Кіріспе

Ирландиялық революционер және саясаткер (1888–1947)

Десмонд Фицджеральд (13 ақпан 1888 – 9 сәуір 1947) – ирландиялық революционер, ақын, публицист және Fine Gael саясаткері. Ол 1927 жылдан 1932 жылға дейін Қорғаныс министрі, 1922 жылдан 1927 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 1921 жылдан 1922 жылға дейін Хабар тарату министрі және 1919 жылдан 1921 жылға дейін Хабар тарату директоры қызметтерін атқарды. 1918 жылдан 1937 жылға дейін Течта Дала (ТД) ретінде қызмет етті. 1938-1943 жылдары әкімшілік панельдің сенаторы болды.

Ерте өмір

Десмонд Фицджеральд 1888 жылы Уэст-Хэмдегі Форест-Гейт қаласында Томас Джозеф Фицджеральд болып дүниеге келген. Оның ата-анасы – Оңтүстік Типперриден келген жұмысшы Патрик Фицджеральд (1831–1908) және Керри округінің Кастлисленд қаласынан шыққан Мэри Энн Сколлард (1847–1927). Ол жасөспірім шағында өз атын көбірек романтикалық дыбыс беретін "Дезмонд" деп өзгертті және 1910 жылы алғаш рет Ирландияға сапар жасады. Ол Сент-Бонавентурада оқыды. Лондонда ол Эзра Паунд, Т. Э. Хюльм, Ф. С. Флинт және тағы бір ирланд жазушысы Джозеф Кэмпбелл кіретін ақындар мен жазушылар тобының мүшесі болды. Топтың аты олар жиналатын Соходағы «Эйфель мұнарасы» мейрамханасынан алынған. 1908 жылдың сәуір айында Фицджеральд пен Флоренс Фарр Эзра Паундты «Эйфель мұнарасы» тобымен таныстырды, осы кездесуден кейін Имажизм тобы құрылды.

Неке және отбасы

1911 жылы католик Фицджеральд Белфасттан виски сатушы Джон Макконнеллдің қызы, ал қала маңындағы пресвитериан шаруасының немересі Мейбел Вашингтон Макконнеллге (1884–1958) үйленді. Ол Белфаст Король университетінде білім алған және Фицджеральдтың ирланд тіліне деген қызығушылығын бөліскен; олар Лондон қаласындағы тілдік семинарда танысты. 1913 жылдың наурыз айында Керри округіне көшкенге дейін Францияда тұрды. Осы кезеңде ол суретшіл ақындар тобымен байланыс жасады. Олардың төрт баласы болды: Десмонд (1911–1987), Пирс (1914–1986), Фергус (1920–1983) және Гаррет (1926–2011).

Ирландиялық ұлтшыл

Фицджеральд 1914 жылы Ирландиялық еріктілерге қосылды және Керри округінде еріктілер тобын ұйымдастырды. Ұйымдастырушы ретінде ол тіпті ең лайықсыз жауынгерлерді де жаттықтыруы керек болды. Бұл оның қатаң моральдық принциптеріне қайшы келді. Ұйымға зор қысым көрсетілді: 1915 жылдың шілдесінде көптеген жетекшілер 1914 жылғы Корольдік қорғау заңы бойынша қуылды. Фицджеральд Эрнест Блайттың орнын басып алды. 1915 жылы Фицджеральд Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерге шақыруға қарсы сөз сөйлегені үшін түрмеге қамалды. Кейін ол Керриден қуылды және Виклоу округіне көшті. Фицджеральдтың ұзақ англо-нормандық отбасы тарихымен нығайтылған, қарапайым және ұқыпты мінезі оны қозғалыста танымал емес етті. Ол өзінің басшыларының жағдайы туралы хабардар еместігін сезінді. 1916 жылғы көтеріліс кезінде Бас пошта кеңсесін басып алғанда ол: "Мен қауіпсіздікке қатысты жалпы көзқарасқа таң қалдым" деді. Шайқастың қақпасында ол ГПО гарнизонын шайқалтқан өрттің ортасында болды. Әрдайым күмәнданушы Фицджеральд, 1916 жылғы көтерілістің естеліктерінде 1916 жылғы көтерілістің кенеттен және күтпеген жұмылдырылуын, содан кейін ГПО-дағы жағдайды, көтерілісшілердің штаб-пәтерін сипаттады. Көптеген есептер көтерілісті қанды құрбандық ретінде сипаттаса, Фицджеральд оның кең ауқымды себептерін көшбасшы Патрик Пирспен және 1915 жылы Германияға көмек сұраған Джозеф Планкеттпен талқылады. Олар Германияның Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жетеді деп күтті, және кем дегенде үш күндік көтеріліс Ирландияға бейбіт келісімдер конференциясында орын алуға мүмкіндік береді деп ойлады. 1916 жылы Ирландия Республикасын жариялағанмен, олар соғыстан кейін реформаланған Ирландия Корольдігіне билік етуге қайсардың кіші ұлы Жоахимды шақыру қажет деп санайтын. Онда ирланд тілі күнделікті қолданылатын тілге айналуы керек еді. Фицджеральд 1918 жылы Дублин Пемброк сайлау округінен Синн Фейн депутаты болып сайланғанда босатылды. 1919 жылы Бірінші Дайл жиналысынан кейін және Ирландия Республикасының жариялануынан кейін ол Дайл Эйреннің жарнама директоры болып тағайындалды, алғашқыда мамыр айында тұтқындалған Лоренс Гиннеллді ауыстырды. Фицджеральд Дайлге жасаған алғашқы есебінде "біздің жарнаманың басты құралы – жарнаманың өзі" деп атап өтті. Ол Ирландияның шетелдік жаңалықтарының көп бөлігін ұсынып отырған британдық баспасөзге әсер етуге күресті. 1919 жылдың мамырында Фицджеральдтың досы және әріптесі Эрскин Чайлдерс бейбітшілік конференциясына қатысу үшін Версальге барды. Чайлдерс Ирландияның тәуелсіздігіне қатысты британдықтардың жоғарыпарлы көзқарасынан көңілі тоңды. Фицджеральд 1919 жылдың шілдесінде "Дұшпанның агрессиялық әрекеттерінің апталық шолуы" атты мимеографты жариялады. Қараша айына қарай ол Чайлдерспен бірлесіп "Ирландия бюллетені" шығара бастады. Олар 22 ай бойы Англияның қылмыстарын жариялады, мақсаты Синн Фейнмен Дайлдің беделін арттыру болды. 1920 жылы Дайл тізімдердің "жеткіліксіз" екеніне шағымдануына қарамастан, Пропаганда департаментінің күші қарсыластарын шатастырды. Ирландияның Тәуелсіздік соғысы (1919-1921) кезінде "Бюллетень" Ирландия Республикасының мақсаттарын әлемге кеңінен танытуға және қақтығыстың кеңею мүмкіндігін жоюға септігін тигізді. Ольстерді сақтап қалу стратегиясын жоспарлау кезінде жетекші республикашыл Эрнест Блайт блокаданың Белфаст үшін апатты болады деп сенді. Керісінше, Шон МакЭнти ұлтшылдыққа қарсы жойқын соғыс деп санайтын нәрсеге жауап беруді талап етті; ол "блокаданың тиімді қаруы" бар деді. Көптеген жетекші республикашылар оған қарсы болды: Фицджеральд блокада "бөлінуге дауыс беруге" тең болады деп мәлімдеді. Дайлдің департаменті Каслмен үгіт-насихат соғысында жеңіске жетіп жатқан сияқты көрінді, оның операциялары жұртшылықты сендіре алмады. Хатшылық бюллетеньді жалғастыру керек деп сенді, оның құжаттары мен материалдары рейд кезінде тәркіленген кезде. Фицджеральд 1921 жылдың наурыз айында тұтқындалды, бірақ босатылды. 1921 жылдың тамызының соңында Эмон де Валера өзінің кабинетін қайта құрды, онда Фицджеральд кірмеді; бірақ Чайлдерсті алмастырғанда ол жарнама министрі болып тағайындалды. Ол 6 желтоқсанда қол қойылған Англо-ирланд келісімінің келіссөзшілеріне қосылуға де Валеряны көндіре алмаған ТД-лардың бірі болды.

Үкімет министрі

Фицджеральд келісімді қолдады. 1922 жылғы 30 тамызда Оңтүстік Ирландияның Уақытша үкіметінің Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ол тағайындалған күні Оңтүстік Ирландия әлі де Ұлыбританияның құрамында болды; әкімшілік уақытша болғандықтан ғана Сыртқы істер министрі тағайындалды. Ирландия еркін мемлекеті 1922 жылғы 6 желтоқсанда құрылды. Фицджеральд 1923 жылғы 17 сәуірдегі хаты арқылы Ирландия еркін мемлекеті атынан Ұлттар Лигасына мүшелікке түсу үшін өтініш берді. Ирландия келесі жылы қабылданып, мүшелікке ие болды. Фицджеральд сондай-ақ Империялық конференцияларда жаңа мемлекеттің өкілі ретінде қатысты. 1927 жылы Фицджеральд Қорғаныс министрі болды. 1932 жылы үкімет жеңілгеннен кейін ол 1937 жылға дейін Тәуелсіз депутат (TD) қызметін атқарды. 1938 жылы Сенатқа сайланды және 1943 жылы саясаттан кеткенге дейін осы қызметте болды.

Ұрпақтар

Оның ұлдарының бірі Гаррет Фицджеральд 1970-ші жылдары Сыртқы істер министрі қызметін атқарды, ал 1980-ші жылдары екі рет Taoiseach болды. Десмонд Фицджеральд 1947 жылдың 9 сәуірінде Дублинде 59 жасында дүние салды.