Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық шекара
International border
Сауд-Йемен тоғаны (الجدار السعودي اليمني) – Сауд Арабиясы Йеменмен шекарасының бір бөлігінде салған физикалық кедергі. Бұл үш метрлік биіктіктегі құбырдан жасалған, бетонмен толтырылған, Йеменмен толық белгіленген шекараның бөліктеріндегі "қауіпсіздік тоғаны" ретінде қызмет ететін және электрондық анықтау құралдарымен жабдықталған құрылыс. Тоғанды салу 2003 жылдың қыркүйегінде басталды, мақсаты – басып кірулер мен терроризмге қарсы күрес. Сауд Арабиясы тоғанды салуды бастағанда, Йемен үкіметі бұл 2000 жылы қол қойылған шекара шартын бұзады деп күшті қарсылық білдірді. Сол себепті Сауд Арабиясы 2004 жылдың ақпан айында құрылысты тоқтатуға келісті.
The Saudi–Yemen barrier (الجدار السعودي اليمني) is a physical barrier constructed by Saudi Arabia along part of its border with Yemen. It is a structure made of pipeline three metres (10 ft) high filled with concrete, acting as a "security barrier along sections of the now fully demarcated border with Yemen" and fitted with electronic detection equipment. Construction of the barrier began in September 2003 in order to counter infiltrations and terrorism. When construction of the barrier by the Saudis began, the Yemeni government strongly objected, stating that it violated a border treaty signed in 2000. Thus, Saudi Arabia agreed to stop construction in February 2004.
Тарих
2000 жылы 65 жылға жуық үзіліс-үзіліс қақтығыстан кейін Йемен мен Сауд Арабиясы 2000 жылғы Джидда шекара шартына қол қойып, шекара демаркациясы туралы келісімге келді. Тақ мұрагері Сұлтан бин Абдулазиз Йемен мәселесімен ұзақ уақыт айналысты, ол сонымен қатар премьер-министрдің орынбасары және қорғаныс министрі болды. Ол ондаған жылдар бойы Йемендегі байланыстары мен ақпарат көздерінің желісіне қаржы жұмсады, бұл Йемен тарапының Сауд Арабиясының "араласуына" наразылығын тудырды. Сұлтан сондай-ақ Йемен істері жөніндегі шағын арнайы кеңсеге жетекшілік етті, ол 1980 және 1990 жылдары Сауд Арабиясының Йемен саясаты мен демеушілігінің басты орталығы болды, бұл рөл 2000 жылдан бастап әлсіреп кетті. Оның жылдық бюджеті 2000 жылы Джидда шартына қол қойылғанға дейін жылына 3,5 миллиард долларға жететіні есептелді. Бірақ 2011 жылдың басында "көмек алатын адамдардың саны мыңдаған болып қалды, бірақ сәуір айында оларға төлемдер тоқтатылғаны туралы хабарланды". Сауд Арабиясы Йеменнің орталық үкіметін әлсірету үшін қолдаған тайпалық элиталар есірткі саудасының артында тұр. Йеменнің айтуынша, Сауд Арабиясы "йемендік контрабандистерді терроризмді қоздыруда айыптаған" және "Сауд Арабиясының өзінде өскен террористерді – шекарадан алынған қару-жарақтарымен немесе оларсыз – Йеменге жаба алмайды". 2004 жылдың ақпан айында Мысыр мен АҚШ-тың дипломатиялық күш-жігерінен кейін Сауд Арабиясы құрылысты тоқтатуға шешім қабылдады, ал Йемен бірлескен патрульдерге қатысуға және контрабанда мен кіріп-шығуды тоқтату үшін бақылау мұнараларын орнатуға келісті. Алайда 2006 жылдың қазан айында Сауд Арабиясының Иракпен шекарасында тағы бір қоршау салу жоспарлары туралы хабарланғаннан кейін, саудиялықтар "жақын арада сәттілікке қол жеткізді. Олар Йеменмен оңтүстік шекарасында осындай, бірақ қысқа, қауіпсіздік кедергісін орнатып, жыл сайын 400 000 заңсыз көшіп келушілердің ағынын қысқартуға қол жеткізді, олар әлдеқайда жақсы жағдаймен Сауд Арабиясында жұмыс іздеп келеді. Сауд Арабиясы билігі сондай-ақ "Иемен арқылы революциялық исламистердің енуіне жол бермеу үшін күш-жігерін жеңілдетті" деп санайды. 2007 жылдың ақпан айында "Араб Таймс" газеті "Сауд Арабиясы бірнеше жылдан бері Йеменмен шекарасын қоршау үшін 8,5 миллиард долларлық жобаны тыныш түрде жүзеге асырып келеді" деп хабарлады. 2008 жылдың қаңтар айында Сауд Арабиясы билігі Харад ауданында шекара бойымен қабырға салуды бастады. Жергілікті шейх қабырғаның орнатылуы Йемен мен Сауд Арабиясы азаматтарының еркін жүріп-тұру құқығын бекіткен Джидда шекара шартын бұзатынын мәлімдеді. Mareb Press сайты Йеменнің әскери дереккөзінің айтуынша, Йемен шекара күзетшілері құрылыс жұмыстарына кедергі келтіруге тырысты, бірақ саудиялықтар күш жинап, жұмысты бастамаса күш қолданумен қорқытты. Сауд Арабиясының Товаль, Масфак және Хауджара қалаларының оңтүстігіндегі шекарада терең туннельдер мен бетон аркалар салынды және тікенді сымдар төселді. Харадтан жергілікті дереккөздер жақын маңдағы 3000-нан астам тайпа өкілдері шекарадан өтіп, туыстарына бару мен егістіктерін өңдеуге тыйым салу олардың мүдделеріне зиян тигізеді деп, наразылық білдірді. Сауд Арабиясы басқарған Йеменге араласу кезінде Сауд Арабиясы 2015 жылдың 3 сәуірінде Са'да және Хаджах облыстарымен шекарасындағы кедергі қоршауының бөліктерін алып тастай бастады. Бұл шараның мақсаты бірден анық болған жоқ.
In 2000, after 65 years or so of sporadic conflict, Yemen and Saudi Arabia finally agreed on border demarcations by signing the 2000 Jeddah border treaty. Crown Prince Sultan bin Abdulaziz, who has also been deputy prime minister and minister of defence, has long managed the Yemen portfolio. For decades, he paid a network of Yemeni contacts and informants, which generated resentment on the Yemeni side about Saudi "meddling". Sultan also headed the small Special Office for Yemen Affairs, which remained the main locus of Saudi Arabia's Yemen policy and patronage throughout the 1980s and 1990s, a role that weakened beginning in 2000. Its annual budget was believed to be $3.5 billion per year until the Treaty of Jeddah was signed in 2000. But even as late as early 2011, the "number of people thought to be receiving subsidies still remained in the thousands, but in April recipients were notified that payments were being terminated". The tribal elites Saudi Arabia supports to weaken Yemen central government are behind the drug trade. Saudi Arabia overreached, according to Yemen, "by accusing Yemeni smugglers of fomenting terrorism" because "homegrown Saudi terrorists—with or without weapons obtained from across the border—cannot be blamed on Yemen". In February 2004, after extensive Egyptian and U. S. diplomatic efforts, Saudi Arabia decided to halt the construction, and Yemen agreed to take part in joint patrols and to set up watch towers to curb smuggling and infiltration. However, it was reported in October 2006, after plans were revealed of Saudi plans to build another fence along its border with Iraq, that the Saudis have enjoyed "relative success by building a similar, though shorter, security barrier fence along their southern border with Yemen to cut down on the 400,000 illegal immigrants who cross it every year looking for work in the far more prosperous Saudi state. Saudi authorities also believe that the fence has "made their efforts to prevent the infiltration of revolutionary Islamists through Yemen far easier". In February 2007 the Arab Times reported that the “Saudis have been quietly pursuing an $8.5 billion project to fence off the full length of its porous border with Yemen for some years”. In January 2008, Saudi authorities commenced construction of a wall along the border in the Harad district. A local sheikh claimed that erection of the wall broke the Jeddah border treaty that established the rights of both Yemeni and Saudi citizens to roam freely. The news website Mareb Press reported quoted a Yemeni military source saying that Yemeni border guards tried to prevent the construction, but the Saudis mobilized and threatened force if they were unable to commence work. Deep tunnels and concrete arches have been constructed and barbed wire has been laid along the frontiers to the south of the Saudi towns of Towal, Masfaq, and Khawjarah. Local sources from Harad stated that over 3,000 tribesmen from nearby gathered to rally against it, claiming their interests would be harmed by preventing them from crossing the border to visit their relatives and cultivate their farms. During the Saudi Arabian led intervention in Yemen, Saudi Arabia reportedly began removing sections of the Barrier fence along its border with the Sa'dah and Hajjah governorates on 3 April 2015. The purpose of the removal was not immediately clear.
Эфиопиялық мигранттар оқиғасы
Сауд Арабиясына "Шығыс жолымен" келетін мигранттардың 90 пайызынан астамы – соғыс, ашаршылық және қуғын-сүргіннен қашуға тырысқан эфиопиялықтар. Бұл қауіпті сапар Африка мүйізінен басталып, Аден шығанағын кесіп өтеді, содан соң соғыс аймағы Йемен арқылы және Сауд Арабиясының Джизан провинциясының таулы-белесті жерлерімен жалғасады. 2017 жылдан бері Сауд Арабиясы Сауд-Йемен шекарасында ұсталған көптеген эфиопиялық мигранттарды негізсіз ұстап, өз елдеріне мәжбүрлеп қайтарып отыр. Бұл әрекеттер мигранттарды қатігез және адамдық намысты төмендететін жағдайларға ұшыратты, салдарынан олардың денсаулығында ауыр және созылмалы физикалық және психологиялық мәселелер пайда болды. 2022 жылдың соңына дейін Сауд Арабиясы – Йемен шекарасы арқылы заңсыз келген кем дегенде 30 000 эфиопиялық мигрант заңды тұру құқығы болмағандықтан ғана қамауда ұсталып, тығыз қоныстанған түрмелерде азапталуда және осыған ұқсас жағдайға түсу қаупін сезінуде. Amnesty International спутниктік түсірілімдер арқылы Эр-Рияд және Джидда қалаларында орналасқан әл-Хардж және әл-Шумайси ұстау орталықтарының бар екенін және нақты орналасқан жерін растады. Бұған қоса, осы орталықтардың ішінде түсірілген және геолокациялық белгіленген видеолар, ондағы ауыр және қайғылы жағдайларға нақты дәлел келтірді. Amnesty International-дың Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймақтық директоры Хеба Мораев заңды құжаттарының болмауына негізделген адам құқықтарының бұзылуын қатаң айыптады. Ол заңды құжаттаманың жоқтығын мұндай құқық бұзушылықтарды ақтау үшін пайдалануға болмайтынын баса айтты. 2023 жылдың маусым айында Халықаралық көші-қон ұйымының "Жоғалған мигранттар" жобасы Сауд Арабиясының шекарасындағы қазалар туралы өз бағасын жариялады. Оған сәйкес, 2022 жылдың наурызынан 2023 жылдың маусымына дейін Сауд Арабиясы мен Йемен арасындағы жолда 795 немесе одан да көп эфиопиялық азамат өмірін жоғалтқан. Шекарадан қашып құтылуға сәттілікке жеткен көптеген эфиопиялық мигранттар: "Сауд Арабиясының шекара күзетшілері бізге жаңбырдай оқ жаудырды" деді.
Over 90 percent of migrants on the 'Eastern Route' to Saudi Arabia are Ethiopians seeking refuge from conflict, famine, and persecution. This treacherous journey begins in the Horn of Africa, spans the Gulf of Aden, traverses war torn Yemen, and eventually winds its way through the rugged terrain of Saudi Arabia's Jizan province. Since 2017, Saudi Arabia has engaged in the arbitrary detention and involuntary repatriation of a substantial number of Ethiopian migrants who were caught crossing the Saudi Yemen border. These actions have exposed migrants to severe and degrading conditions, leading to the emergence of serious and enduring physical and psychological health issues among those affected. As of 2022, at least 30,000 Ethiopian migrants who come illegally through Saudi Yemen barrier, remain detained in Saudi Arabia solely for lack of legal residency and continue to suffer in overcrowded detention centres, facing the looming threat of experiencing a similar ordeal. Amnesty International utilized satellite verification to corroborate the existence and pinpoint the exact locations of the Al Kharj and Al Shumaisi detention centers which are located in Riyadh and Jeddah respectively. Additionally, geo verified videos sourced from within these facilities provided concrete evidence, shedding light on the severe and distressing conditions prevailing within. Amnesty International's Regional Director for the Middle East and North Africa, Heba Morayef, strongly condemned the deprivation of human rights solely based on the absence of legal documents. She emphasized that lacking legal documentation should not be used as a justification for such human rights violations. In June 2023, the International Organization for Migration Missing Migrant Project issued its own estimate of fatalities on the Saudi border which reports 795 or more Ethiopians lost their lives on the route between Saudi Arabia and Yemen between March 2022 to June 2023. Many Ethiopian migrants who managed to flee the border said,"Saudi Border Guards fired on us like rain"
Сауд Арабиясының алаңдаушылығы
1990 жылдардың басында Сауд Арабиясында болған террористік шабуылдарда Йеменнен әкелінген жарылғыш заттар қолданылды. Шекараның көп бөлігі Руб' әл-Хали шөлінде, яғни "Бос Төртбұрыш" аймағында орналасқан. 2010 жылдың қазан айында «Нью-Йорк Таймс» газеті Сауд Арабиясы мен Йемен арасындағы шекараны «Йеменнен тараған күшейіп келе жатқан жаһандық қауіп-қатерлердің символы» деп атады: «Аль-Каида» жауынгерлері, шиит [хути] бүлікшілері, есірткі және қару-жарақ контрабандасы, сондай-ақ әлемнің назарынан тыс қалған экономикалық босқындардың ең ірі ағыны. Сауд Арабиясы бұл кедергінің терроризмнен және қару-жарақ пен есірткінің контрабандасынан қорғау үшін қажет екенін мәлімдеді, әсіресе Йеменнің маңызды экспорты – қат (шекарадағы тайпалардың жылына 100 миллион фунттан астам табыс табатыны хабарланды). Сауд Арабиясы контрабандистердің Сауд Арабиясындағы радикалды исламистерді қарумен жабдықтағанын және 2003 жылы Риядтағы кешенде болған, 35 адамның қаза болуына және жүзден астам адамның жаралануына әкелген шабуылдарда қолданылған жарылғыш заттардың көзі олар екенін айтты. 2008 жылы Харад ауданында кедергінің жаңа бөлігі салына бастағаннан кейін саудиялықтар бұл кедергінің заңсыз көшіп келушілердің ағынын және есірткі мен қару-жарақ контрабандасын тоқтату үшін қажет екенін мәлімдеді. Йемен жағалауына келген сомали және эфиопиялық босқындардың мыңдаған адамдары күн сайын Харад ауданы арқылы Сауд Арабиясына өтеді. Йемендегі кедейлік олардың көпшілігінің Сауд Арабиясына немесе импортталған жұмыс күшіне тәуелді басқа да бай Шығанақ елдеріне баруына себеп болады. Сонымен қатар, соңғы он жылда жүздеген йемендік балалар құлдыққа сатылған. 2007 жылы ғана 60 мыңнан астам йемендік Сауд Арабиясынан депортацияланды. Йемендегі тұрақсыздық пен терроризм қаупі күшейген сайын, 2010 жылы «Нью-Йорк Таймс» басылымы батыс дипломаттарының Сауд Арабиясының Йеменге және оның ұзақ жылдар бойы президенті болған Әли Абдулла Салехке (2012 жылдың ақпан айында отставкаға кеткен) қатысты көзқарасының өзгере бастағанын байқағанын хабарлады.
In the early 1990s terrorist attacks in Saudi Arabia used explosives that came from Yemen. The border is , with much in the Rub' al Khali desert, or the "Empty Quarter". In October 2010 The New York Times called the border between Saudi Arabia and Yemen "an emblem of the increasingly global threats emanating from Yemen: fighters from Al Qaeda, Shiite [Houthi] insurgents, drugs and arms smuggling and, well under the world’s radar, one of the largest flows of economic refugees on earth". Saudi Arabia claimed the barrier was necessary to protect from terrorism and smuggling weapons and illegal drugs—namely qat (and Yemen's most important export, with border tribes reportedly earning upwards of £100 million a year). Specifically, Saudi Arabia claimed that smugglers provide weapons to radical Islamists within Saudi Arabia and were the source of explosives used in attacks like the 2003 Riyadh compound bombings, which killed 35 and injured over a hundred. In 2008, after starting a new section of barrier in Harad District, the Saudis declared that the barrier was necessary to stem the influx of illegal immigrants and drug and weapons smuggling. Among the numerous Somali and Ethiopian refugees that arrive on Yemen's shores, thousands of them cross over into Saudi Arabia every day through the Harad District. Yemen's poverty means that most head to Saudi Arabia or other wealthy Gulf states that rely on imported menial labor. In addition, hundreds of Yemeni children have been trafficked in the past decade. In 2007 alone, more than 60,000 Yemenis were deported from Saudi Arabia. As Yemen's instability and the threat of terrorism grew increasingly worse, the New York Times reported in 2010 that Western diplomats were noticing a shift in Saudi Arabia's approach to Yemen and its longtime president Ali Abdullah Saleh (who ended up resigning in February 2012).