Кіріспе

Bilzingsleben (Fundplatz Bilzingsleben, яғни Bilzingsleben табылған орны) – Германияның Тюрингия аймағындағы бұрынғы тас карьері. Ол палеолит дәуіріндегі адамның көптеген қазба қалдықтары мен артефактілерімен танымал. Әлемдегі ең көне құрылыстардың және өнер туындыларының бірі осы жерден табылды.

Геология

Бильзингслебен Тюрингия бассейнінің солтүстік шекарасында, триас кезеңінің кеуперінен пайда болған шұңқыда орналасқан. Солтүстікке қарай Киффхойзер таулары, Хайнлейте және Шмюке жатыр, олар негізінен бунтер құмтасы және мушелькальк кен орындарын қамтиды. Аймақтар жергілікті герцин қырылымы (Finne Störung) арқылы бөлінеді. Осы қырылыс осы аймақта көптеген бұлақтардың пайда болуына себепкер болды. Бұлақтардан шыққан сулар жергілікті әк тасты жыныстарды ерітіп, Бильзингслебен жерін жабатын мұз аралық травертин шөгінділерін қалыптастырды. 400 000 жыл бойы сақталуы травертиннің эрозия процестеріне ерекше төзімділігімен байланысты. Бұл жердің өзі плейстоцен кезеңіндегі өзендік террасаның бір бөлігі болды, Орталық Еуропа өзен алабы қазір Бильзингслебен ауылының оңтүстігінде, Сёммерда ауданында теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, "Штайнринне" деп аталатын ескі травертин карьерінде орналасқан. Мұнда травертин ерте заманнан бері қазылып, алынған материал аймақтың қалаларында, мысалы, Киндельбрюк қаласының қабырғасында қолданылған.

Қазба тарихы

Бұл жерде 13 ғасырдан бері қазбаланған сүйектер табылған. 1710 жылы Дэвид Зигмунд Бюттнер "Rudera diluvii testes i. e. Zeichen und Zeugen der Sündfluth" (Су тасқынының белгілері мен куәгерлері) атты кітабын жариялады. 1818 жылы Фридрих фон Шлотейм (1765-1832) әк конгломератымен жабылған адам бас сүйегін тапты. Қазір ол жоғалып кеткен. 1908 жылы Галле-Виттенберг университетінің геологы Эвальд Вюст (1875-1934) жергілікті кремний артефактілері туралы алғашқы еңбегін жариялады. 1922 жылы әуесқой зерттеуші Адольф Шпенглер осы жерде жұмыс істеді. 1969 жылы Дитрих Мания, кейін Йена университетінің профессоры болған, кездейсоқ зерттеулер кезінде көптеген қазбалар мен артефакттарды тапты. 1971 жылы Халле мемлекеттік тарих алды мұражайының басшылығымен жүйелі қазба жұмыстары басталды, ол 1992 жылға дейін жалғасты, оның барысында көптеген деректер тіркелді және бірнеше адам сүйектері қазылып алынды. Соңынан, қазба алаңының басқаруы Йена университетіне берілді.

Кездесу

Бұл орын Рейнсдорфтік мұз аралық кезеңге жатады, шамамен 370 000 жыл бұрын.

Адам қалдықтары

1974 жылы табылған заттардың арасында адам бас сүйегінің бір бөлігі анықталды. Бүгінгі күнге дейін 37 адам сүйегі мен тісі табылды, көбінесе бас сүйегінің бөліктері. Олар кем дегенде үш адамның қалдықтарын көрсетеді және Эммануэль Влчек (Прага) оларды Homo erectus bilzingslebenensis деп жіктеді. Бас сүйектерінің қалдықтары олардың өлімнен кейін қасақана қиратылғанын көрсетеді, бұл мүмкін жерлеу салтының бір бөлігі болған.

Арнайы табылған жерлер

Лит өндірісі кішкентай өлшемді кескіш құралдармен сипатталады. Нағыз қол балталары жоқ. Шикізат негізінен кремнезден, бірақ кварцит, кварц және травертин де қолданылған. Көптеген сүйек құралдары (соқалар, сырғаштар, ұштар және ойыстар) бар. Кейбір соқалар мүйізден немесе азудан жасалған. Тіпті ағаш бұйымдары да сақталған. Бір сүйек сынығы, пілдің тібі, 7 және 14 қатарға орналасқан ойылған сызықтардың екі тобын қамтиды және бұл өнердің ерте мысалы болуы мүмкін. Сызықтардың реттелген арақашықтығы, шамамен бірдей ұзындығы және V тәрізді қимасы олардың бір уақытта, жалғыз тас құралмен жасалғанын көрсетеді. Бұл тібінің жасы 350 000 – 400 000 жыл аралығында. Оны ертедегі күнтізбе деп түсіндіру мүмкін.

Құрылыстар

Д. Мания үлкен тастарды дөңгелек түрінде орналастырған. Ол, бұл тұрғын үйдің негізі болуы мүмкін деп ойлады. Бірақ, орталық шеңберді талдау көрсеткендей, бұл жер ашық ауадағы еді. С. Гэмбл адамдардың оттың төңірегіне жиналған болуы мүмкін екенін айтты.