Кіріспе

Хинче (ɛ̃ʃ; ; lang es) – Гаитидің Орталық департаментіндегі коммуна. Халық саны шамамен 50 мың адамды құрайды. Хинче – Орталық департаменттің әкімшілік орталығы. Хинче қаласы – 1915-1934 жылдар аралығында АҚШ-тың Гаитиді оккупациялауына қарсы күрескен гаитилік ұлтшыл көшбасшы Шарльмен Перальттің туған жері.

Колониялық дәуір

1492 жылы Христофор Колумб теңізші Испания аралын ашты. Аралдың түпкі тұрғындары – таино тайпасы испан конкистадорларымен біртіндеп қырылды. Хинча ауылы 1704 жылы Канар аралдарынан келген испан қоныс жайлаушыларымен құрылды. 1739 жылы оның халқы шамамен 500 адамды құрады, ал 1760 жылы 3092 адамға жетті, оның ішінде 1443-і құл болды. 1783 жылы Сан-Рафаэль-де-Ла-Ангостура және Сан-Мигель-де-ла-Аталья қалаларының іргесі қаланғандықтан халқы 2993 адамға дейін азайды. Оның экономикасы көбінесе еті 750% қымбат болған Сент-Доминг француз колониясына сиыр етін экспорттауға бағытталған. 1776 жылы Сан-Мигель-де-ла-Атальяда Сент-Доминг және Санто-Доминго губернаторлары екі колония арасындағы шекараны белгілеу үшін бірлескен комиссия құруға келісті. Келесі жылы Испания мен Франция Арануэз шартын (1777) бекітті, соның нәтижесінде испан және француз колониялары арасындағы шекара салынды.

1821 жылдан 1937 жылға дейін

1821 жылы 1 желтоқсанда Санто-Домингода Хосе Нунес де Касерес испандық Гаити Республикасының тәуелсіздігін жариялады. Осыдан кейін Жан-Пьер Бойер аралдың испан бөлігіне басып кірді. Гаити осы аралды 22 жыл бойы басқарды. 1844 жылы бұрынғы испандық Гаити тәуелсіздігін жариялап, Доминикан Республикасы атанды. Хинче – Доминикан Республикасының тұңғыш президенті Педро Сантананың, сондай-ақ Сан-Рафаэль де ла Ангостураның 1-ші виконты Хосе де Гусманның және АҚШ-тың Гаитиді оккупациялауына қарсы тұрған (1915–1934) доминикандық текті гаитилік ұлттық көшбасшы Шарлеман Перальтенің туған қаласы.

Жақында болған тарих

2016 жылдың 18 наурызында Хенче қаласында жанармай құю станциясына жанармай жеткізіп бара жатқан жанармай цистернасы жарылып, кем дегенде 7 адам қаза тауып, 30 адам жарақат алды. Салдарынан төрт үй және 22 көлік жойылды.

Мәдениет

Ресми дін – Рим католиктік діні, бірақ конституция дін таңдау еркіндігін кепілдейді. Қала мен айналасындағы елді мекендерде католиктік емес көптеген христиан шіркеулері бар. Оңтүстік Калифорниядағы Гаити қоры (HEF) сияқты ұйымдар жылына бірнеше рет медициналық миссионерлерді дәрі-дәрмек және қарапайым медициналық көмек беру үшін жібереді. HEF сондай-ақ қауымдық шіркеулер салуға көмектесті. Кейбір адамдар воду дәстүрін де сақтайды.

Ас мәзірі

Тағамы креол, француз немесе екеуінің қосындысы. Креол асханасы Кариб аймағының басқа асханаларына ұқсас, бірақ көбірек бұрышты. Арнайы тағамдарына гриот (қатты қуырылған шошқа еті), ламби (конх, құмар тудырады деп саналады), тассот (кептірілген сиыр еті) және джон джон (ұсақ қара саңырауқұлақтар) қосылған күріш жатады. Кариб теңізінің басқа жерлеріндегідей, осында да лобстер кең танымал. Әртүрлі микроклиматтардың арқасында көптеген жеміс-жидектер мен көкөністер өседі. Вегетариандар үшін бұл жерде қиындықтар туындауы мүмкін, себебі тағам дайындауда шошқа майы жиі қолданылады, сондықтан тіпті бұршақтан да сақтану керек. Халыққа күшті, тәтті кофе ұнайды, "Rebo" соның бірі. "Barbancourt" ромы да танымал. Хинчедегі тамаққа қатысты қызықты ерекшеліктерге базар және "Foyer d’Accueil" кіреді – мектептің үстіндегі, белгісіз қонақ үй, ол басты алаңның шығыс жағындағы көк және ақ шіркеудің артында орналасқан.

Жер сілкінісінен кейінгі қиындықтар

2010 жылдың 12 қаңтарынан кейін Хинчеде ешкім зардап шекпегенімен және едәуір қираулар болмағанымен, мыңдаған босқындар қалаға келе бастады.

Көрікті жерлер

Хинчеге автомобильмен немесе ұшақпен баруға болады. Мұнда Гаитидегі маңызды әуежайлардың бірі орналасқан, оның топырақты ұшу-қону жолағы шағын Cessna және бір қозғалтқышты ұшақтарға қонуға мүмкіндік береді. Әдетте, мұндай рейстер Порт-о-Пренстен жалданады. "Миссия авиациялық серіктестік" Хинчеге чартерлік рейстер ұсынады. Хиншенің шығысындағы Бассзин Зим – қаладан 30 минуттық жердегі жасыл шабық ортадағы 20 метрлік сарқырама. Қала ішінде Сен-Сакре-Кьор соборы да бар.

Көлік

Ұлттық 3-жол, Порт-о-Пренстен Хиншеге солтүстік-шығысқа қарай 128 км-лік жартылай топырақты жол, төрт дөңгелекті көлік қажет етеді және кем дегенде екі сағатқа созылады (қоғамдық көлікпен одан да ұзақ). Қазіргі таңда жолдың 100 пайызы асфальтталған. Ол Клю-де-Сак жазығын Кру-де-Букет арқылы кесіп өтуден басталады. Бұл жерде, жаңадан жаңартылған 8-Ұлттық жол оңтүстік-шығысқа қарай бұрылып, құрғақ, шөл дала аймағынан өтеді, Сауматр көлінің жанынан өтіп, Доминикан Республикасымен шекарадағы Мальпассеге жетеді. Миссиялық авиациялық қоғам Хинше қаласындағы әуежайға рейстер ұйымдастырады. Рейс келмес бұрын, мал мен адамдар ұшу-қону жолағынан шығарылуы тиіс. Әуежай қала орталығына өте жақын орналасқан, ал көшенің ар жағында аурухана бар. RN3 Миребалайдан солтүстікке қарай Орталық платоға қарай бағыт алады, онда 1991 жылғы Гаити төңкерісінен кейін әскери қимылдар ерекше қатал болды, себебі шаруалар қозғалысы жылдар бойы осы аймақта өзгерістер талап етіп келген. Пелигр су электр стансасының айналысынан өткен соң, қазір толып, дерлік пайдасыз болған бөгеттің жанынан өтеді, содан кейін Томмонд қаласынан өтіп, осы қалаға жетеді.