Кіріспе
Мексиканың 1872-1876 жылдар аралығындағы 27-ші президенті Себастьян Лердо де Техада и Коррал (Sebastián Lerdo de Tejada y Corral; 24 сәуір 1823 - 21 сәуір 1889) – мексикалық либерал саясаткер және заңгер. 1872 жылы шілдеде қайтыс болған Бенито Хуарестің ізбасары Лердо де Техада 1872 жылы қарашада президенттік мерзіміне сайланды. Бұрын ол Жоғарғы соттың төрағасы қызметін атқарған. Хуарездің саяси қарсыласы, либерал генерал Порфирио Диас Хуарезге қарсы төңкеріс жасауға тырысты, бірақ оның «Норья жоспары» сәтсіз аяқталды. Лердо де Техаданың 1872-1876 жылдардағы өкілеттігі кезінде Диас саяси қарсылас ретінде таратылды, бұл оған саяси араласусыз бағдарламасын іске асыруға мүмкіндік берді. Өкілеттігі барысында ол ондаған жылдар бойы саяси тәртіпсіздіктен кейін елде бейбітшілікті орнатуға қол жеткізді. 1876 жылы ол тағы бір мерзімге сайланды, бірақ Порфирио Диас және оның жақтастары «Туктепек жоспары» бойынша оны құлатты, бұл жоспар президенттікке қайта сайлану принципін жоққа шығарды. Лердо де Техада 1889 жылы Нью-Йоркте жер аударылуда қайтыс болды, бірақ Диас оның денесін Мексикаға толық құрметпен жерлеу үшін қайтаруға рұхсат берді. Реформа соғысы кезінде даулы болған президент Мигель Мирамонды есептемегенде, ол Мексиканың тәуелсіздігінен кейін туған алғашқы мемлекет басшысы болды.
Sebastián Lerdo de Tejada y Corral (seβasˈtjan ˈleɾðo ðe teˈxaða; 24 April 1823 – 21 April 1889) was a Mexican liberal politician and jurist who served as the 27th president of Mexico from 1872 to 1876. A successor to Benito Juárez, who died in office in July 1872, Lerdo de Tejada was elected to his own presidential term in November 1872. Previously, he served as Chief Justice of the Supreme Court. Juárez's political rival, liberal General Porfirio Díaz, had attempted a coup against Juárez, but his Plan de la Noria failed and Díaz was eliminated as a political rival during Lerdo de Tejada's 1872–1876 term, giving him considerable leeway to pursue his program without political interference. During his term, he succeeded in pacifying the country after decades of political unrest He was elected for another term in 1876, but was overthrown by Porfirio Díaz and his supporters under the Plan of Tuxtepec, which asserted the principle of no reelection to the presidency. Lerdo de Tejada died in exile in New York in 1889, but Díaz invited the return of his body to Mexico for burial with full honors. With the exception of Miguel Miramón, a contested president during the Reform War, he was the first Mexican head of state to be born after the country's independence.
Ерте өмір және білім
Ол Веракрус штатының Халапа қаласында орта тапқа жататын криол отбасында дүниеге келді, Мигель Лердо де Техаданың кіші інісі болды. Пуэбла қаласындағы Палафоксиано семинариясында стипендиямен теологияны оқығаннан кейін, ол төменгі дәрежедегі діни қызметкерлікке қабылданды, бірақ дін қызметкері болудан бас тартты. 1851 жылы ол Мексика қаласындағы Сан Илдефонсо колледжінде заңгер мамандығын бітірді, және 29 жасында (1852–1863) осы танымал оқу орнына жетекші болып тағайындалды.
Алғашқы позициялар
1855 жылы Жоғарғы Сотта прокурор болып қызмет етті. Ол либералдық көшбасшы және президент Бенито Хуарестің қолдаушысы ретінде танылды. 1857 жылы ол үш айға сыртқы істер министрі болды. Ол Ұлыбританияға қарыздарды қайта төлеуді жаңартпауға қарсы болды. Бұл келісім Конгресте қабылданбады. Француз интервенциясы және Максимилиан I билігі кезінде ол республикашылдарға адал болды және ұлттық қарсылықты ұйымдастыруға белсенді қатысты.
Хуарес тұсында қалпына келтірілген республика
Республика 1867 жылы жеңіске жеткен кезде Лердо де Техада "кейбір деректерге сәйкес, Хуаресті Максимилианды кешірмеуге көндірді", ол императорға адал екі мексикалықпен бірге Керетарода атқыланды. 1871 жылы ол республика президенті лауазымына кандидат болып, Хуарес пен Порфирио Диасқа қарсы сайланды. Ол француз интервенциясы кезінде республиканы сақтап қалған президентке және республикалық қарсылықтың мексикалық әскери қаһармандарының біріне қарсы жарыста үшінші орын алды. Хуарес жеңіске жеткеннен кейін ол Жоғарғы Сотқа қайта оралды. Диас Хуареске қарсы "Plan de la Noria" жоспары арқылы президенттің билікте қалуына қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Көтеріліс жеңіліске ұшырады және Диас саяси қуғынға жіберілді, бұл Хуарездің өкімет мерзімінің соңғы кезеңінде саяси шиеленістердің азаюына мүмкіндік берді. 1872 жылдың шілдесінде Хуарес жүрек талмасынан қайтыс болғаннан кейін, Лердо де Техада президенттікке конституциялық мұрагер атанды.
Президент ретінде
Бұл оны уақытша президент етіп тағайындады, бірақ ол сайлау өткізіп, билікті өз өкілі ретінде иеленді. Көпшіліктің таңғалуына орай, Лердо де Техада Хуарес кабинетін көбінесе өзгеріссіз қалдырды және шектеулі кешірім туралы заң қабылдады. Ол өзінің қолдаушыларына дереу пайда әкелді. Ол президент ретінде, партия басшысы ретінде емес, өкілеттіктерін жүзеге асырғанын мәлімдеді. Лердо де Техада Хуарес бастаған жобаларды жалғастырды, ең көрнектісі – теміржол құрылысы. Ол Мексикадағы алғашқы теміржол желісін Веракрус портынан астана Мехико қаласына дейін ашты, бұл жоба Хуарес тарапынан басталып, 1873 жылдың қаңтарында Лердо де Техада салтанатты түрде ашты. Дегенмен, Лердо де Техаданың теміржол құрылысына қатысты түсініксіз саясаты болды. Ол АҚШ-тың Мексиканың солтүстігіне енуінен қаушады және шекараға теміржол салуға қарсы тұрды. Ол: «Күш пен әлсіздік арасында – шөл» деген сөзді айтқан, бұл Мексиканың АҚШ-қа қатысты әлсіздігін және шөлдің пайдалы кедергі ретіндегі рөлін білдіреді. Кейін ол мексикалық компанияға солтүстік-оңтүстік бағыттағы теміржол желісін АҚШ шекарасына дейін салуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Соңында ол АҚШ-тың теміржол кәсіпкері Эдвард Ли Пламбтың желі салу жөніндегі ұсынысын мақұлдады. Мексикалық құрылыс жақтастары Лердоның тым кешкісіп, мексикалықтардың желіні салу мүмкіндігін жойғанын ойлады, ал Лердо де Техаданың қарсыластары оны АҚШ-қа мойынсұну деп қарады. Лердо де Техада қайта сайлануын қамтамасыз ету үшін қолданған шараларымен және мемлекеттік құқықтарды күшті орталықтандырылған үкімет пайдасына шектеуге бейімділігімен өзін жақтырмас ететін себептер жасады. Лердо де Техаданың құлауымен тарихшылар бұл оқиғаны Қалпына келтірілген Республиканың аяқталуы және 1876-1911 жылдар аралығында Мексика революциясы басталарға дейін жалғасқан Порфириатоның басталуы деп белгіледі.
Lerdo de Tejada had made himself unpopular by the means he took to secure his re election, by his disposition to limit state rights in favor of a strongly centralized government, With Lerdo de Tejada's overthrow, historians have marked this as the end of the Restored Republic and the beginning of the Porfiriato, which lasted from 1876–1911 until the outbreak of the Mexican Revolution.
Мұра
Лердо де Техаданың ағылшын тіліндегі басты өмірбаянының авторы Франк Аверилл Кнапп еңбегін "Себастьян Лердо де Техаданың өмірі, 1823–1889: әсер мен беймәлімдікті зерттеу" деп атады, бұл Лердоның екіұшты мұрасын көрсетеді. Ол: «Лердо де Техададан артық жамандалған, дұрыс түсінілмеген және бұрмаланған мексикалық президент болған жоқ» дейді. Ол Хуарес сияқты мызғымайтын жігерге де, Оахакадан шыққан Порфирио Диас сияқты әскери жетістіктерге және саяси ұзақ өмірге де ие болған жоқ. Бірақ Лердо де Техаданың президенттігі Либералдық реформа саясатын жалғастырды, оның заңдары салыстырмалы бейбітшілік кезінде іске асырыла алды. Сондықтан оны Мексиканы жаңғыртуға ұмтылған либералдардың бірі деп қарауға болады. Мексика Конгресі алдында Лердо де Техаданың ескерткіші орнатылған. Толука де Лердо қаласы Лердо де Техаданың құрметіне аталған, алайда қала көбінесе "Толука" деп аталады.
Ағылшынша
Кац, Фридрих, "Либералды республика және Порфириато, 1867–1910" Мексика тәуелсіздік алғаннан бері, Лесли Беттелл, ред. Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы, 1991, 49–124 бб. Кнап, Франк Аверилл, Себастьян Лердо де Техаданың өмірі, 1823–1889: ықпал және беймәлімдік туралы зерттеу. Остин: Техас университетінің баспасы, 1951. [Ағылшын тіліндегі негізгі өмірбаян] Краузе, Энрике, Мексика: Билік биографиясы. Нью-Йорк: HarperCollins, 1997. Перри, Лоренс Баллард. Хуарес және Диас: Мексикадағы саяси машина. ДеКалб: Солтүстік Иллинойс университетінің баспасы, 1978. Синкин, Ричард Н. Мексика реформасы, 1855–1876. 1979. Салливан, Пол. "Себастьян Лердо де Техада" Мексика энциклопедиясы, 1 том, 735–738 бб. Чикаго: Fitzroy Dearborn, 1997.
Krauze, Enrique, Mexico: Biography of Power. New York: HarperCollins 1997. Perry, Laurens Ballard. Juárez and Díaz: Machine Politics in Mexico. DeKalb: University of Northern Illinois Press 1978. Sinkin, Richard N. The Mexican Reform, 1855–1876. 1979. Sullivan, Paul. "Sebastián Lerdo de Tejada" in Encyclopedia of Mexico vol. 1, pp. 735–738. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997.
Испан тілі
"Лердо де Техада, Мигель", Мексика энциклопедиясы, 8-том. Мексика қаласы, 1996, Косио Вильегас, Даниэль. Мексиканың қазіргі тарихы. 1-том. "Қайта орналасқан республика", "Саяси өмір". 1959. Гарсия Пурон, Мануэль, Мексика және оның басшылары, 2-том. Мексика қаласы: Хоакин Порруа, 1984. Ороско Линарес, Фернандо, Мексика басшылары. Мексика қаласы: Панорама баспасы, 1985.