Кіріспе

Суық соғыс дәуіріндегі британдық әскери-теңіз күштерінің соғыс бомбалаушы ұшағы – Supermarine Scimitar – британдық ұшақ құрастырушы Supermarine компаниясы жобалаған және өндірген бір орындық теңіз шабуыл ұшағы. Бұл ұшақты Корольдік теңіз флотының Әуе күштері ғана пайдаланды. Scimitar – Supermarine компаниясы толығымен өзі жобалаған және өндірген соңғы ұшақ болды. Scimitar бұрынғы Type 505 типті ұшақтан дамытылды, ол резеңке палубалардан ұшуға арналған, шассисіз күйіндегі ұшақ болатын. Ұшақтың көптеген ерекшеліктері, соның ішінде оның ерекше V тәрізді құйрығы (немесе «көбелек құйрығы») және жұқа тік қанаты осы алдыңғы нұсқасымен ортақ болды. Алайда, Адмиралтейство талаптарын қайта қарастырып, дәстүрлі шасси қолдануды талап етті. Осыған сәйкес, Supermarine 508 типті ұшақты жасады, ол кеңейтілген қанаттарымен және қайтарылатын шассисімен жабдықталған. 1951 жылдың 31 тамызында 508 типті ұшақ алғашқы ұшуын жасады, одан кейін қайта жобаланған 529 және 544 типтері ілесіп келді, соңғысы өндірістік үлгінің тікелей прототипі болды және 1956 жылдың қаңтарында алғашқы ұшуын жасады. 1957 жылы алғашқы өндірістік ұшақтар жеткізілді, бұл Scimitar ұшағының келесі жылы Корольдік теңіз флотының құрамында қызмет етуіне мүмкіндік берді. Ұшақ төмен қабаттағы шабуыл ұшағы ретінде Корольдік теңіз флотында пайдаланылды, соның ішінде ядролық қарумен қарулану мүмкіндігі де қарастырылды. Ол тіпті de Havilland Sea Venom және de Havilland Sea Vixen сияқты басқа ұшақтармен салыстырғанда, енгізілгенге дейін-ақ жойғыш ретінде ескірген болатын. Ұшақ апаттардың көп болуына байланысты салыстырмалы түрде жоғары тозу деңгейін бастан өткерді. Қызмет етуінің соңғы жылдарында, ол көбінесе әуеде отын құюға арналған танкер ретінде қолданылды. 1969 жылы Scimitar ұшағы қызметтен толығымен алынды, оның орнына Blackburn Buccaneer сияқты жаңа және қабілетті ұшақтар келді.

Өмірбаян

Сцимитар Supermarine компаниясы жасаған теңіздік реактивтік ұшақ жобаларының нәтижесі болды. 1945 жылы, серпімді "көктемді" резеңке палубаларға қонуға арналған, шанағы жоқ ұшақтарға қойылған талаптан кейін, Scimitar-ға айналатын жұмыс ресми түрде басталды. Supermarine компаниясының осы талапқа жауап ретінде жасаған дизайны, ішкі белгісі 505 типті, ерекше V тәрізді (немесе "көбелек тәрізді") құйрыққа ие болды, ол құйрық жапырақшаларын реактивті газ шығару тесіктерінен алыс ұстады. Бағытты басқару бүкіл құйрықтың қозғалысы арқылы жүзеге асырылды, лифттер бірлесіп қосымша бағытты басқаруды қамтамасыз ете алды, ал ерекше қозғалғанда дәстүрлі құйрықтың рулінің орнына қолданылды. Жақтан басқару үшін кең аэрондық қанаттар орнатылды, сондай-ақ алдыңғы және артқы жиекке орнатылған жапсырмалар, оның ішінде жоғары жылдамдықта ұшу кезінде көтерілуді қалпына келтіруге көмектесетін тегіс түсу жапсырмалары да болды. Ұшақтың мұрнына бұрынғы Supermarine Attacker ұшағына ұқсас кабина орналастырылды, ол биіктікте ұшуды жеңілдету үшін герметикаланды. Қозғалтқыш ретінде Rolls Royce Avon турбореактивті қозғалтқышы таңдалды, оның жұбы фюзеляж ішінде қатар орнатылды; оған жоғарғы фюзеляждағы алынып-қойылатын панельдер арқылы қол жеткізілді.

Қайта құру

1948 жылы Әскери-теңіз министрлігі ұшақтың шанағын азайту туралы ойын қайта қарастырып, Supermarine компаниясын дизайнын қайта жұмыстауға мәжбүр етті. Бұл нәтижеде мұрындық доңғалақты шанаққа көшуге әкелді; қайта жобалау жұмысына 505 типтің алғашқы сынақ ұшулары кезінде дәстүрлі шанақты орнату туралы қабылданған шешімдер көмектесті. Сонымен қатар, осы кезде қону жылдамдығы да төмендетілді, сондықтан түрлі өзгерістер қажет болды, мысалы, қанаттың қалыңдығы жоғары көтергіштік коэффициенті үшін жетіден тоғыз пайызға дейін арттырылды, ал қанаттың ауданы да кеңейтілді. 508 типті Scimitar-дың алғашқы прототипі болды; ол ұшпаған 505 типтің жалпы компоновкасын бөлісті, екеуінде де V тәрізді құйрығы және екі реактивті қозғалтқышы бар тік қанаты болды. 1947 жылдың қараша айында Supermarine компаниясы N.9/47 спецификациясын орындау үшін 508 типті үш ұшаққа алғашқы тапсырыс алды. Екінші ұшақ маңызды айырмашылықтарға ие болды, ол зеңбірек қаруларын алып жүрді және егжей-тегжейлі ерекшеленгендіктен 529 типті деп аталды. Ол алғаш рет 1952 жылдың 29 тамызында ұшты. 508 және 529 типті тік қанаттылардың максималды жылдамдығы салыстырмалы түрде төмен болды, 529 типті 607 миль/сағ (977 км/сағ) жылдамдыққа жетті және 508 типті алғаш ұшқан кезде, өнімділікті жақсарту үшін үшінші прототипті қанаттарымен қайта жасау туралы шешім қабылданды. Нәтижесінде пайда болған 525 типті ұшақ 1954 жылдың 27 сәуірінде алғаш рет ұшты. Кейіннен апатқа ұшырағанмен, ұшақтың тоқтау жылдамдығының төмендеуі, шабуыл бұрышының азаюы, төмен жылдамдықтардағы тұрақтылығы мен басқарудың жақсаруы және қанаттың артқы жиегі арқылы ауа ағынының тұрақтанысы сияқты көптеген жағымды өнімділік жақсартулары байқалды. Осылайша, негізгі дизайн жеткілікті дәрежеде сынақтан өткендіктен, ресми тұлғалар N.113 спецификациясын орындау үшін сыртқы түрінде ұқсас 544 типті ұшақпен жұмыс істеуге шешім қабылдады. Барлығы 100 ұшаққа тапсырыс берілді, бірақ Корольдік теңіз күштері бастапқыда ұшқыш ретінде жобаланғанға қарамастан, ядролық қабілеті бар төменгі деңгейдегі соққы ұшағына спецификацияны өзгертті. 544 типті ұшақтардың алғашқысы, кейінгі өндіріс сериясы үшін прототиптер ретінде қызмет етіп, 1956 жылдың 19 қаңтарында ұшты. Ұшақ үшінші 544 типтің дизайнында одан әрі дамыды, жаңа төменгі деңгейдегі рөл үшін әртүрлі аэродинамикалық өзгерістер мен күштірек ұшақ корпусын енгізді. Flight журналының сөздерін келтірсек: "Төменгі деңгейдегі қалың турбулентті ауада кедергісіз маневр жасауға және ауыр соққы қаруларын тасыған кезде құрылым өте берік". Scimitar ұшақтағы жанар май ағымын пропорционалды бөлу және негізгі жазықтықтағы интегралды бактарды, сондай-ақ қону жылдамдығын төмендету үшін "үсірілген" ұшу беттерін алғаш рет пайдаланды. Сондай-ақ, ол британдық теңіз ұшағының толық қуатты ұшу басқару жүйесін екі рет қолдануды алғаш рет жүзеге асырды.