Кіріспе

Польшада туған Квебек журналисі Алиса Паризо (туған кездегі аты Алиция Познанска; 25 шілде 1930 – 30 қыркүйек 1990) – поляк-канад жазушысы, эссеші, журналист және криминолог.

Ерте өмір

Оның ата-анасы Станислав Познанский (1894–1943) және Ребекка (Бронислава Брейна) Кестенберг (1892–1943) болды. Екеуі де Холокост кезінде, Польшаның Отвак қаласында өлтірілген поляк еврейлері. Бұл туралы Кестенбергтің інісі, Йехуда Адам Кестенбергтің Яд Вашемде сақталған куәлігінде айтылған. Станислав Познанский – Карол Познанскийдің ұлы және әйгілі поляк еврей бизнесмені, тоқыма магнаты және Лодзьдегі қайырымдылық ісін қолдаушы Израил Познанскийдің немересі. Польшаның Лунинец қаласында туған Познаньска, 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезінде Польшаның Ішкі Армиясымен байланыста болды, нәтижесінде ол Берген-Белсендегі әскери тұтқын лагеріне қамалды және соғыстан кейін соғыс медалімен марапатталды. Соғыстан кейін Познаньска Парижге барып, Сорбоннада әдебиет, құқық және саяси ғылымдар бойынша білім алды. 1955 жылы ол Квебекке Сорбоннадан танысының қонағы ретінде барды, онда өмір бойына созылатын қысқа мерзімді жұмысқа орналасты. Келесі жылы ол экономист және саясаткер Жак Паризоға үйленді. Еврей тегінен шыққан және Холокост кезінде Берген-Белсенде тұтқын болған Алиса Познансканың жаназасы католик шіркеуінде өтті.

Мансап

Квебек тұрғыны болғандықтан, Паризо Монреальдің зиялы және тәуелсіздік қозғалысымен тығыз байланысты болды. Романшы және журналист ретінде танымал болғанымен – ол Cité libre, La Presse, Châtelaine, Le Devoir, La Patrie және Maclean's басылымдарында жазды, – Паризо бірқатар басқа да лауазымдарды атқарды. Олардың ішінде Монреаль қаласының мемлекеттік қызметкері, Société Radio Canada зерттеушісі және, ең бастысы, криминология зерттеушісі, Монреаль университетінің Халықаралық салыстырмалы криминология орталығының лекторы және бас хатшысы болды. Ол көп жылдар бойы Квебектегі қазіргі криминологияның негізін қалаушы Дени Сзабоның де-факто орынбасары болып қызмет етті. Паризоның жазуы Квебек халқына қатысты тақырыптарды көркем әңгімелеу және сезімталдықпен қарауымен ерекшеленді, ол тәуелсіздік қозғалысының идеалдарымен үйлесетін романтикалық сипатта суреттелді, сондай-ақ Польшадағы өмір мен одан қуғынға ұшырауы туралы тақырыптарды қамтыды. Ол 1982 жылы "Варшавада лилак гүлдейді" (The Lilacs are Blooming in Warsaw) романы үшін Prix européen de l'Association des écrivains de langue française сыйлығын жеңіп алды. 1987 жылы ол Канада орденінің офицері атанды. Квебек тәуелсіздігі қозғалысының көптеген өкілдері, соның ішінде баспасөз, оны Канаданың генерал-губернаторынан құрмет қабылдағаны үшін сынады.

Ескерткіштер

1990 жылы Паризо Квебектің Отремон қаласында рактан қайтыс болды, күйеуі Жак пен екі баласы – заңгер Изабель және дәрігер Бернарды қалдырып кетті. Монреальдегі Элис Паризо мектебі мен Квебектегі Сент-Эспирдегі Элис Паризо кітапханасы оның құрметіне аталды.