid. The raid was launched in response to the 1976 hijacking of an international civilian passenger flight from Israel to France by Palestinian and German militants, who took control of the aircraft during a stopover in Greece and diverted it to Libya and then to Uganda, where they received support from Ugandan dictator Idi Amin. Though Israel's counter terrorist operation was a success, with 102 of the 106 hostages being rescued, Netanyahu was killed in action – the only Israeli soldier killed during the crisis. The eldest son of the Israeli professor Benzion Netanyahu, Yonatan was born in New York City and spent much of his youth in the United States, where he attended high school. After serving in the Israeli military during the Six Day War, he briefly attended Harvard University before transferring to the Hebrew University of Jerusalem in 1968; soon thereafter, he left his studies and returned to military service in Israel. He joined Sayeret Matkal in the early 1970s and was awarded the Medal of Distinguished Service for his conduct in the Yom Kippur War. After his death, Operation Entebbe was renamed "Operation Yonatan" in his honor. Benjamin Netanyahu, Yonatan's younger brother, has served as Israel's prime minister three times (1996–1999, 2009–2021, and 2022–present). Both Benjamin and their younger brother Iddo Netanyahu have also served in Sayeret Matkal.
Өмірбаян
Йонатан Нетаньяху Нью-Йорк қаласында дүниеге келді, ол Циланың (туған есімі Сегал; 1912–2000) және Корнелл университетінің тарих профессоры Бенцион Нетаньяхудың (1910–2012) үлкен ұлы еді. Оның анасы қазіргі Израильдегі Петах-Тиква қаласында, сол кезде Осман империясының Иерусалим Мутасаррифатында дүниеге келген, ал әкесі Варшавада туып, 1920 жылы Палестинаға көшіп келген. Ол әкесінің әкесі, раввин Натан Милейковский және бұрын Еврей легионының қолбасшысы болған, оның сүндетке оқу рәсіміне қатысқан полковник Джон Генри Паттерсонның есімімен аталады. Оның екі інісі – Бенжамин мен Иддо. Бенжамин («Биби» деп лақапталған) 1996, 2009 жылдары Израильдің премьер-министрі болып сайланды және 2013, 2015, 2020 және 2022 жылдары қайта сайланды. Үш бауырдың ең кішісі Иддо – радиолог және жазушы. Үшеуі де Саирет Маткалда қызмет етті. Нетаньяхудың отбасы 1949 жылы, ол екі жаста болғанда, жаңадан тәуелсіздік алған Израиль мемлекетіне оралды және Иерусалимде қоныстанды. 1956 жылы отбасы 1958 жылы Израильге оралғанға дейін тағы да АҚШ-қа көшіп кетті. Нетаньяху Иерусалимдегі Рехавия гимназиясында орта мектепте оқыды. 1963 жылы, ол 11-сыныпта оқығанда, отбасы АҚШ-қа оралды, онда ол Пенсильвания штатының Уинкоттегі Челтенхэм орта мектебінде оқыды. Ол Бейсбол залының мүшесі Реджи Джексонмен бір сыныпта оқыды. Ол 1963 жылы мектепте оқып жүргенде өмірлік мақсатын ойлай бастады, ол бір хатта: «Бұл жердегі жастардың қиындығы – олардың өмірі мазмұнсыз. Мен өмірімнің әр сәтінде өзіммен бетпе-бет келіп, «Мен осыны істедім» дей алуға дайын болуым керек» деп жазды. 1964 жылдың маусымында бітіргеннен кейін Израиль қорғаныс күштеріне оқуға түсу үшін Израильге оралды. Ол десантшылар бригадасына қосылып, Алты күндік соғыста шайқасты. Олар үйленгеннен кейін көп ұзамай АҚШ-қа ұшып барып, Нетаньяху Гарвард университетінде оқыды. Ол философия және математикадан сабақ алып, екеуінде де өте жақсы оқыды және бірінші курстың соңында деканаттың тізіміне енді. Алайда, Израильден алыстаудан, әсіресе Израильдің Египетке қарсы қақтығыстарда болғаннан, ол 1968 жылы Иерусалимдегі Еврей университетіне ауысты. 1969 жылдың басында ол оқуын тастап, әскерге қайта оралды. Әкесі бұл шешімдер туралы былай деді: «Ол оқуын қайта бастауды армандады және оны қайта-қайта жоспарлады. Бірақ ол Гарвардқа қайтуын әскери шиеленістің басылуымен байланыстырды». Ол рейд кезінде қаза тапқан жалғыз израильдік сарбаз болды (үш тұтқынмен бірге, Революциялық жасушалардың барлық мүшелері, Палестинаны азат ету халық фронтының барлық мүшелері және ондаған Уганда сарбаздары). Нетаньяхудің өлімі туралы қабылданған нұсқа бойынша, ол Уганда сарбаздарына атқан, ал оған әуежайдың басқару мұнарасынан Уганда сарбазы жауап ретінде атқан. Оның отбасы бұл үкімге келіспеді, оның орнына оны ұшырушыларға басшылық еткен неміс өлтіргенін мәлімдеді. Нетаньяху ғимаратқа шабуыл жасалған кезде сыртында атылып, көп ұзамай миссияның медициналық бөлімінің командирі Эфраим Снехтің құшағында қайтыс болды. Операцияның өзі сәтті аяқталды және оның құрметіне «Мивца Йонатан» («Жонатан операциясы») деп қайта аталды. Сол кездегі қорғаныс министрі Шимон Перес ескерткіш сөзінде: «Оқ Израильдің ең жақсы ұлдарының бірінің, ең батыл жауынгерлерінің, ең үміткер қолбасшыларының бірі – ұлы Йонатан Нетаньяхудың жас жүрегін жарып өтті» деді. Оның құрметіне мектеп бітірген Челтенхэм орта мектебінің алдына ескерткіш ағаштар отырғызылды және вестибюльде ескерткіш тақта орналасқан.
Yonatan Netanyahu was born in New York City, the eldest son of Tzila (née Segal; 1912–2000) and Benzion Netanyahu (1910–2012), a professor emeritus of history at Cornell University. His mother had been born in Petah Tikva, in what is now Israel, which was then in the Ottoman Empire's Mutasarrifate of Jerusalem, while his father was born in Warsaw and immigrated to Mandate Palestine in 1920. He was named after his paternal grandfather, rabbi Nathan Mileikowsky, and Colonel John Henry Patterson, who formerly commanded the Jewish Legion and attended his circumcision. His two brothers are Benjamin and Iddo. Benjamin (nicknamed "Bibi") was elected Prime Minister of Israel in 1996, in 2009 and reelected in 2013, 2015, 2020 and 2022. Iddo, the youngest of the three, is a radiologist and writer. All three brothers served in Sayeret Matkal. Netanyahu's family returned to the newly independent state of Israel in 1949 when he was two and settled in Jerusalem. In 1956 the family again moved to the United States before returning to Israel in 1958. Netanyahu attended high school at Gymnasia Rehavia in Jerusalem. In 1963, when he was in 11th grade, the family returned to the United States, where he attended Cheltenham High School in Wyncote, Pennsylvania. He was a classmate of Baseball Hall of Fame member Reggie Jackson. While in high school, he began contemplating his purpose in life, when he wrote in a 1963 letter, "The trouble with the youth here is that their lives are meager in content. I ought to be ready at every moment of my life to confront myself and say—'This is what I've done'." After graduating in June 1964, he returned to Israel to enlist in the Israel Defense Forces. He joined the Paratroopers Brigade and fought in the Six Day War. Shortly after their wedding, they flew to the U. S., where Netanyahu enrolled at Harvard University. He took classes in philosophy and mathematics, excelling in both, and was on the Dean's List at the end of his first year. However, feeling restless at being away from Israel, especially with Israel skirmishing against Egypt during the War of Attrition, he transferred to Jerusalem's Hebrew University in 1968. In early 1969, he left his studies and returned to the army. His father described those decisions, saying "He was dreaming of resuming his studies and planned to do so time and again. Yet he always conditioned his return to Harvard on the relaxation of the military tensions." He was the only Israeli soldier killed during the raid (along with three hostages, all of the Revolutionary Cells members, all of the Popular Front for the Liberation of Palestine members, and dozens of Ugandan soldiers). The commonly accepted version of his death is that Netanyahu fired on Ugandan soldiers, and was shot in response by a Ugandan soldier from the airport's control tower. His family refused to accept this verdict, and insisted instead that he was killed by the German commanding the hijackers. Netanyahu was shot outside the building being stormed, and soon died in the arms of Efraim Sneh, commander of the mission's medical unit. The operation itself was a success, and was renamed as Mivtsa Yonatan ("Operation Jonathan" in English) in his honor. Shimon Peres, then Defense Minister, said during the eulogy that "a bullet had torn the young heart of one of Israel's finest sons, one of its most courageous warriors, one of its most promising commanders – the magnificent Yonatan Netanyahu." There are memorial trees that have been planted in his honor in front of his graduating high school, Cheltenham High School, and a memorial plaque is located in the lobby.
Жеке хаттар
1980 жылы Нетаньяхудың көптеген жеке хаттары жарияланды. Жазушы Герман Вук оларды "тамаша әдеби шығарма, мүмкін, біздің дәуіріміздің маңызды құжаттарының бірі" деп сипаттады.
In 1980 many of Netanyahu's personal letters were published. Author Herman Wouk describes them as a "remarkable work of literature, possibly one of the great documents of our time."
Өмірбаяндық драмалық шығармалар мен фильмдер
"Бағасын төлеу" – Питер Адриан Коэннің Нетаньяхудың хаттарына ішінара негізделген пьесасы. Солтүстік Каролина штатының "Театр Оры" ұйымдастырған бұл қойылым 2009 жылғы маусымда Нью-Йоркте, еврей театры мен идеялар фестивалі барысында Бродвейден тыс сахнада көрсетілді. Бұл пьеса Массачусетс штатының Бостон қаласына жақын орналасқан "New Repertory Theatre" компаниясында қойылмақшы еді. Бірақ Нетаньяху отбасының қысымы салдарынан қойылым тоқтатылды, себебі театр бұл пьесаны "Менің атым – Рейчел Кори" пьесасымен бірге көрсетуді жоспарлаған еді. 2012 жылғы мамыр айында шыққан "Менің соңымнан ер" атты деректі фильмі Нетаньяхудың өмірбаяны мен Энтеббедегі израильдік кешіккендерді құтқаруға бағышталған соңғы миссиясына негізделген. Ол құтқару операциясы оның өміріне құрбан болды. Фильмдегі баяндама оның жеке хаттарынан және айтылған сөздерінен алынған материалдарды пайдаланады.
To Pay the Price is a play by Peter Adrian Cohen based in part on Netanyahu's letters. The play, produced by North Carolina's Theatre Or, opened off Broadway in New York in June 2009 during the Festival of Jewish Theater and Ideas. The play had been scheduled to run at the New Repertory Theatre company near Boston, Massachusetts. The run was canceled after pressure by the Netanyahu family, because the theater was intending to run the play as a companion piece to My Name Is Rachel Corrie. The documentary film Follow Me, released in May 2012, is based on Netanyahu's life story and his final mission, leading the successful rescue of Israeli hostages at Entebbe, at the cost of his life. The narration during the film uses transcripts from his personal letters and other spoken words.
Мұра
Автор Герман Вук Нетаньяху 30 жасында қайтыс болғанға дейін Израильде аңыз болып кеткенін жазды. Вук былай деп жазды: Ол – өте шыдамды, қатал мінезді, харизматикалық жас көшбасшы, тамаша жауынгер еді. Йом Киппур соғысында Голан биіктіктерінде оның басқаруындағы бөлімше сириялықтармен басқарылатын кеңес танктерінің шапқынына тойтарыс берген күштің бір бөлігі болды, бұл оқиға тарихқа енді. Ал Энтеббеден кейін «Йони» Израильде бүкіл ұлттың символына айналды. Бүгінде оның есімі онда құрметпен, қайғымен айтылады. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху өзінің «барлық террористерге қарсы қатал позициясы» ағасының қазасынан туындағанын айтты.
Author Herman Wouk wrote that Netanyahu was already a legend in Israel even before his death at the age of 30. Wouk wrote:He was a taciturn philosopher soldier of terrific endurance, a hard fibered, charismatic young leader, a magnificent fighting man. On the Golan Heights, in the Yom Kippur War, the unit he led was part of the force that held back a sea of Soviet tanks manned by Syrians, in a celebrated stand; and after Entebbe, "Yoni" became in Israel almost a symbol of the nation itself. Today his name is spoken there with somber reverence. Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu said his own "hard line against all terrorists" came as a result of the death of his brother.
Джонатан институты
Нетаньяхудің әкесі 1977 жылы Йони Батыстың терроризмге қарсы реакцияларына көңілі толар емес еді деп айтты. "Ол, менің ойымша, кейбір демократиялық елдердің осы құбылысқа көрсеткен әлсіздігі мен ұдайы шешім қабылдамауына зор алаңдаушылық пен қайғы білдіретін еді", - деді ол. "Егер өркениеттің өзі сақталуы керек болса, онда қорғалуы тиіс принциптер бар деп ойлады". Джонатан институтының 1979 жылдың шілдесінде Иерусалимде және 1984 жылдың маусым айында Вашингтонда ұйымдастырған екі конференциясына үкімет шенеуніктері қатысты және олар туралы баспасөзde кеңінен жазылды.
Netanyahu's father commented in 1977 that Yoni would have been disappointed with the West's reactions against terrorism. "He would, I think, express great dismay and concern at the weakness and indecision displayed by some democracies toward this phenomenon," he said. "He felt that there are principles that must be upheld if civilization itself is to survive." Two conferences organized by the Jonathan Institute, in Jerusalem in July 1979 and Washington, D. C. in June 1984, were attended by government officials and attracted significant press coverage.