Кіріспе

Шеңберлі диуретик дәрісі

Фуросемид 1959 жылы патенттелген және 1964 жылы медициналық қолдануға бекітілген. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізіміне енген. АҚШ-та ол генериктік дәрі ретінде қолжетімді. 2020/21 жылдары Англияда ең көп тағайындалған жиырма дәрінің қатарында болды. Допингке қарсы әлемдік агенттіктің тыйым салынған препараттар тізіміне енген, себебі ол басқа препараттарды жасыруы мүмкін. Бұрын жарысқа қатысатын жылқыларда физикалық жаттығулар салдарынан туындаған өкпеге қан кетуді емдеу және алдын алу үшін де қолданылған.

Медициналық қолданыстар

Фуросемид негізінен ісінуді емдеу үшін қолданылады, сонымен қатар кейбір гипертония жағдайларында (бүйрек немесе жүрек функциясының бұзылуы болғанда) да қолданылады. Жүректің конгестивті жеткіліксіздігінен туындаған ісінуі бар көптеген адамдар үшін оның антивазоконстрикторлық және диуретик әсерлеріне байланысты көбінесе бірінші таңдау препараты болып саналады. Дегенмен, фуросемидпен салыстырғанда, торасемид (немесе "торесемид") жүрек жеткіліксіздігінің белгілерін жақсартады, жүрек жеткіліксіздігімен байланысты қайтадан ауруханаға жату деңгейін төмендетіп, өлім қаупінде ешқандай айырмашылықты көрсетпейді. Торсемид фуросемидке қарағанда қауіпсіз болуы мүмкін. Өзін-өзі бақылаумен тері астына фуросемид енгізу жүрек жеткіліксіздігі бар адамдарда ауруханаға түсуді азайтады, бұл денсаулық сақтау шығындарында айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік береді. Фуросемид бауыр циррозы, бүйрек функциясының бұзылуы, нефротикалық синдром, мидың немесе өкпенің ісінуі кезінде жылдам диурез қажет болғанда (IV инъекция арқылы) қосымша ем ретінде, сондай-ақ ауыр гиперкальциемияны тиісті регидратациямен бірге емдеу үшін де қолданылады.

Бүйрек ауруы

Гипоальбуминемиямен қатар жүретін созылмалы бүйрек ауруларында диурезді арттыру үшін фуросемид альбуминмен бірге қолданылады. Бұл препарат альбуминмен бірге нефротикалық синдромда ісінуді азайту үшін де қолданылады.

Басқа ақпарат

Фуросемид негізінен бүйрек арқылы түтікшелік секреция арқылы шығарылады. Бүйрек функциясының нашарлауы жағдайында клиренс төмендеп, қолайсыз әсерлердің қаупі артады. Ол бүйрек зақымдануына да себеп болуы мүмкін, бұл негізінен шамадан тыс сұйықтық жоғалтудан (яғни дегидратациядан) туындайды және көбінесе қайтымды болады. Фуросемид ауызға қабылдағаннан кейін 1 сағат ішінде әсер ете бастайды (көктамырға инъекция жасағаннан кейін ең жоғары әсері 30 минут ішінде байқалады). Диурез әдетте ауызға қабылдағаннан кейін 6-8 сағат ішінде толыққанды болады, бірақ жеке адамдар арасында айтарлықтай айырмашылықтар кездеседі.

Жағымсыз әсерлер

Фуросемид гиперурикемияға байланысты подаграға да алып келуі мүмкін. Гипергликемия да жиі кездесетін жағынқы әсер. Барлық тісті диуретиктер сияқты, қан сарысуындағы калийдің төмендеуіне (гипокалемия) бейімділігі калий немесе калийді сақтайтын диуретик амилоридпен (Co amilofruse) бірге қолданылатын препараттарға әкелді. Фуросемидті қолдану нәтижесінде туындайтын электролиттердің басқа да бұзылыстары гипонатриемия, гипохлоремия, гипомагнеземия және гипокальцемияны қамтиды. Жүрек жеткіліксіздігін емдеуде жүргізілген көптеген зерттеулер фуросемидті ұзақ мерзімді қолдану тиамин тапшылығының түрлі деңгейлеріне әкелуі мүмкін екенін көрсетті, сондықтан тиаминмен толықтыру ұсынылады. Фуросемид белгілі ототоксикалық зат, көбінесе уақытша есту қабілетінің жоғалуына себеп болады, бірақ ол тұрақты болуы мүмкін. Фуросемидтің салдарынан туындаған есту қабілетінің жоғалуы туралы хабарланған жағдайлар көбінесе жылдам вена ішіне енгізілуімен, жоғары дозалармен, сопутствующее бүйрек ауруларымен және басқа ототоксикалық препараттармен бірге қолданумен байланысты. Алайда, жақында жарияланған лонгитюдті зерттеуде 10 жылдан астам циклдік диуретиктермен емделген пациенттерде есту қабілетінің жоғалуы циклдік диуретиктерді қолданбаған пациенттерге қарағанда 40%-ға артық, ал прогрессивті есту қабілетінің жоғалуы 33%-ға артық болғаны анықталды. Бұл диуретиктердің есту қабілетіне тигізетін ұзақ мерзімді әсері бұрын ойлағаннан гөрі маңызды болуы мүмкін екенін көрсетеді және осы салада қосымша зерттеулер қажет. Басқа да сақтық шаралары: нефротоксикалық әсер, сульфамид (сульфа) аллергиясы және үлкен дозаларда қалқанша безі гормондарының әсерін күшейту.

Ветеринариялық мақсаттар

Диуретик әсері көбінесе жылқыларда жарыс кезінде қан кетуді болдырмау үшін қолданылады. 1970 жылдардың басында фуросемидтің жарыстар барысында жылқыларда қан кетуді (жарыстан туындаған өкпеге қан кетуді) алдын алуға немесе кем дегенде азайтуға қабілеті кездейсоқ түрде анықталды. Америка Құрама Штаттарында көптеген штаттардың жарыс ережелеріне сәйкес, мұрынынан үш рет қан шыққан жылқылар жарысқа қатысудан мұңайтылады. Клиникалық сынақтар жүргізілді және онжылдықтың соңында АҚШ-тың кейбір штаттарындағы жарыс комиссиялары жарысқа қатысатын жылқыларда оны қолдануды заңдастыра бастады. 1995 жылы Нью-Йорк АҚШ-та мұндай қолдануды мақұлдаған соңғы штат болды, бұл мәселені қарастырудан бірнеше жыл бойы бас тартқаннан кейін. Кейбір штаттар оны барлық жарысқа қатысатын жылқылар үшін қолдануға рұқсат береді, ал кейбіреулері тек расталған "қан кетушілерге" ғана рұқсат етеді. Бұл мақсаттағы қолданысы көптеген елдерде әлі де тыйым салынған. Фуросемид жылқыларда өкпе ісінуіне, жүрек жеткіліксіздігіне (басқа дәрілермен бірге) және аллергиялық реакцияларға да қолданылады. Ол бүйрекке қан айналымын арттырса да, бүйрек функциясына көмектеспейді және бүйрек ауруларына ұсынылмайды. Сондай-ақ, ол мысықтар мен иттерде жүрек жеткіліксіздігін (өкпе ісінуі, плевралық эффузия және/немесе асцит) емдеу үшін қолданылады. Ануриялық немесе олигуриялық жедел бүйрек жеткіліксіздігі кезінде зәр шығаруды ынталандыру үшін де қолданылуы мүмкін.

Жылқылар

Фуросемидті бұлшық етке немесе тамырға инъекциялау арқылы қолданады, әдетте тәулігіне екі рет 0,5–1,0 мг/кг мөлшерінде, бірақ жарысқа қатысу алдында азырақ мөлшерде беріледі. Көптеген диуретиктер сияқты, ол дегидратацияға және электролиттердің тепе-теңдігін бұзуға, соның ішінде калий, кальций, натрий және магнийдің жоғалуына әкелуі мүмкін. Фуросемидтің артық қолданылуы гипохлоремия және гипокалемияға байланысты метаболикалық алкалозға соқтыруы мүмкін. Сондықтан, препаратты дегидратацияға ұшыраған немесе бүйрек жеткіліксіздігі бар жылқыларға қолдануға болмайды. Бауыр проблемалары немесе электролиттік бұзылыстары бар жылқыларда оны сақтықпен қолдану керек. Дозаны артық қабылдау дегидратацияға, су ішу және зәр шығару үлгісінің өзгеруіне, құрысуларға, асқазан-ішек проблемаларына, бүйрек зақымдануына, әлсіздікке, құлауға және комаға әкелуі мүмкін. Фуросемидті кортикостероидтармен (электролиттік тепе-теңдіктің бұзылу қаупін арттырады), аминогликозид антибиотиктерімен (бүйрек және құлақ зақымдану қаупін арттырады) және триметоприм сульфамен (қан тромбоциттерінің азаюына себеп болады) бірге қолданғанда сақ болу керек. Ол сондай-ақ анестетиктермен өзара әрекеттесуі мүмкін, сондықтан жануар операцияға түссе, оның қолданылуы ветеринармен келісілуі керек, сондай-ақ ол бүйректің аспирин шығару қабілетін төмендетеді, сондықтан осы препаратпен бірге қолданғанда дозаны түзету қажет. Фуросемид гипокалемияға байланысты дигоксин уыттану қаупін арттыруы мүмкін. Препаратты жүктілік кезеңінде немесе бала емізетін бикеге қолданбаған жөн, себебі басқа түрлерде жүргізілген зерттеулерде ол плацента мен сүт арқылы өтетіні анықталды. Оны гипофиздің парс интермедиалық дисфункциясы (Кушинг синдромы) бар жылқыларда қолдануға болмайды. Фуросемид инъекциядан кейін 36–72 сағаттан кейін зәрде анықталады. Оның қолданылуы көптеген ат спорты ұйымдарымен шектеледі. 2019 жылдың сәуір айында 2021 жылдан басталатын жылқы жарысынан 24 сағат бұрын АҚШ жарыс жолдарында Ласик қолдануға тыйым салынатыны жарияланды.