Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1980 жылдардағы сөз бостандығына қатысты академиялық пікір қақтығысы
1980s academic controversy regarding freedom of speech
Фаурисон ісі – француз профессоры, Холокостты жоққа шығарушы Роберт Фаурисонның "Mémoire en défense" (1980) атты кітабы жарық көргеннен кейін және американдық тіл білімі маманы Ноам Чомскийдің "Сөз бостандығы құқығы туралы бірнеше қарапайым түсініктемелер" атты мақаласы Фаурисонның кітабына кіріспе ретінде қосылғаннан кейін туған академиялық пікір қақтығысы. Фаурисон Холокостты жоққа шығарғаны үшін француз заңдары бойынша бірнеше рет сотталды, соның ішінде 2006 жылғы қазан айында ол Париждің сот арнайы алқасымен үш айға шартты жазаға кесілді, себебі ол ирандық телеарнада Холокостты жоққа шығарған. Фаурисон ісі Чомскийдің Франциядағы беделіне нұқсан келтірді, осы оқиғадан кейін ол он жылға жуық бұл елге бармады. Оның саяси жазбаларының француз тіліне аударылуы 2000 жылдарға дейін кейіндірілді.
The Faurisson affair was an academic controversy following publication of a book, Mémoire en défense (1980), by French professor Robert Faurisson, a Holocaust denier, and the inclusion of an essay by American linguist Noam Chomsky, entitled "Some Elementary Comments on the Rights of Freedom of Expression", as an introduction to Faurisson's book. Faurisson has since been convicted under French law for his Holocaust denial on several occasions, including in October 2006, when he was sentenced to a three month suspended sentence by the Paris correctional court, for denying the Holocaust on an Iranian TV channel. The Faurisson affair damaged Chomsky's reputation in France, a country he did not visit for almost thirty years following the affair. Translation of his political writings into French was delayed until the 2000s.
Фориссонның Le Monde газетіне жазған хаттары
1978 жылдың желтоқсаны мен 1979 жылдың қаңтарында Лион университетінің француз әдебиеті профессоры Роберт Фориссон "Ле Монд" газетінде нацистер еврейлерді жою үшін пайдаланған газ камераларының болмағанын мәлімдеген екі хат жариялады. Телевизиядағы сұхбаты нәтижесінде ол қорлау және нәсілдік жекқұруға шақыру қылмысы үшін кінәлі деп танылып, 3 айға шартты түрде бас бостандығынан айырылды және 21 000 франк (3200 евро) айыппұл салынды. Оған қоса, ол сот шешімінің республикалық газеттерде және теледидарда жариялануына төлеуге міндеттелді. Апелляциялық шағымынан кейін бұл талаптан бас тартылды.
In December 1978 and January 1979, Robert Faurisson, a French professor of literature at the University of Lyon, published two letters in Le Monde claiming that the gas chambers used by the Nazis to exterminate the Jews did not exist. As a result of a TV interview, he was found guilty of defamation and incitement to racial hatred and given a suspended 3 month prison term, and a 21,000 franc (€3,200) fine. In addition he was ordered to pay for the reproduction of the judgement in national newspapers and television. This latter requirement was dropped after he appealed.
Форисон ісі туралы Чомскийдің өмірбаяндары
Чомскийдің өмірбаяушылары Фориссон ісіне қатысты түрлі көзқарастар білдірді. Нейл Смит «Чомский: идеялар мен идеалдар» еңбегінде былай деп жазады: «Чомский өзінің қызметінің теріс әсерін болжап, осылай жазудан аулақ болуы керек еді. Мүмкін, бірақ, мүмкін, емес. Егер ол туындаған дау-дамағұл мен оның салдарларын көріп білген болса да, сөз бостандығын қорғаудың моральдық қағидасы, басымдыққа ие болар еді». «Ноам Чомский: Диссиденттік өмір» кітабында Роберт Барски: «Чомскийдің тактикасы ол қолдайтын мәселелерге қарай, әрқашан ең тиімді болмауы мүмкін, бірақ оның жұмысы арқылы берілетін құндылықтар, кез келген ақылға қонымды өлшем бойынша, либертариандықтардың құндылықтарымен үйлеседі» дейді. Барски сондай-ақ, «Фориссон ісі Чомскиге зиянды және ұзақ мерзімді әсер еткенімен, Чомски бұл мәселеде мойын бұрудан бас тартты, тіпті бір сәтте дұрыс шешім қабылдамағанын мойындаудан да бас тартты» деп атап өтеді. Тағы екі өмірбаяушы, Милан Рай және Крис Найт, екеуі де Фориссон ісіне қатысты Чомскийдің «соғыс қылмыскерлерін» қоса алғанда, барлық адамдарға академиялық бостандық құқығын сөзсіз қолдауын айтады. Милан Рай «Чомскийдің саясаты» кітабында Чомскийдің «американдық соғыс қылмыскерлерінің тек сөйлеу және оқыту ғана емес, сонымен қатар олардың ғылыми зерттеулерін жүргізу құқығын, академиялық бостандыққа орай қолдағанын» келтіреді, олардың жұмысы адамдарды өлтіруге және қиратуға пайдаланылған кезде де. Крис Найт «Чомскийді түсіндіру» кітабында Чомскийдің 1969 жылы Массачусетс технология институтының (MIT) ғалымы Уолт Уитман Ростоуға университеттегі лауазымнан бас тартса, «ашық түрде наразылық білдіретінін» айтуын еске салады. Чомски Вьетнам соғысының басты ұйымдастырушысы Ростоуды «соғыс қылмыскері» деп есептегенімен, MIT президенті Говард Уэсли Джонсонның «MIT цензурадан қорғалатын, кез келген адам шындықты өз түсінігінде, ешқандай араласусыз іздеуге болатын орын болуы керек» деген академиялық бостандық қағидаларын сақтауын талап етті. Джонсонның осы уақыттағы студенттердің соғысқа қарсы наразылықтары кезінде академиялық бостандық туралы айтуының басты себебі, MIT-тің әскери қаржыландырылатын ғылыми-зерттеу зертханаларына кез келген араласуды болдырмау болды. Бірақ Найт, Чомский академиялық бостандық қағидасын ерекше деңгейде кеңейтуге тиіс деп сенгенін айтады, өйткені кез келген «либертариандық емес саясат, АҚШ әскері қаржыландыратын зертханада жұмыс істейтін соғысқа қарсы белсенді ретінде оның өзінің қайшылықты ұстанымын әлсіретуі мүмкін» еді. Найт Чомскийдің Фориссонға қатысты кейінгі ұстанымы «Холокостты жоққа шығаруға деген ешқандай ықыласты білдірмеді» деп қорытындылайды. Бұл батыстық университеттердің ортақ қағидасының логикалық жалғасы болды, оны MIT басшылығы өз зерттеушілерінің іс-әрекеттеріне байланысты ерекше тұрақтылықпен сақтауға міндеттенді. Пол Берман 2018 жылы Tablet журналында жазған мақаласында Чомскийдің өмірбаяушылары оның Фориссонды қорғауы сөз бостандығына негізделген деген пікірін қабылдағанын және Чомски Фориссонның нақты ұстанымдарын және аргументтерін қорғамағанын айтады. Алайда Берман, Чомски шын мәнінде Фориссонды қорғады деп санайды. Берманның сөзінше, Чомски «Фориссонға ерекше құрметпен қарады» және ол «Фориссон ғылыми зерттеуші екенін және оның қорытындылары мен тұжырымдары кез келген шынайы ғылыми зерттеушіге көрсетілетін құрметке лайық екенін» айқын түрде білдірді.
Chomsky's biographers have expressed a range of views on the Faurisson affair. In Chomsky: Ideas and ideals, Neil Smith writes: 'Chomsky should perhaps have foreseen the negative effect of his activity and refrained from writing the way he did. Perhaps, but on balance perhaps not. Even had he seen the furore which would erupt and the degree that would ensue, the moral doctrine of defending freedom of speech is probably higher.' In Noam Chomsky: A Life of Dissent, Robert Barsky says 'Chomsky's tactics may not always be the most appropriate in light of the causes that he supports but the values transmitted by his work are, according to virtually any reasonable measure, consistent with those of the libertarians.' Barsky also points out that although the Faurisson affair 'has had a harmful and lasting effect on Chomsky Chomsky has refused to back down on the issue, even refusing to admit a momentary lack of judgment.' Two other biographers, Milan Rai and Chris Knight, both refer to the Faurisson affair in the context of Chomsky's uncompromising support for academic freedom for everyone including 'war criminals'. In Chomsky's Politics, Milan Rai quotes Chomsky saying that he even 'supported the rights of American war criminals not only to speak and teach but also to conduct their research, on grounds of academic freedom, at a time when their work was being used to murder and destroy.' In Decoding Chomsky, Chris Knight refers to Chomsky's 1969 threat to 'protest publicly' if fellow Massachusetts Institute of Technology (MIT) academic Walt Whitman Rostow was denied a position at the university. Chomsky certainly considered Rostow, a prime architect of the Vietnam War, as a 'war criminal' but insisted that MIT must stick to its principles of academic freedom principles expressed when MIT's President Howard Wesley Johnson stated that the university should be a 'refuge from the censor, where any individual can pursue truth as he sees it, without any interference.' Johnson's motivation for talking about academic freedom at this time of anti war student unrest was largely to prevent any interference with MIT's various military funded research laboratories. But, Knight claims, Chomsky also believed he had to extend the principle of academic freedom to unusual lengths because any 'less libertarian policy might have undermined his own conflicted position as an anti war campaigner working in a laboratory funded by the US military.' Knight concludes that Chomsky's subsequent position on Faurisson 'did not imply any sympathy towards Holocaust denial. It was simply a logical extension of a principle common to all Western universities – one which his management at MIT felt obliged to uphold with special tenacity in view of what its own researchers were doing.' Paul Berman, writing in Tablet in 2018, says that Chomsky's biographers have largely accepted his claim that his defense of Faurisson was entirely on free speech grounds, and that Chomsky did not defend Faurisson's actual positions or arguments. Berman, however, argues that Chomsky did in fact defend Faurisson substantively. Berman says that Chomsky adopted an "oddly respectful tone toward Faurisson" and that he "left the clear implication that Faurisson is a scientific minded researcher, with conclusions or findings that ought to be accorded the kind of respect that is accorded to any authentically scientific researcher."