Кіріспе
Американдық жазушы Айзек Азимовтың "Қашу!" атты ғылыми-фантастикалық әңгімесі. "Қашу!" – американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет "Парадоксальді қашу" (баспагердің таңдаған атауы) деген атпен 1945 жылдың тамыз айындағы "Таңғажайып ғылыми фантастика" журналында жарияланып, кейін "Қашу!" (Азимовтың таңдаған атауы) деген атпен "Мен, робот" (1950) және "Толық робот" (1982) жинақтарында қайта басылды.
"Escape!" is a science fiction short story by American writer Isaac Asimov. It was first published as "Paradoxical Escape" (a publisher's change in the title) in the August 1945 issue of Astounding Science Fiction and reprinted as "Escape!" (Asimov's choice of title) in the collections I, Robot (1950) and The Complete Robot (1982).
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Көптеген зерттеу ұйымдары гиперкеңістіктік жетек құрылғысын жасау үшін жұмыс істеп жатыр. U. S. Robots and Mechanical Men, Inc. компаниясына ең ірі бәсекелесі келіп, адамдардың гиперғарышқа секіру кезінде тірі қалуына мүмкіндік беретін жұмыс істейтін гиперғарыштық қозғалтқыштарының жоспарларын ұсынады (бұл тақырып болашақта Азимовтың әңгімелерінде одан әрі дамытылады). Бірақ U. S. Robots қызметкерлері күдікпен қарады, себебі есептеулерді жүргізу кезінде олардың бәсекелесінің (позитрон емес) суперкомпьютері өзін-өзі жойды. U. S. Robots өз позитрон компьютерiне, "Ми" деп белгілі (қатаң мағынада робот емес, себебі ол қозгалмайды, бірақ робототехниканың үш заңына бағынады), ақпаратты берудің жолын табады, бұл осыған ұқсас жағдайдың орын алмауына мүмкіндік береді. Содан кейін "Ми" гиперғарыш кемесін салуға бағыттайды. Пауэлл мен Донован ғарыш кемесіне отырады, ол олардың ешқандай сезбейтіндей көтеріледі. Олар "Мидың" әзілкеш екенін байқайды: кемеде қолмен басқару, душ пен төсек сияқты ыңғайлылықтар жоқ, сондай-ақ консервіленген бұршақ пен сүтке басқа тағамдар да қарастырылмаған. Саяхат басталғаннан кейін көп ұзамай, және экипаждың көптеген түсініксіз көріністерін бастан өткергеннен кейін, кеме екі гиперғарыштық секіруден кейін қауіпсіз түрде базаға оралады. Осы кезде доктор Сьюзан Кальвин болған жағдайды анықтайды: кез келген гиперғарыштық секіру кеме экипажының қысқа ғана уақытқа өмір сүруін тоқтатуға, тиімді түрде өлуге әкеледі, бұл робототехниканың бірінші заңының бұзылуы болып табылады (бірақ уақытша). "Мидың" жасанды интеллектісінің аман қалуының жалғыз себебі – Сьюзанның ықтимал өлімнің маңыздылығын азайтуы және (шешім табу үшін) иррационалды, балалық мінез-құлыққа түсуі, осылайша экипаждың амандығын қамтамасыз етудің жолын табуға мүмкіндік берді.