Кіріспе

Хиршланден жауынгері (неміс тілінде Krieger von Hirschlanden) – құмтастан жасалған, денесі жалаңаш және итифалдық мүсіні бар жауынгердің мүсіні, Альп тауларының солтүстігіндегі темір дәуіріндегі толық өлшемді, адам бейнесіндегі ең ежелгі мәлім мүсін. Бұл мүсін Хальштатт мәдениетінің өнімі, шамамен б.з.д. 6 ғасырға жатады. Қазір ол Штутгарттағы Вюртемберг мемлекеттік мұражайында сақталады, ал түпнұсқасы табылған Хиршланден (қазіргі Дитцинген, Баден-Вюртемберг, Германия) жерінде оның көшірмесі орналасқан. Сақталған биіктігі 1,50 метр, бірақ аяқтары сынған.

Сипаттама

Жауынгер торк (мойын сақинасы), әдеттегі кеш Халштадт қанжары бар белбеу және тік қалпақ киеді, бұл қалпақ қайың қабығынан жасалған болуы мүмкін (Хохдорфтың князьдік қабіріндегі нақты қалпақ сияқты). Аяқтары біршама реалистік бейнеленген, бірақ денесінің жоғарғы бөлігі схемалық, ал беті өте сызбалы, бұл адамның маска кигендей көрінуі мүмкін деген болжамға әкеледі, бұл Кляйн-Кляйн (Штирия, Австрия), Требеништа (Солтүстік Македония) және Микендегі ежелгі шахталық қабірлердегідей (б.з.д. 1500 ж.) белгілі. Мүсіннің сыртқы факторлардың әсерінен зақымдануы ұзақ уақыт бойы жерленгенін көрсетеді. Ерте темір дәуірінің басқа антропоморфтық мүсіндері Роттенбург, Тюбинген, Штаммхайм және Стоккахтан (барлығы Баден-Вюртемберг, Германия) табылған, бірақ олар мүсінге қарағанда көбірек стильденген, әшекейленген. Ла Тене кезеңінде антропоморфтық мүсіндер әлі де сирек кездеседі, бірақ олардың мысалдары Глауберг (Гессен, Германия), Хольцгерлинген (Баден-Вюртемберг, Германия), Мшеке Жехровице басы (Богемия) және Рокпертузедегі мүсіндерді қамтиды. Гректердің ықпалы (коурой) талқыланған. Бұл кезеңдегі бекітілген елді мекендерден табылған көптеген қара фигуралы ыңярлар Жерорта теңізімен сауда байланыстарын көрсетеді, бұл Рона өзені және грек колониясы Массилия (Марсель) арқылы болуы мүмкін. Капестрано, Пиценум (Италия, б.з.д. 650-550 ж.) және Касале Мариттимо (VII ғасырдың ортасы) мүсіндерімен күшті стильдік байланыстар бар.

Тарих

Мүсін 1963 жылы Хиршланденде (қазіргі Дитцинген, Баден-Вюртемберг, Германия) төменгі обаны қазу кезінде табылған. Оба тас шеңбермен және құрғақ тас қабырғамен қоршалған. Оның ішінде темір ғасырының басынан (Халлштатт D1, б.з.д. 600 ж.) кейінгі темір ғасырының басына дейін (Ла Тен кезеңі, б.з.д. 450 ж.) 16 жерлеу орыны болған. Мүсін обаның солтүстігінде табылған, бірақ бастапқыда обаның үстіне қойылған деп саналады.