6 қаңтар – Рождество тойлаудың дәстүрлі күні. Ирландия және Амиш христиандарындағы «Кішкентай Рождество» туралы, тарихы мен Григориан күнтізбесіне қатысты ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
6 қаңтардағы Рождество мерекесінің басқа атауы
6 қаңтардағы Рождество мерекесінің дәстүрлі тойлануы
Alternative title for 6 January
the traditional celebration of Christmas on 6 January
Nollaig na mBan (Шағын Рождество), сондай-ақ Ескі Рождество, Жасыл Рождество немесе Он екінші түн деп белгілі, ирландиялық және амиш христиандары арасында 6 қаңтарды атаудың дәстүрлі жолдарының бірі болып табылады. Бұл мереке Рождество уақытының он екі күні аяқталғаннан кейін тойланады және кеңінен Епифания мерекесі ретінде танымал. Бұл Рождество маусымының дәстүрлі аяқталуы және 2013 жылға дейін Ирландияның бастауыш және орта мектептері үшін Рождество демалысының соңғы күні болды.
Little Christmas (Nollaig na mBan), also known as Old Christmas, Green Christmas, or Twelfth Night, is one of the traditional names among Irish Christians and Amish Christians for 6 January, which is also known more widely as the Feast of the Epiphany, celebrated after the conclusion of the twelve days of Christmastide. It is the traditional end of the Christmas season and until 2013 was the last day of the Christmas holidays for both primary and secondary schools in Ireland.
Шығу тегі
Литургиялық күнтізбелердегі айырмашылықтардың салдарынан төртінші ғасырдың басында-ақ шығыс Рим империясының шіркеулері Рождествоны 6 қаңтарда, ал батыс Рим империясының шіркеулері 25 желтоқсанда тойлаған. 1582 жылғы қазан айында папа Григорий XIII Юлиан күнтізбесін түзету мақсатында Григорий күнтізбесін енгізді, себебі Юлиан күнтізбесінде күн жылдарымен үйлеспеуге алып келетін тым көп жылдар болған. Бұл литургиялық маңызы бар, өйткені Пасха күнін есептеу үшін Солтүстік жарты шардағы көктемгі күн мен түннің теңелуі 21 наурызда болады деп есептеледі. Жиналған қателікті түзету үшін ол күнді он күнге ықшамдауды бұйырды. Көптеген Рим католик елдері жаңа күнтізбені дереу қабылдады, ал протестант елдері келесі 200 жыл ішінде соңғыларын іле суырып алды. Атап айтқанда, Британ империясы (американдық колонияларымен бірге) 1752 жылдан бастап 1750 жылғы «Күнтізбе (Жаңа стиль)» заңы арқылы осыны іске асырды, сол кездегі айырмашылық он бір күнге жеткен еді. Бұл 25 желтоқсандағы («Жаңа стиль») Рождество күні Заң болмағандағыдан он бір күн ертерек болатынын білдірді, соның салдарынан «Ескі Рождество» [25 желтоқсан («Ескі стиль»)] 5 қаңтарда (ЖС) тойланды. 1800 жылдың ақпан айында Юлиан күнтізбесінде тағы бір жылдық жыл болды, бірақ Григориан күнтізбесінде болмады, бұл «Ескі Рождествоны» 6 қаңтарға (ЖС) жылдырды, ол Эпифания мерекесімен сәйкес келді. Осы себепті әлемнің кейбір аймақтарында дәстүрлі түрде 6 қаңтарда тойланатын Эпифания мерекесі кейде «Ескі Рождество» немесе «Ескі Рождество күні» деп аталады. (Дегенмен, 1900 жылы Григориан күнтізбесінде де жылдық жыл болған жоқ (сол себепті 25 желтоқсан сол жылдан бастап Григориан күнтізбесінде 7 қаңтармен сәйкес келді), 6 қаңтарда Кішкентай Рождествоны тойлау салты өзгерген жоқ.)
Owing to differences in liturgical calendars, as early as the fourth century, the churches of the eastern Roman Empire were celebrating Christmas on 6 January, while those of the western Roman Empire were celebrating it on 25 December. In October 1582, Pope Gregory XIII introduced the Gregorian calendar as a correction of the Julian calendar, because the latter has too many leap years that cause it to drift out of alignment with the solar year. This has liturgical significance since calculation of the date of Easter assumes that spring Equinox in the Northern Hemisphere occurs on 21 March. To correct the accumulated error, he ordained the date be advanced by ten days. Most Roman Catholic countries adopted the new calendar immediately and Protestant countries followed suit over the following 200 years. In particular, the British Empire (including the American colonies) did so from 1752 with the Calendar (New Style) Act 1750, by which time the divergence had grown to eleven days. This meant that Christmas Day on 25 December ('New Style') was eleven days earlier than it would have been but for the Act, making "Old Christmas" [25 December ('Old Style')] happen on 5 January (NS). In February 1800, the Julian calendar had another leap year but the Gregorian did not, moving Old Christmas to 6 January (NS), which coincided with the Feast of the Epiphany. For this reason, in some parts of the world, the Feast of the Epiphany, which is traditionally observed on 6 January, is sometimes referred to as Old Christmas or Old Christmas Day. (Although 1900 was also not a leap year in the Gregorian calendar (and thus the Julian 25 December has since that year coincided with 7January in the Gregorian calendar) the custom of celebrating Little Christmas on 6January did not change.)
Еуропа
Шотландияның таулы аймақтарында Жаңа жыл күніне «Кішкентай Рождество» (Nollaig Bheag) термині қолданылады, сондай-ақ ол Là Challuinn немесе Là na Bliadhna Ùire деп те аталады, ал Epiphany – Là Féill nan Rìgh, Патшалар мерекесі деп белгіленеді. Мэн аралында 1 қаңтардағы Жаңа жыл күні бұрын Лаа Ноликс бег деп, ал 6 қаңтарда Ескі Рождество күні деп аталатын. «Кішкентай Рождество» атауы басқа тілдерде де кездеседі, мысалы, словен (mali Božič), галисия (Nadalinho) және украин тілдерінде. Скандинавияда Рождествоның негізгі тойы Рождество қарсаңында (24 желтоқсан) өтеді, ал 23 желтоқсан кешін кішкентай Рождество қарсаңы (lillejuleaften) деп атайды. Испан тілінде сөйлейтін елдердің кейбірінде Рождество күні отбасылық кешкі асқа және шіркеуге баруға баса назар беріледі, ал сыйлықтар Epiphany мерекесінде алмастырылады, дәстүр бойынша Үш қасиетті адам (немесе патшалар) сәби Исаға алтын, ладан және мирра сыйлықтарын әкелген. Дәстүр бойынша, олардың есімдері Мелхиор, Каспар және Балтазар болып саналады. Бұл испан тілінде сөйлейтін елдерде маңызды мереке, көбінесе балаларға арналған, олар 6 қаңтар күні таңертең сыйлықтарын алады. Кейбір елдерде, мысалы, Испанияда бұл мереке Рождество қарсаңында (24 желтоқсан) басталган Рождество маусымын аяқтайтын ресми демалыс күні болып табылады. Батыс христиан әлемінде Рождестволық әшекейлерді алуға арналған екі дәстүрлі күн – Epiphany мерекесіне дейінгі түн (Twelfth Night) және егер олар сол күні алынып тасталмаса, Candlemas, соңғысы кейбір конфессияларда Рождестволық Epiphany маусымын аяқтайды. Шығыс православие елдерінде, соның ішінде Ресейде, «Ескі Рождество» және «Ескі Жаңа жыл» мерекелері қазіргі уақыттағы күндермен қатар 6 және 14 қаңтарда тойланады.
In the Scottish Highlands the term Little Christmas (Nollaig Bheag) is applied to New Year's Day, also known as Là Challuinn, or Là na Bliadhna Ùire, while Epiphany is known as Là Féill nan Rìgh, the feast day of the Kings. In the Isle of Man, New Year's Day on 1 January was formerly called Laa Nolick beg in Manx, or Little Christmas Day, while 6 January was referred to as Old Christmas Day. The name Little Christmas is also found in other languages including Slovene (mali Božič), Galician (Nadalinho), and Ukrainian. In Scandinavia, where the main celebration of Christmas is on Christmas Eve (24 December), the evening of 23 December is known as little Christmas Eve (lillejuleaften). In some parts of the Spanish speaking world, the emphasis of Christmas Day is on family dinner reunion and church attendance, while gifts are exchanged on the Feast of the Epiphany, when according to tradition the Three Wise Men (or Magi) brought gifts of gold, frankincense and myrrh to the Child Jesus. Tradition names them Melchior, Caspar and Balthazar. It is an important celebration in Spanish speaking countries, mainly dedicated to children, who receive their gifts on the morning of 6 January. In some countries, like Spain, it is a public holiday that marks the end of the Christmas season which started on Christmas Eve (24 December). In the Western Christian world, the two traditional days when Christmas decorations are removed are Twelfth Night (the night before the Feast of the Epiphany) and if they are not taken down on that day, Candlemas, the latter of which ends the Christmas Epiphany season in some denominations. In Eastern Orthodox countries including Russia, 'old Christmas' and 'old New Year' are celebrated on the 6th and 14th of January in addition to the modern dates.
Басқа мағыналары
"Кішкентай Рождество" – ирландтық жинақты биде кездесетін фигура. Бұл фигурада жинақтың жартысы, яғни төрт биші, қолдарын серіктерінің белдерінен артында ұстасып, бүкіл фигура сағат тілімен айналады, әдетте сегіз такт бойы. Осы биге қатысушы әйелдер дәстүрлі мерекедегі үйге бару рәсімін және оның сәл бунтарлық сипатын серіктестен серіктеске өтудің белсенді, "еркектік" рөлін орындау арқылы бейнелейді.
A "Little Christmas" is also a figure in Irish set dancing. It refers to a figure where half the set, four dancers, join with hands linked behind partners lower back, and the whole figure proceeds to rotate in a clockwise motion, usually for eight bars. In the dance concerned, female participants enacted the traditional celebration's house visits and slightly subversive tone by taking the active "male" role of switching from partner to partner.