Кіріспе

Канадалық саясаткер

Дон Будрия (30 тамыз 1949 жылы туған) – бұрынғы канадалық саясаткер және қазіргі уақытта Оттава қаласындағы Sandstone Group атқару кеңесшілік фирмасының аға серіктесі. Ол 1984 жылдан 2006 жылға дейін Канада Либералдық партиясының мүшесі ретінде Канада Парламентінің Төменгі палатасында қызмет етті және Жан Критиен үкіметінде министр болды.

Муниципаль және провинциялық саясат

Будрия Квебек провинциясының Халл қаласында дүниеге келді және Онтарио провинциясының Сарсфилд қаласында өсті. Ол да сол аймақта білім алып, саяси өмірге қадам басқанға дейін мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. Франко-онтариолық Будрия 1976 жылы Камберленд қалашығының кеңесшісі болып сайланды және 1981 жылғы провинциялық сайлауда Онтарио Заңнамалық Ассамблеясына сайланғанға дейін кеңес мүшесі қызметін атқарды. Будрия Прескотт және Рассел сайлау округіндегі үкімдегі консерватор Джозеф Альберт Белангерді 5172 дауыспен жеңіп, үш жыл бойы Онтарио Либералдық партиясының мүшесі ретінде заң шығарушы органмен жұмыс істеді. Бұл партия сол кезде Уильям Дэвис басқаратын консерваторлық үкіметке ресми оппозиция болды.

Федералды саясатқа ену

Ол 1984 жылғы федералды сайлауда Төменгі палатаға үміткер болу үшін провинциялық саясаттан бас тартты. Боудрия Онтарионың ең шығыс сайлау округі Гленгари—Прескотт—Расселде, оның партиясы Брайан Малрунидің прогрессивті консерваторларына күйреуге ұшырағанына қарамастан, убедительно жеңіске жетті. 1984 жылы оппозициялық қатарға қосылып, ол Брайан Тобин, Шила Коппс және Джон Нунзиатамен бірге Либералдық «Топ» мүшесі болды. Бұл жас либералдардың тобы торилерге барлық мүмкіндікті пайдаланып қарсы тұруды өздеріне міндет етті. Өзінің алғашқы федералды мерзімінде Боудрия Канаданың жалғыз Нобель бейбіт сыйлығының иегері, құрметті Лестер Б. Пирсонның ескерткішін орнату туралы ұсынысты сәтті демеледі.

Қайта сайлану және министрлік лауазымдары

Будрия 1988, 1993, 1997 және 2000 жылдары еш қиындықсыз қайта сайланды. "Шошқа үйіргі" мүшелері сияқты, ол да Либералдық партия қатарында жылдам өрледі. 1991 жылдан 1993 жылға дейін ол Либералдық палата басшысының орынбасары қызметін атқарды. 1993 жылы Либералдық партия үлкен көпшілік дауысқа ие болғаннан кейін Будрия уақытша қана артқы қатарға көшті. 1994 жылдың 15 қыркүйегінде ол Бас үкіметтік ұйымдастырушы болып тағайындалды. Ол бұл лауазымды 1996 жылдың 4 қазанына дейін атқарды, содан кейін Халықаралық ынтымақтастық министрі және Франкофония мәселелеріне жауапты министр болып тағайындалды. 1997 жылғы сайлаудан кейін Будрия Мемлекеттік министр және Төменгі палатадағы Үкімет басшысы болып тағайындалды. Канада тарихында алғаш рет бес партия (Либералдық партия, Реформа партиясы, Квебек блогы, Жаңа демократтар және Прогрессивті консерваторлар, орын саны бойынша төмендеу ретімен) ресми партия мәртебесіне ие болуға жеткілікті орын алды. 1998 жылы ол сайлау науқаны кезінде үшінші тараптың жарнамасын қатаң реттеуге бағытталған заң жобасын ұсынды. Бұл заң Жоғарғы сотқа дейін шағымданылып, қолдау тапты және бүгінгі күнге дейін күшінде. Бұл заңға қарсы негізгі наразылардың бірі Ұлттық азаматтар коалициясы болды. Ол бұл лауазымды 2002 жылдың 14 қаңтарына дейін сақтап тұрды, содан кейін ол қайтадан Мемлекеттік жұмыстар және мемлекеттік қызметтер министрі ретінде толық өкілеттік алды. 2002 жылдың 26 мамырында премьер-министр Жан Кретьен зейнетке шыққан кезде ол Мемлекеттік министр және Төменгі палатадағы Үкімет басшысы болып қайта тағайындалды.

Христиандық лоялист

Будрия Либералдық фракцияда Кретиеннің жақтасы ретінде танымал болды. Сұрақтар сағатында ол Кретиенге ақ түсті мұқабадан жиі хабарламалар жіберетін. Осыған байланысты 2000 жылы Реформа партиясының орынбасары Деб Грей Кретиеннің "Binder Boy-дың көмегінсіз" сұраққа жауап бере алатынын сұрады. Осы лақап ат жабысты. 2003 жылдың желтоқсанында Пол Мартин Кретиенді Либералдық партияның лидері және премьер-министр қызметіне алмастырғанда Будрия кабинетке қайта тағайындалмады. Дегенмен, ол Ресми тілдер комитетінің төрағасы болды, ал 2004 жылғы федералды сайлаудан кейін Процедура және Палата істері комитетінің төрағасы болды. Содан кейін ол Ресми тілдер жөніндегі тұрақты комитеттің (37-ші парламенттің 3-сессиясы) және Процедура және Палата істері жөніндегі тұрақты комитеттің (38-ші парламенттің 1-сессиясы) төрағасы болып сайланды. 2005 жылдың 6 мамырында Будрия келесі сайлауға түспейтінін жариялады.

Үкіметтен кейінгі өмір

Будрианың "Басбой: ас үйден кабинетке дейін" атты мемуары 2005 жылдың соңында жарық көрді. 2006 жылы ол Стефан Дионның Либералдық партия төрағалығына үміткерлігіне қолдау көрсетті. Будрия 2006 жылдың мамырында Оттава қаласындағы Hill & Knowlton Canada жарнамалық агенттігіне аға серіктес ретінде жұмысқа орналасты және 2007 жылдың наурыз айында аға кеңесші болып тағайындалды. Ол Hill & Knowlton Canada компаниясында 2023 жылдың маусымына дейін жұмыс істеді, содан кейін Sandstone Group компаниясында аға серіктес ретінде жаңа кәсіби жолын бастады. Донның ұлы Дэн Будрия 2006 жылғы жергілікті сайлауда Орталық-Шығыс аймағының француз тілді католик мектептері кеңесіне сайланды. 2007 жылдың басында Канаданың Либералдық партиясы Гленгари—Прескотт—Расселл филиалы 40-шы жалпыұлттық сайлауда кіші Будрияны кандидат етіп таңдады. Ол үстемдік құратын консерватор Пьер Лемиоға жеңілді.

Марапаттар

Будрия француз тілінде сөйлейтін парламентарийлердің халықаралық ассамблеясымен үш рет марапатталды, оған ол халықаралық ынтымақтастықты қолдағандығы және француз тілінде сөйлейтін халықтардың құқықтарын қорғағандығы үшін l’Ordre de la Pleiade ордені табысталды. Ол Онтарио бөлімінің алғашқы президенті болды. 2018 жылы ол Канаданың бұрынғы парламентарийлер қауымдастығының "Ерен қызметі" сыйлығына ие болды. Оттава университеті оның есімімен Канада тарихын зерттейтін ғалымдарды дамыту үшін жыл сайынғы стипендия тағайындады. Оттава қаласы да Орлеанда Дон Будрия паркін ашты, бұл оның аймаққа және барлық канадалықтарға көп жылдық қызметіне көрсетілген құрмет. Парк 2020 жылдың шілдесінде ашылды және 2021 жылдың тамызында Оттава мэрі Джим Уотсонмен ресми түрде салтанатты түрде ашылды.

Сайлау рекорды

Ескерту: Консерваторлардың дауысы 2000 жылғы сайлаудағы Канадалық Альянс пен Прогрессивті Консервативтердің дауыстарының жалпы санымен салыстырылады. Ескерту: Канадалық Альянстың дауысы 1997 жылғы сайлаудағы Реформа партиясының дауысымен салыстырылады.