Жаңа Зеландияның Капити жағалауының тарихы мен географиясы
Kāpiti Coast District
Жаңа Зеландияның орталық аралының солтүстік-батыс жағалауындағы Ваиканае аймағы. Веллингтон қаласынан 55 км қашықтықта, жұмсақ климатты, танымал демалыс орны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының оңтүстік-батыс бөлігі
South western section of the coast of North Island, New Zealand
Ауданы, әдетте, Веллингтон қаласынан, Порриуадан және аймақтың ядросын құрайтын Хатт аңғарынан қашықтығына байланысты, Веллингтон қалалық аймасының бір бөлігі деп есептелмейді. Дегенмен, Вайкане көптеген адамдар Веллингтон қаласының солтүстікке қарайғы ең алыс шегі деп санайды. Көптеген тұрғындар жұмыс үшін күн сайын Веллингтонға барып-келеді, ал аудан Веллингтон аймағының халқы үшін танымал демалыс орны болып табылады. Ауданның орталық нүктесі саналатын Парапарауму қаласы Веллингтоннан солтүстікке қарай шамамен 55 км қашықтықта орналасқан. Аймақта мұхиттық климат басым, маусымдар арасындағы температура айырмашылығы орташа деңгейде, нәтижесінде жазы жылы, қысы жұмсақ болады, және ауыр ыстық немесе суық күндер болмайды.
The district is not generally considered part of the Wellington metropolitan area, being distant from Wellington City, Porirua and the Hutt Valley, which make up the nucleus of the area. Still, Waikanae is considered by many to be the absolute northernmost point Wellington can be considered to reach as a city. Many residents travel into Wellington each day for work, and the district is a popular weekend destination for the people of the Wellington Region. The town of Paraparaumu, considered the pivot of the district, is located about 55 km north of Wellington. The area has an oceanic climate with moderate temperature swings between seasons, resulting in warm summers and mild winters without any severe heat waves or cold spells.
Тарих
Маори басшысы Те Раупараха Капити аралында база құрды және осы позициядан ол 19 ғасырдың басындағы мылтық соғыстары кезінде басқа тайпаларға шабуылдар жасауға мүмкіндік алды. Осы шамада еуропалықтар аймақта кит аулауды бастады, ал 1839 жылдың 16 қазанында Жаңа Зеландия компаниясының өкілі Уильям Вейкфилд Еуропалықтардың тұрақты қоныстануы үшін жер сатып алу мақсатымен Капити аймағына келді. Те Раупараха оған Нельсон және Голден-Бэй аймағындағы жерлерді сатты. Еуропалықтардың Капити жағалауындағы қоныстануы Уэллингтон мен Манавату теміржол компаниясы (WMR) Палмерстон-Норттың оңтүстігіндегі Уэллингтоннан Лонгбернге дейінгі теміржол желісін ашқаннан кейін ғана кең ауқымда жүзеге асты. Желі 1886 жылы ашылды, ал соңғы бұрыш Отаянгадағы Капити жағалауында қағылды. Паэкакарикиде локомотивтерді ауыстыру қажеттігіне байланысты маңызды бу локомотивтері депосы ретінде тез құрылды; Веллингтоннан Паэкакарикиге дейінгі қиын учаскеде пойыздарды жүргізу үшін қуатты, ауыр локомотивтер қажет болды, ал Паэкакарикидің солтүстігіндегі салыстырмалы түрде тегіс жерлерге жеңіл, жылдам локомотивтер жақсы сай келді. 1908 жылы WMR желісін Жаңа Зеландия теміржол департаменті сатып алып, оны Солтүстік аралдың Басты магистральдық теміржолына қосты. 1940 жылдың маусым айында Веллингтон-Паэкакарики бөлігі электрлендірілді, себебі электр локомотивтері жақсы қозғалтқыш күшін қамтамасыз етті. Бұл пойыздардың Паэкакарикиде будан (кейін дизель-электрден) электрлік тартымға ауысуын білдірді және ол маңызды локомотив депосы мәртебесін сақтап қалды. 1983 жылдың 8 мамырына дейін Веллингтон қалалық теміржолы желісінің солтүстік терминалы болды, содан кейін ол Парапараумуға дейін ұзартылды. 2011 жылдың ақпан айында электрлендіру Вайканеге жетті, ол жаңа терминалға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Королева Елизавета паркі – Раумати Саут пен Паэкакарики арасындағы үлкен саябақ – екі АҚШ армиясы мен теңіз жаяу әскері лагерінің орналасқан жері болды, аталған лагерлер Маккей және Рассел деп аталды. АҚШ әскерлері 1942-1944 жылдары Тынық мұхитындағы соғысқа жіберілгенге дейін лагерьлерде орналастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылы Веллингтонның Ронготай әуежайы қауіпсіздік себептерімен жабылды және Капити Кост әуежайы Веллингтон аймағының басты әуежайына айналды. 1949 жылы ол Жаңа Зеландиядағы ең көп жолаушы тасымалдайтын әуежай болды және Капити Костың өсуіне ықпал етті. Веллингтон халықаралық әуежайы 1959 жылы ашылды, ал Парапарауму әуежайы бұрынғы мәртебесін қайта алған жоқ, оның бір бөлігі 1990 және 2000 жылдары тұрғын үйлер салу үшін сатылды.
Māori chief Te Rauparaha established a base on Kapiti Island, and from this position, he was able to launch attacks on other tribes during the Musket Wars of the early 19th century. Around this time, Europeans began whaling in the area, and on 16 October 1839, William Wakefield of the New Zealand Company arrived in the Kapiti region to purchase land for permanent European settlement. Te Rauparaha sold him land in the Nelson and Golden Bay area. European settlement of the Kāpiti Coast only took place on a significant scale after the Wellington and Manawatu Railway Company (WMR) opened its railway line from Wellington to Longburn, just south of Palmerston North. The line was opened in 1886, with the final spike driven in on the Kāpiti Coast at Otaihanga. Paekākāriki was quickly established as a significant steam locomotive depot due to the need to swap locomotives at the location; powerful, heavy locomotives were required to handle trains over the rugged section from Wellington to Paekākāriki, while lighter, faster locomotives were more suited to the relatively flat terrain north of Paekākāriki. In 1908, the WMR was purchased by the New Zealand Railways Department, who incorporated the line into the North Island Main Trunk railway. In June 1940, the Wellington Paekākāriki section was electrified as electric locomotives provided better motive power. This meant trains would swap from steam (and later diesel electric) to electric traction in Paekākāriki, and it retained its status as a significant locomotive depot. It also became the northern terminus of the Wellington commuter railway network until 8 May 1983, when it was extended to Paraparaumu. In February 2011, electrification reached Waikanae, which became the new terminus. During World War II, Queen Elizabeth Park – a large tract of parkland between Raumati South and Paekākāriki – was the location of two United States Army and Marines camps, McKay and Russell. US troops were stationed at the camps in 1942–44 prior to being sent into combat in the Pacific Ocean theatre. After World War II, Wellington's Rongotai Airport was closed due to safety reasons in 1947 and Kapiti Coast Airport became the main airport for the Wellington Region. In 1949, it was New Zealand's busiest airport and helped to stimulate growth on the Kāpiti Coast. The Wellington International Airport was opened in 1959 and Paraparaumu Airport never regained its status, with some of its land sold for residential development in the 1990s and 2000s.
Атауы мен этимологиясы
"Капитати жағалауы ауданы" – ауданның ресми атауы болғанымен, кеңес өзінің атауы үшін "Капити" жазуын қолданады. Атаудың жазылуы бірдей болғанымен, ол маори тіліндегі "көбілек" деген сөзбен ешқандай қатысы жоқ. 2010 жылдың сәуір айында кеңес құжаттарда, басылымдарда, карталарда және көрсеткіште "Капити", "Отаки" және "Паэкакарики" атауларын жазуда дауыс белгілерін (макрондарды) қолдана бастады. Дегенмен, кеңес аудан атауына дауыс белгісін қосу үшін Жаңа Зеландия Географиялық кеңесіне өтініш бермеді, себебі дауыс белгісі жазудан гөрі дұрыс айтуға көмектеседі.
Although "Kapiti Coast District" is the official name of the district, the council uses the spelling "Kāpiti" for its name. Despite sharing the same spelling, the name is unrelated to the Māori word for "cabbage"
In April 2010 the council starting using macrons in the spelling of Kāpiti, Ōtaki and Paekākāriki in council papers, publications, maps and signage. Despite this, the council did not make an application to the New Zealand Geographic Board to add a macron to the name of the district as the macron is used to aid pronunciation rather than spelling.
Аудандық кеңес
Уайкани өзенінің оңтүстігіндегі ауданның бөліктері бастапқыда қазір таратылған Хатт округінің құрамында болған. 1973 жылы осы аумақтан Капити аудандық кеңесі құрылды. Жаңа Зеландияның 1989 жылғы жергілікті басқару реформаларында аудандық кеңес Капити жағалауы аудандық кеңесімен алмастырылды, және оның құзыреті солтүстікке қарай кеңейіп, бұрын Хоровануа округіне қарасты Вайкане және Отаки қалаларын қамтыды. Қазір Капити жағалауы аудандық кеңесі деп аталатын кеңес, үш жыл сайын тұрғындар сайлайтын аумақтық билік органы болып табылады. Ол әкім мен 10 кеңесшіден тұрады. Парапарауму округінен екі, Отаки, Пейкакарики Раумати және Вайкане округтерінен бір-бір, ал бес кеңесші жалпы сайлау арқылы сайланады. Капити аралы Парапарауму округінің құрамына кіреді.
The parts of the district south of the Waikanae River were originally part of the now defunct Hutt County. The Kapiti Borough Council was carved from it in 1973. In New Zealand's local government reforms of 1989, the borough council was replaced by the Kapiti Coast District Council, and the area under its jurisdiction expanded northwards to include Waikanae and Ōtaki, which had been part of the Horowhenua County. The council, now styled Kāpiti Coast District Council, is a territorial authority elected by residents every three years. It consists of a mayor and 10 councillors. Two councillors are elected for the Paraparaumu ward, one each for the Ōtaki, Paekākāriki Raumati and Waikanae wards, and five are elected at large. Kapiti Island is part of the Paraparaumu ward.
Өңірлік кеңес
Үлкен Веллингтон аймақтық кеңесі аудан мен одан аспайтын аймақтың аймақтық басқаруына, соның ішінде қоғамдық көлік, су шаруашылығы және қоршаған ортаны басқаруға жауапты.
Greater Wellington Regional Council is responsible for regional governance of the district and the wider region, including public transport, water and environmental management.
Экономика және көлік
Капити жағалауы Линдейлден шығарылатын сырларымен және басқа да өнімдерімен әйгілі. Жеңіл өнеркәсіп Парапарауму мен Отакиде шоғырланған, ал Вайкане мен Рауматиде шағын топтамалар бар. Капити жағалауының көптеген тұрғындары осы аймақта жұмыс істемейді, олар Веллингтонға жұмысқа барып қайтады. Transdev компаниясы Metlink (Greater Wellington қоғамдық көлік бренді) атынан «Капити желісі» деп аталатын Солтүстік аралдың Басты магистральдық темір жолының бір бөлігінде электрлі қалалық пойыздарды іске қосады. KiwiRail Capital Connection қалалық пойзы Палмерстон-Норттан Веллингтонға, Вайканедегі электр желісінің соңынан солтүстікке қарай саяхатшыларға қызмет көрсетеді. Metlink Uzabus компаниясымен бірлесіп Капити жағалауында тұрақты жергілікті автобус қызметтерін де ұсынады. 2017 жылдың ақпанында Маккей Кроссингтен (Паекакарикиден солтүстікке) Пекка Пеккадан солтүстікке дейінгі 18 шақырымдық (11 миль) жаңа тас жол ашылды, бұл 1-ші мемлекеттік тас жолдың дамыған қалалық аймақтарды айналып өтуіне мүмкіндік берді. 2022 жылдың желтоқсанында Отакидің солтүстігіне қарай кеңейтім ашылды. Бірінші мемлекеттік тас жол Капити жағалауын Веллингтонмен байланыстырады. 2022 жылдың наурыз айында көптен бері күтіліп келген Трансмиссия Гулли автожолы ашылғанға дейін, бұл жол (қазір 59-шы мемлекеттік тас жол) тар, тығырызды жағалау тас жолы болды және кейде жер көшкіндерінен уақытыша жабылып тұратын. Аймақ Солтүстік аралдың Басты магистральдық темір жолында (NIMT) орналасқан және Капити желісіндегі қалалық жолаушылар пойыздарымен Вайканеге дейін қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, қалалық автобус қызметтері де бар. Кішкентай Капити жағалауы әуежайы Парапарауму (солтүстікке) және Раумати (оңтүстікке) арасында орналасқан. Үш ұшу-қону жолағы бар (олардың бірі қазір жабық), ол бұрын Веллингтон аймағының басты әуежайы болған, бірақ соңғы кезде көбінесе әуе кешендері пайдаланады. 2011 жылы Капитиден Оклендке жоспарлы коммерциялық рейстер қайта жаңғыртылды. Сонымен қатар, Кук бұғазы арқылы Нельсон мен Бленхаймге күнделікті жоспарлы рейстер бар. 2018 жылдың сәуірінде Air New Zealand әуе қызметін тоқтатқаннан кейін, Air Chathams 2018 жылдың тамызынан бастап Оклендке рейстер ашатынын мәлімдеді. Sounds Air де әуежайдан рейстерді жүзеге асырады, ол ұшқыштарды даярлауға, сондай-ақ жеке және хоббилік рейстерге пайдаланылады.
The Kāpiti Coast is well known for its cheeses and other products from Lindale. Light industry is focused in Paraparaumu and Ōtaki, with small clusters in Waikanae and Raumati. Many of the Kāpiti Coast's residents are not employed in the area. Instead, they commute to jobs in Wellington. Transdev operates electric commuter trains along a portion of the North Island Main Trunk Railway referred to as the Kapiti Line on behalf of Metlink (the Greater Wellington public transport brand), and the KiwiRail Capital Connection commuter train from Palmerston North to Wellington provides a service for commuters north of the electric terminus in Waikanae. Metlink also provides regular local bus services throughout the Kāpiti Coast, operated by Uzabus. In February 2017, an 18 km (11 mi) long expressway diversion from Mackays Crossing north of Paekākāriki to just north of Peka Peka, was opened to enable State Highway 1 to bypass developed urban areas. An extension to just north of Ōtaki opened in December 2022. State Highway One connects the Kāpiti Coast to Wellington. Before the long mooted Transmission Gully Motorway opened in March 2022, the road (now re designated State Highway 59) was a narrow, highly congested coastal highway and has been subject to occasional closure due to landslides. The district is on the North Island Main Trunk railway line (NIMT) and served as far north as Waikanae by suburban passenger trains on the Kapiti Line, one of Wellington's three Metlink commuter rail links. There are also commuter bus services. The small Kapiti Coast Airport is sandwiched between Paraparaumu (to the north) and Raumati (to the south). With three runways (one of which is now closed), it once served as the main airport of the Wellington region, but was until recently used mainly by aeroclubs. In 2011 scheduled commercial flights from Kapiti to Auckland resumed. It also has daily scheduled flights across Cook Strait to Nelson and Blenheim. After Air New Zealand withdrew air services in April 2018, Air Chathams announced that they would be launching flights to Auckland from August 2018. Sounds Air also operates from the airport, and it is used for flight training and for private and hobby flights.
Кино және теледидар
Фильм режиссері Питер Джексон Пукеруа шығанағында туған және Раумати жағалауындағы Капити колледжінде орта мектепті бітірген. Оның "Сақиналар мырзасы" және "Кинг-Конг" фильмдерінің түсірілімдері Капити жағалауында жүргізілді. "Сақиналар мырзасы: Падишаның оралуы" фильміндегі Минас Тирит алдындағы даладағы маңызды шайқас көріністерінің бір бөлігі Королева Елизавета паркінде түсірілді. Капити аралы "Кинг-Конг" фильмінде пайда болды, Кинг-Конгтың жоғалған аралына жақындаған көріністер Раумати жағажайы мен арал арасындағы суларда түсірілді.
Film director Peter Jackson is from Pukerua Bay and went to high school at Kāpiti College in Raumati Beach. Scenes from his movies Lord of the Rings and King Kong were filmed on the Kāpiti Coast. Some of the seminal battle scenes in the fields in front of Minas Tirith in The Lord of the Rings: The Return of the King were shot in part at Queen Elizabeth Park. Kapiti Island figured in King Kong, with the scenes approaching the lost island of King Kong shot in the waters between Raumati Beach and the island.
Спорт
Бұл аймақтағы регби одағы клубтарының қатарында Парапарауму RFC, Вайканае RFC, Рахуи RFC және Тоа RFC клубтары бар. Хоровануа Капити Heartland чемпионатында аймақтың өкілі болып табылады. Капити регби лигасынан Капити Биарс – Капити Кост Регби Лигасы Клубы Инк. арқылы өкілдік етілген, ол 1970 жылдары құрылған және Киви және Мельбурн Шторм ойыншысы Стивен Кернидің туған жері болған. Капити Биарс Мэтьюс Парк, Менин Роудтан жұмыс істейді және Веллингтон регби лигасының қауымдастығымен байланысты. Футболда Капити Кост Юнайтед Капити аймағын ұсынады, олар Раумати Бичтегі Уэка Паркте ойнайды. Клуб 2003 жылы Раумати Хартс және Парапарауму Юнайтед клубтарының бірігуі нәтижесінде құрылған. Парапарауму Track and Field Club – Парапараумудағы жеңіл атлетика клубы, ол Paraparaumu Domain-да орналасқан.
Rugby union clubs based in the area include Paraparaumu RFC, Waikanae RFC, Rahui RFC, and Toa RFC. Horowhenua Kapiti represent the district in the Heartland Championship. Kapiti has been represented in rugby league by the Kapiti Bears – Kapiti Coast Rugby League Club Inc., which was founded in the 1970s and was the home of Kiwi and Melbourne Storm player Stephen Kearney. The Kapiti Bears operate out of Matthews Park, Menin Road, and are affiliated with the Wellington Rugby League Association. In association football, Kapiti is represented by Kapiti Coast United, who play at Weka Park in Raumati Beach. The club was formed by the merger of Raumati Hearts and Paraparaumu United in 2003. Paraparaumu Track and Field Club is the athletics club based in Paraparaumu, with facilities at the Paraparaumu Domain.