Кіріспе

Sapindaceae тұқымдасына жататын гүлді туыс Aesculus (/ɛ//s//k//j//ʊ//l//ə//s/).

Мексикалық көкбауырдың тұқым қапшықтары Aesculus тұқым қапшықтарына ұқсас, бірақ басқа туысқа жатады. Карл Линней бұл туысқа римдіктердің жеуге жарамды еменнің атына байланысты ат берген. Бұл ағаштардың жалпылама атаулары – "көкбауыр" және "ат қаштаны", бірақ олар нағыз қаштандар – Fagales орнындағы Castanea сияқты емес. Кейбіреулерін ақ немесе қызыл қаштан деп те атайды. Ұлыбританияда оларды кейде конкер ағаштары деп атайды, себебі олар тұқымдарымен ойнайтын конкер ойынымен байланысты.

Сипаттама

Aesculus түрлері шайырлы, көбінесе жабысқақ бүршіктермен, қарама-қарсы, алақанша бөлінген жапырақтары бар, көбінесе өте үлкен – жапондық ат қаштаны, А. turbinata-да 20 см-ге дейін жетеді. Түрлері жапырақты немесе мәңгі жасыл. Гүлдері әдемі, жәндіктер немесе құстар арқылы тозаңданады, төрт немесе бес құлпынаш бірігіп, тілімделген корулла түтігін құрайды және паникүл гүлшоғырына орналасады. Гүлдеу 80–110 градус күнділік жиналудан кейін басталады. Жемісі капсулаға айналады, диаметрі әдетте шар тәрізді болады, әрбір капсулада бірден үшқа дейін тұқым (көбінесе бұрыш деп қате айтылады) болады. Бір капсулада бірнеше тұқым болса, тұқымдардың бір жағы жалпақ болады. Тұқымның капсулаға бекітілген жері (хилум) үлкен, дөңгелек, ақшыл із болып көрінеді. Кейбір түрлерде капсуланың сыртқы қабығында "тікендер" (ботаникалық терминде: қызылшалар) болады, ал басқаларында қылқанды немесе тегіс болады. Пісіп жетілген кезде капсула үш бөлікке бөлініп, тұқымдар шығарылады. Аскүл жапырағы 1969 жылдан 1995 жылға дейін Киев қаласының елтаңбасындағы ресми символы болды.