Михаил Фокин: Ресейлік хореограф және бишінің өмірі мен шығармашылығы
Michel Fokine
Михаил Фокин: Ресейлік хореограф, балет шебері (1880-1942). Санкт-Петербургте туған, Мариинский театрында өнер көрсеткен. Балет өнеріне үлкен үлес қосыпты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік хореограф (1880–1942)
Russian choreographer (1880–1942)
Михаил Фокин (23 сәуір 1880 [ескі стиль бойынша 11 сәуір 1880] – 22 тамыз 1942) – ресейлік хореограф және биші.
Michael Fokine (23 April 1880 [O. S. 11 April 1880] – 22 August 1942) was a Russian choreographer and dancer.
Алғашқы жылдар
Фокин Санкт-Петербургте өркендеген саудагер отбасында дүниеге келді және 9 жасында Санкт-Петербург императорлық балет мектебіне қабылданды. Сол жылы ол Мариус Петипаның жетекшілігімен "Талисман" спектаклінде алғашқы сахналық дебютін жасады. 1898 жылы, 18 жасқа толған күні, императорлық орыс балетімен бірге Императорлық Мариинский театры сахнасында "Пакита" балетінде дебют жасады. Талантты биші ғана емес, Фокин сурет салуға да әуес болды және осы саланың өзінде де шеберлігін көрсетті. Ол сонымен қатар мандолина (Гинислао Париж басқарған ансамбльде сахнада орындады), домбра және балалайка (Василий Андреевтің Ұлы орыс оркестрінде орындады) сияқты музыкалық аспаптарда да ойнады.
Fokine was born in Saint Petersburg to a prosperous merchant and at the age of 9 was accepted into the Saint Petersburg Imperial Ballet School. That same year, he made his performing debut in The Talisman under the direction of Marius Petipa. In 1898, on his 18th birthday, he debuted on the stage of the Imperial Mariinsky Theatre in Paquita, with the Imperial Russian Ballet. In addition to being a talented dancer, Fokine was also passionate about painting and displayed talent in this area as well. He also played musical instruments, including mandolin (played on stage in ensemble led by Ginislao Paris), domra, and balalaika (played in Vasily Andreyev's Great Russian Orchestra).
Хореографқа ауысу
Ол биші өмірінен көңілі толып, сурет салу сияқты басқа да жолдарды ойластыра бастады. 1902 жылы оған Императорлық балет мектебінде оқытушылық қызмет ұсынылып, хореографияның көркемдік мүмкіндіктерін зерттеуге мүмкіндік алды. 1905 жылы ол өзінің алғашқы толық метражды балетін – «Ацис және Галатея» шығарды, оны шәкірттері орындады, ал сюжеті сицилиялық аңызға негізделген. Оның шәкірттерінің арасында Деша Делтейль мен Бронислава Нижинская болды. Фокиннің ерте туындыларының қатарында «Ацис және Галатея» (1905) балеті және Анна Павловаға арналған «Өлі аққу» (1907) жеке биі бар, ол «Ле Синь» музыкасымен хореографияланды. «Ацис және Галатея» балетінде жас жігіттер фавндарды бейнелейтін акробатикалық би болды, олардың бірі Васлав Нижинский еді. Кейіннен Фокин Нижинскийді «Шопиняна» (1907) сияқты балеттерде пайдаланды, ол 1909 жылы «Ле Сильфиды» деп аталды.
He became frustrated with the life of a dancer and began considering other paths, including painting. In 1902, he was offered a teaching position at the Imperial Ballet School and was able to explore the artistic possibilities of choreography. In 1905, he created his first full length ballet, Acis et Galatée, which was performed by his students and based on a Sicilian legend. Among his students were Desha Delteil and Bronislava Nijinska. Some of Fokine's early works include the ballet Acis and Galatea (1905) and The Dying Swan (1907), which was a solo dance for Anna Pavlova choreographed to the music of Le Cygne. Acis and Galetea included an acrobatic dance with young boys playing fauns, one of whom was Vaslav Nijinsky. Fokine later featured Nijinsky in ballets including Chopiniana (1907), which was renamed Les Sylphides in 1909.
Балеттер орыс
1909 жылы Сергей Дягилев Фокинді Париждегі «Рус балетінің» бірінші маусымының тұрақты хореографы болуға шақырды. «Рус балетінде» ол басқа суретшілермен бірлесіп Николай Римский-Корсаковтың «Шехерезада» балетін жасады, оның премьерасы 1910 жылы өтті. Балеттің шабыты Римский-Корсаковтың симфониялық поэмалары мен «Мың бір түннің» ертегілері болды. Леон Бакст салған декорациялар хореографияның сезімталдығымен үйлесім тапты. Тарихи дәлдігі болмаса да, балет жарқын түстері, экзотикалық сипаты және сезімталдық мәнімен сәтті болды. 1910 жылғы қойылымда Нижинский «Алтын құл» рөлінде ойнады. Игорь Стравинскийдың музыкасына жазылған «От құсы» (1910) да «комитет» еңбегімен дүниеге келді, бұл процеске Вагнердің Gesamtkunstwerk тұжырымы ықпал еткен. Gesamtkunstwerk – музыка, драма, көрініс және би сияқты элементтердің бірігіп, тұтас көркем шығарманы құруы. Стравинскийдың музыкасымен және Александр Бенуа Петрушканың сахналық дизайнымен жасалған «Петрушка» (1912) балетінде Фокин көше бишілерін, саудагерлерді, күтімшілерді, ойнайтын аюды және сюжетті толықтыратын көптеген кейіпкерлерді енгізді. Оқиға зұлым сиқыршының (Энрико Чечетти) және оның үш қуыршағының – Петрушканың (Нижинский), Балеринаның (Тамара Карсавина) және қатыгез маврдың (Александр Орлов) айналасында өрбітіп өтті. Фокиннің «Гүлдің күлесі» (Le Spectre de la Rose, 1911) балеті Нижинскийді жас қызға сыйланған гүлдің рухы ретінде көрсетті. Нижинскийдің шығуында жас қыздың жатын бөлмесінің терезесінен жасалған әсем секіріс болды, осылайша көрермендер оны ауада тоқтап тұрған күйде көретін. 1912 жылы Фокин «Дафнис пен Хлоя» балетінің бейімделуін жасады. 1912 жылы ол «Рус балетінен» кетіп қалды. 1914 жылы Дягилев Фокинді «Балет Рус» балетіне қайта оралуға көндірді, онда ол «Мидас», «Жозефслегенде» және «Le Coq d'Or» балеттерін жасады. 1914 жылы «Балет Рус» балетінің «Алтын әтеш» операсының Париж премьерасы Наталья Гончарова салған декорациялармен Фокиннің жетекшілігімен өткізілді.
In 1909, Sergei Diaghilev invited Fokine to become the resident choreographer of the first season of the Ballets Russes in Paris. At Ballets Russes, he collaborated with other artists to create a ballet of Nikolai Rimsky Korsakov's Scheherazade, which premiered in 1910. The ballet was inspired by symphonic poems composed by Rimsky Korsakov and the tale of the 1001 Nights. The sets designed by Léon Bakst matched the sexualized choreography. Despite the lack of historical accuracy, the ballet was successful due to its brilliant colors, exoticism, and sexual overtones. The 1910 production featured Nijinsky in the role of the Golden Slave. The Firebird (1910), with music composed by Igor Stravinsky was also created by a "committee," a process inspired by the Wagnerian notion of Gesamtkunstwerk, which is the synthesis of elements such as music, drama, spectacle, and dance to create a more cohesive artwork. Petrushka (1912), with music also composed by Stravinsky and set design by Alexandre Benois Petrouchka, was inspired by the Russian puppet which traditionally appeared at the Butter Week (Shrovetide) Fairs. In this ballet, Fokine included street dancers, peddlers, nursemaids, a performing bear, and a large ensemble of characters to complement the plot. The story was centered on the sinister Magician (Enrico Cecchetti) and his three puppets: Petrouchka (Nijinsky), the Ballerina (Tamara Karsavina) and the savage Moor (Alexander Orlov). Fokine's ballet Le Spectre de la Rose (1911) showcased Nijinsky as the spirit of the rose given to a young girl. Nijinsky's exit featured a grand jeté out of the young girl's bedroom window, timed so the audience would last see him suspended in mid air. In 1912, Fokine created an adaptation of Daphnis et Chloé. He left Ballets Russes in 1912. In 1914, Diaghilev convinced Fokine to return to Ballets Russes, where he then created the ballets Midas, Josephslegende, and Le Coq d'Or. The Paris premiere of The Golden Cockerel by Ballets Russes in 1914 was an opéra ballet, guided by Fokine with set design by Natalia Goncharova.
Американдық балет тобы
1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, қалыптасқан гастрольдік айналым, қазіргі кезде қарама-қарсы тараптардағы елдерді қамтитын, бұзылды. Көптеген бишілер, оның ішінде Фокин де өз елдеріне қайтып оралды. 1918 жылы ол отбасымен Швецияға көшті, кейін Нью-Йорк қаласында тұрақты мекендеді, 1921 жылы балет мектебін ашты және әйелі Вера Фокинамен бірге өнер көрсетуді жалғастырды. Оның шәкірттерінің бірі Патрисия Боуман болды. 1924 жылы ол Метрополитен опера театрында тұрақты түрде өнер көрсететін және АҚШ бойынша гастрольдік сапарлар ұйымдастыратын Америка балет труппасын құрды. Компания үшін оның алғашқы қойылымы – Жак Оффенбахтың музыкасына қойылған "Көк сақал" комедиясы болды. Оның "Les Sylphides" балеті 1940 жылдың 11 қаңтарында Американдық балет театрында тұңғыш рет көрсетілді. 1937 жылы Фокин Василий де Базильдің "Балет Рус" балетінің бөлімшесіне қосылды, ол кейін "Оригинальді балет Рус" деп аталды. Осы кезеңде Фокин жаңадан "Сендрильон" (1938) және "Паганини" (1939) шығармаларын жасады. Оның хореографиясы 1941 жылға дейін компания репертуарында болды. Фокин Еуропа мен АҚШ-та сексеннен астам балет қойды. Оның ең танымал туындылары – "Шопиняна", "Le Carnaval" (1910) және "Le Pavillon d'Armide" (1907) болды. Оның шығармалары бүгінгі күнге дейін халықаралық сахналарда қойылуда. 2011 жылдың шілдесінде Мариинский балеті Лондонның Ковент-Гарден театрында Фокиннің шығармаларына ретроспективтік көрсетім ұйымдастырды.
The outbreak of the First World War in August 1914, disrupted the established touring circuit, which included countries now on opposing sides. Many dancers, including Fokine, returned to their home countries. He moved to Sweden with his family in 1918, and later established his home in New York City, where he founded a ballet school in 1921, and continued to appear with his wife, Vera Fokina. One of his pupils was Patricia Bowman. By 1924, he organized the American Ballet Company, which performed regularly at the Metropolitan Opera House and toured the United States. His first piece for the company was the comedy Bluebeard, set to a score by Jacques Offenbach. His ballet Les Sylphides was the first production at the American Ballet Theatre on 11 January 1940. In 1937, Fokine joined Wassily de Basil's offshoot of the Ballets Russes, which was eventually named the Original Ballet Russe. Among the new works Fokine created during this period were Cendrillon (1938) and Paganini (1939). His choreography was featured with the company until 1941. Fokine staged more than eighty ballets in Europe and the United States. His best known works were Chopiniana, Le Carnaval (1910), and Le Pavillon d'Armide (1907). His pieces are still performed internationally. The Mariinsky Ballet performed a retrospective of Fokine's work at London's Covent Garden in July 2011.
Өлім
Фокин 1942 жылғы 22 тамызда Нью-Йоркте 62 жасында қайтыс болды. Оның қазасына құрмет көрсету үшін әлемнің он жеті балет труппасы бір уақытта "Силфидтер" балетын қойды.
Fokine died in New York on 22 August 1942, aged 62. In tribute to his death, seventeen ballet companies around the world performed Les Sylphides simultaneously.
Оқыту әдістері мен стилі
Фокин дәстүрлі балеттен асып, балеттің адамның табиғи сұлулығын жеткізу құралына айналуына ұмтылды. Ол балеттің виртуоздық техникалары ешқандай символизмді білдірмейді деп есептеді және оларды эмоциялар мен тақырыптарды жақсырақ көрсететін формалармен алмастыруға болатынын ойлады. Фокин бидің әсерлі күшіне берік сенді және дәстүрді бұзатын шығармашылықты қолдады, өйткені дәстүр көбінесе шындықтан алшақтап, адам эмоцияларының толық спектрін жасай алмайды. Ол, егер қозғалыс көркемдік мәнге ие болмаса, ол ақылға сыймайтын, ләззатты да, қанағаттандырмайтын болады деп сенді. Фокин балеттердегі жасанды техниканы және көне киімдерді жоюға тырысты. Оның пікірінше, көптеген балеттерде костюмдер мен техникалар балеттің тақырыбына сәйкес келмейді. Фокин грек және египет өнерін, оның ішінде ваза суреттерін және мүсіндерді зерттеді және оларды балеттеріне енгізді. Хореограф ретінде ол балериналарды, егер пуант (pointe) ешқандай «көркемдік мақсатқа» қызмет етпесе, пуанттан бас тартты. Пуант билеуші денесінің жоғары және асқақ тақырыпты білдіргісі келгенде ғана қолданылуы керек деп сенді, бишілердің аяқтарының күшін көрсету үшін емес. Ол бұл жаңа идеяны Императорлық Мариинский театрының басшылығына ұсынды, бірақ олардың қолдауын алмады. Фокиннің талаптарының бірі – 1907 жылғы «Эуника» балетінде бишілердің жалаң аяқпен өнер көрсетуі болды. Оның талабы қабылданбады, сондықтан Фокин бишілердің аяқтарында жалаң аяқ кигендей көрінуі үшін аяқтарын бояды. Ол сондай-ақ қозғалыстың негізгі бағытын төменгі денеден бүкіл денеге ауыстырып, қолдар мен денені еркін пайдалануды және әрбір бұлшық етті нақты ниетпен жұмылдыруды тәжірибеледі.
Fokine aspired to move beyond traditional ballet, toward a method of utilizing ballet to communicate the natural beauty of Man. He did not believe virtuoso ballet techniques to symbolize anything, and thought they could be substituted with forms that better expressed emotions and themes. Fokine was a strong believer in the communicative power of dance and pushed for creativity that broke tradition, believing that tradition is often distinct from reality and fails to capture the entire spectrum of human emotions. He believed that unless movements are expressive, they are irrational and neither delightful nor tolerable. Fokine also sought to strip ballets of their artificial technicality and outdated costumes. He believed that many of the ballets of his time used costumes and techniques that did not reflect the themes of the ballets. Fokine studied Greek and Egyptian art, including vase painting and sculpture, and incorporated these into his ballets. As a choreographer, he took ballerinas out of their pointe shoes when pointe did not serve any "artistic purpose". He believed that pointe should be used when the dancing body desires to express a soaring and upward theme, rather than to flaunt the strength of dancers' feet. He presented this new idea to the Imperial Mariinsky Theater's management, but did not win their support. One of Fokine's requests was to have his dancers perform barefoot in his 1907 ballet Eunice. His request was denied, and Fokine had toes painted on the dancers' tights so they would appear to be barefoot. He also experimented with shifting the emphasis of movement away from the lower body and towards the whole body, with freer use of the arms and torso and using each muscle with clear intention.