Люксембургтың әйелі Кунигунда: Рим императрицасы және қасиетті әйел
Cunigunde of Luxembourg
Кунигунда Люксембургская (975-1033) – Святая Римской империи, жена императора Генриха II, регент и покровительница Люксембурга. История и жизнь святой.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 ғасырдағы Киелі Рим империясының императрицасы және Рим-католик әулиесі
11th century empress of the Holy Roman Empire and Roman Catholic saint
Кунигунда Люксембургская, OSB (Кунигунде) (975 – 3 наурыз 1033), сондай-ақ Кунигунд, Кунигунда және Кунигонда деп те аталады, латын тілінде Кунигундис немесе Кинигундис деп белгілі, Киелі Рим империясының императоры II Генрихке үйлену арқылы императрица болды. Ол 1024 жылы күйеуінің қайтысынан кейін уақытша регент ретінде билік етті. Ол Люксембургтің қасиетті қамқоршысы, мерекесі 3 наурыз.
Cunigunde of Luxembourg, OSB (Kunigunde) ( 975 – 3 March 1033), also called Cunegundes, Cunegunda, and Cunegonda and, in Latin, Cunegundis or Kinigundis, was Empress of the Holy Roman Empire by marriage to Holy Roman Emperor Henry II. She ruled as interim regent after the death of her spouse in 1024. She is a saint and the patroness of Luxembourg; her feast day is 3 March.
Өмір
Куньгунде Люксембургтің Сигфрид I (922 – 15 тамыз 998) мен Хедвиг есімді әйелдің он бір баласының бірі болды. Көптеген генеалогтар осы Хедвигтің кім екенін анықтауға тырысты; түрлі пікірлер бар. Оның кім екендігі туралы ең танымал гипотезалардың бірі – Джозеф Депойнге тиесілі, ол Хедвигтің Лотарингия герцогы Гилберт пен оның әйелі Герберга Саксонскаяның қызы, Генрих I-нің немересі деп санайды. Егер осы болжам дұрыс болса, Куньгунде алыс туысына үйленген болар еді, бірақ Генрих II қандастық некеге қатысты қарсы болғандықтан, мұндай жағдай болмаған болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол Бабенберг әулетінен шыққан Бертольд Швайнфурт пен Вальбек графы Лотардың қызы Эйликаның қызы екендігі туралы ақпарат та жиі кездеседі. Куньгунденің әкесі тарапынан әжесі, сондай-ақ Куньгунде аталған, Каролингтер әулетінен шыққан. Осылайша, Люксембургтің Куньгундесі Ұлы Карлдың жетінші буын ұрпағы болды. Ол 999 жылы король Генрихке үйленді. Олардың ұзақ уақыттан бері монах болғысы келгені айтылады, бірақ бұл мәлімдеме күмәнді. Кейбір авторлардың пікірінше, олардың баласыз болуын кейінгі агиографтар тыйым салынған неке деп түсіндірген. Дегенмен, басқалары олардың некесі тек рухани жақындыққа негіделгенін жақтайды. Некелері кезінде оның күйеуі Генрих II, сол кезде тек Бавария герцогы, Германия королі ("Rex Romanorum") болып жарияланды. Олар 1002 жылдың 9 шілдесінде Майнц қаласында (қазіргі Германия) Майнц архиепископы Виллигис қолдауымен таж кигізілді. Куньгунде 10 тамызда қазіргі Германиядағы Падерборн қаласында Виллигиспен бірге таққа отырды. Бұл – неміс патшайымының таққа отыруының алғашқы тіркелген жағдайы. Оның алдыңғылары король таж кигеннен кейін үйленгендіктен, жеке таж кигізілген жоқ. Олар тікелей Римде император атанды. Кейіннен оның күйеуі 1004 жылдың 15 мамырында Италияның Павия қаласында Италия королі болып таж киді, бірақ оның Италия патшайымы болып таж кигеніне ешқандай дәлел жоқ. Куньгунде саяси өмірде белсенді болған сияқты. Отон әулетінің патшайымдарына арналған "consors regni" ( "билікте серіктес" деген мағынаны білдіреді) атағы жиі қолданылған. Генрихтің барлық жарғыларының үштен бірінде Куньгунде жақтас немесе бастамашы ретінде көрінеді. Күйеуінің сенімді кеңесшісі ретінде ол императорлық кеңестерге қатысты. Сондай-ақ, ол күйеуінің шіркеуге жерлер сыйлауына ықпал еткені де айтылады. Олардың ішінде қазіргі Германияның Бавария жерінде орналасқан Бамберг соборы мен монастыры бар. Куньгунде күйеуімен бірге Римге Германия королінің дәстүрлі сапары аясында, оның қасиетті Рим императоры ("Romanorum Imperator") болып таж киюіне қатысты. Олар 1014 жылдың 14 ақпанында Римдегі Санкт-Петер базиликасында Генрихпен бірге Рим императорлық тәжін Рим папасы Бенедикт VIII-нің қолынан алды. Ол билік еткен кезеңде ауыр науқасқа шалдықты және емделіп жазылса, Кассельде бенедиктин монастырын саларға ант берді. Сауығып кеткен соң, ол ант бергенін орындады және құрылыс жұмыстары басталды, бірақ Генрих 1024 жылы құрылыс аяқталмай тұрып қайтыс болды. Оның қайтысымен Куньгунде Империяның регенті міндетін атқаруға міндетті болды. Ол бұл жұмысты ағасымен бірге атқарды, ал кейіннен 1024 жылдың 8 қыркүйегінде Конрад II оның күйеуінің орнын басуға сайланғанда императорлық белгілерді тапсырды.
Cunigunde was one of eleven children born to Siegfried I of Luxembourg (922 – 15 August 998) and a woman called Hedwig. Numerous genealogists have tried to find out which Hedwig it is; there are different views. One of the most famous theses regarding her identity is from Joseph Depoin, who claims that Hedwig is the daughter of Duke Gilbert of Lorraine and his wife Gerberga of Saxony, the daughter of Henry I. If this is correct, then Cunigunde married her distant cousin, but Henry II was strongly against consanguineous marriage, so it can be assumed that this is not the case. It can also often be read that she is the daughter of Berthold of Schweinfurt from the House of Babenberg and Eilika of Walbeck, daughter of Count Lothar. Cunigunde's paternal grandmother, also called Cunigunde, was a Carolingian. So Cunigunde of Luxembourg was a seventh generation descendant of Charlemagne. She married King Henry in 999. It is said that she had long wanted to be a nun, The truth of this is debatable; while the couple were both certainly childless, it is supposed by some authors that later hagiographers mistakenly construed the fact to imply a virginal marriage. Others, however, accept that the marriage was purely platonic. During their marriage, her husband, Henry II, then only Duke of Bavaria, was crowned king of Germany ("Rex Romanorum"). The couple were crowned on 9 July 1002 in Mainz, in present day Germany, by Willigis, Archbishop of Mainz. Cunigunde was crowned on 10 August in Paderborn, in present day Germany, also by Willigis. It is the first known crowning of a German queen. Her predecessors were married to a king who was already crowned and therefore were not crowned alone. They directly were crowned empress in Rome. Later, her husband was also crowned as king of Italy on 15 May 1004 in Pavia, Italy, but no evidence has been given of her being crowned as queen of Italy. It appears that Cunigunde was active politically. The title consors regni (meaning "partner in the rule") for the wives of the Ottonian rulers was often used in charters. In one third of Henry's remaining charters, Cunigunde emerges as an advocate or initiator. As the closest adviser of her husband, she took part in Imperial councils. She is also reported to have exerted an influence on her husband in his endowments of land to the Church. These included the cathedral and monastery at Bamberg, Bavaria, in present day Germany. Cunigunde traveled with her husband to Rome for his coronation as Holy Roman Emperor ("Romanorum Imperator") as was the tradition for the King of Germany, and was crowned as Holy Roman Empress with him on 14 February 1014 in St. Peter's Basilica, Rome, receiving together with Henry the Imperial Crown from the hands of Pope Benedict VIII. During her reign she suffered from a grave illness and made a vow that if she were to regain her health, she would found a Benedictine monastery at Kassel. Upon her recovery, she kept her oath and work began on the building; however, Henry died in 1024 before it was finished. Upon his death, Cunigunde was obliged to assume the office of Regent of the Empire. This she did with her brother, and later handed over the Imperial insignia when Conrad II was elected to succeed her late husband on 8 September 1024.
Діндарлық өмірі мен өлімі
Жесір болғандықтан, Куньигунде салыстырмалы түрде кедей қалды, себебі ол және Генрих қайырымдылыққа берген зор байлықтарының нәтижесінде. Тағы бір деректе Куньигунде бір түні ұйықтап қалғанда, оны төсегіне көтеріп әкеткені айтылады. Оның қызметшісі де ұйықтап қалды, ал шам төсекті өртеп жіберді. Өрт екеуін де оятты, сосын Куньигунде крест жасағанда, от бірден сөніп, оларды жанудан сақтап қалды. Тағы бір аңыз Куньигундедің немересі, Кауфунген аббаттығының әйгілі Джудит туралы баяндайды. Әдепсіз жас әйел Джудит, сенбі күнгі рәсімдерге қарағанда, жас қарындастарымен той жасауды және көңіл көтеруді артық көретін. Куньигунде оған қарсылық білдірді, бірақ бұл көп әсер етпеді. Ақырында Куньигунде немересіне ашуланып, бетінен шапалақ салды; осы іздер өмір бойында бетінде қалды, бұл қауымдағы анттары мен салттарын жеңіл қабылдамайтындарға ескерту болды. Куньигунде кеңінен құрметтеледі. Оған арналған шіркеулер бар, мысалы, АҚШ-тың Детройт қаласындағы, Польшадағы және Германияның Бамберг архиепископиясындағы Сент-Куньигунда шіркеуі. Ол Люксембургтің қасиетті қамқоршысы, онда Клаузен приход шіркеуі (жексенбі және қасиетті күндері Триденттік мисса өткізіледі) оған арналған. Люксембургтің Әйгілі Куньигундасы 3 наурызда Шығыс Православ шіркеуінде құрметтеледі.
As a widow, Cunigunde was left comparatively poor, owing to the enormous wealth given away by her and Henry in charitable works. Another tells of Cunigunde falling asleep one night and being carried into bed. Her maid also fell asleep and a candle set the bed on fire. The blaze awoke both of them and upon Cunigunde executing the Sign of the Cross, the fire immediately disappeared, saving them from burning. A final legend tells of one of Cunigunde's nieces, Judith, the abbess of Kaufungen Abbey. A frivolous young woman, Judith preferred feasting and carousing with the young sisters to the Sabbath rituals. Cunigunde remonstrated with her, to little effect. Finally Cunigunde became so vexed with her niece that she slapped her across the face; the marks remained on her face for the rest of her life, serving as a warning to those of the community who would not take their vows or observances seriously. Cunigunde is widely venerated. As well as churches that are dedicated to her, such as St. Cunegunda Church in Detroit, USA, Poland, and the Archdiocese of Bamberg, Germany, she is the Patroness of Luxembourg, where the parish church of Clausen (which has on Sundays and holy days a celebration of the Tridentine Mass) is dedicated to her. Saint Cunigunde of Luxembourg is venerated in Eastern Orthodox Church on 3 March.
Қабылдау және иконография
Генрих II өзінің саяси өмірінде, сондай-ақ, императорлық өкілдіктеріне жиі әйелін қатыстырды. Оның күйеуінің билігіне қатысуы Генрих II-нің Перикоптарының арнау суретінде көрсетілген. Ерлі-зайыптылар 1012 жылы кітапты Констанс көліндегі Рейхенау аралындағы монахтарға тапсырды, ол сол кезде кітап безендірудің жетекші орталығы болды. Оның құнды мұқабасы мен 28 толық беттік миниатюралары сол кездегі кітап өнерінің ең маңызды туындыларының бірі. Арнау суретінде Иса Мәсіхтің жұпқа тәж кигізуі бейнеленген. Бұл жұпқа елшілер Петір мен Пауыл жетекшілік етеді. Генрих шары мен скипетрмен бейнеленген. Күйеуімен бірдей өлшемде бейнеленген Кунигундедің рөлі тікелей Мәсіхке бағытталған қол қимылынан тұрады. Бұл белсенді қол қимылы оның саяси әрекетке дайындығының белгісі ретінде қарастырылуы мүмкін. Оған арналған арнау өлеңінде ол қоса билеуші (conregnans) деп аталады. Тағы да билік иесінің жұптық сипаты алға шығады, ол Генрих II билігінің серіктесі ретінде көрінеді. Қасиетті деп жарияланғаннан кейін, оның бейнесі әсіресе Франкония аймағында шіркеу өнерінде киелі ретінде кездеседі. Бамберг соборы мен епархиясының негізін қалаушы ретінде ол күйеуімен бірге Бамберг соборындағы Адамсфорте есігінің фигуралар тобында бейнеленген. 1235 жылы жасалған бұл есік – жоғары орта ғасырлардағы Кунигунде бейнесінің ең маңызды монументалды ескерткіші. Сол жақта Стефан, Кунигунде және Генрих, оң жақта Петір, Адам мен Ева бейнеленген. Бірінші христиан шейіті Стефан диакен кейпінде. Ол патшайымның қасында тұр. Көптеген бейнелердегідей, ол оң қолында шіркеудің моделін ұстап тұр. Сол қолымен ол епархияның негізін қалаушы күйеуі Генрих II-ге бағыттайды. Кунигунденің әдеттегі атрибуты – тырма. Аңыз бойынша ол қызған тырмалардың үстінен зардапсыз өткен. Бұл көрініс 1499-1513 жылдары сол кездегі ең маңызды неміс мүсіншісі Тильман Рименшнайдер жасаған Бамберг соборындағы әктас қабірде бейнеленген. Императорлық жұптың қос қабірінде екі арыстан мен Баварияның Люксембургтің қос гербі, көк күміс ромбтарымен және олардың аяғында Руде Лейв бейнеленген. Мұндай қабірлерде арыстан, күш символы ретінде, әдетте еркектерге арналған. Әйелдердің аяғында адалдықтың белгісі ретінде ит тұрады. Кунигундеге де арыстанның тағайындалуы – герцогиня, королева және император, өз егемендік құқықтарын жүзеге асырған тұлғаға жасалған кейінгі ұрпақтың құрметі. Руде Лейв (люксембург тілінде «қызыл арыстан» дегенді білдіреді) 1235–1239 жылдардан бастап Люксембургтің елтаңбасы болып табылады. Қабірдің төрт жағынан үші безендірілген рельефтермен және сәулеттік әшекейлермен. Олар әулиелердің аңыздарынан алынған оқиғаларды бейнелейді. Кунигунде «Тырма сынағы» мен «Кілт кереметі» көріністерінде керемет қасиетті ретінде бейнеленген. Люксембургте, ол жалғыз әйел-әулие, Клаузендегі Сент-Кунигунде шіркеуі бар, ол 1865 жылы киеліленді және 1906 жылы Кунигунде өмірінен көріністерді бейнелейтін қабырғалық суреттермен безендірілді. 1959 жылы Кунигунде қоңырауы (Cloche St. Cunégonde) киеліленді. Бұл шіркеуде ағаштан жасалған әулиелердің мүсінінен басқа, Кунигунде тісінің реликвиясы да сақталады. Сондай-ақ 1848–1852 жылдары салынған Heiderscheidergrund (Heischtergronn) сегізбұрышты Кунигунде шапкішы бар. Сол жерде бас алтарьдың сол жағында мүсін орналасқан. Парк Хосинген еншісінде оған арналған екі шіркеу бар, Олбершлиндер ауылының шіркеуі оған және Архангел Михаилге 1875 жылы, ал Хосхайд Дикт шіркеуі 1852 жылы, ол Люксембургтегі ең көне шіркеу.
As well as in his political life, Henry II often included his wife in his imperial representation. Her participation in the reign of her husband is underlined on the dedication picture of the Pericopes of Henry II. The couple commissioned the book in 1012 to the monks on the island Reichenau in Lake Constance, which was a leading center for book illumination at the time. With its precious cover and the 28 full page miniatures, this is one of the most important works of book art at the time. On the dedication picture, the coronation of the couple by Jesus Christ is shown. The couple is led by the Apostles Peter and Paul. Henry is shown with an orb and scepter. The role of Cunigunde, who is represented in the same size as her husband, consists in the hand movement, pointing directly to Christ. This active hand movement can be seen as a sign of her political action readiness. In the accompanying dedicatory poem, she is referred to as co regent (conregnans). Again, the aspect of the ruler couple moves forward, she appears as a partner in the rule of Henry II. After her canonization, representations of her as a saint can be seen in ecclesiastical art, especially in the Franconian area. As the founder of the Dome and Diocese of Bamberg, she is to be seen together with her husband in the group of figures of the doorcase of the Adamspforte at Bamberg Cathedral. This doorcase, created in 1235, is the most significant monumental depiction of Cunigunde in the High Middle Ages. On the left are Stephen, Cunigunde and Henry, on the right opposite side, Peter, Adam and Eve can be seen. Stephen, the first Christian martyr is in the guise of a deacon. He stands next to the Empress. As a donor, she is holding the model of a church in the right hand, as in many representations. With her left hand, she is pointing to her husband, Henry II, the founder of the diocese. Cunigunde's usual attribute is a ploughshare. According to the legend, she walked over glowing ploughshares without being hurt. This scene is shown on the Tumba made of limestone at Bamberg Cathedral, created in the years 1499 1513 by Tilman Riemenschneider, the most important German sculptor of the time. The double tomb of the imperial couple shows the lying couple with two lions and the Bavarian Luxembourgish double coat of arms with blue silver diamonds and the Roude Leiw at their feet. In such tomb effigies, the lion, as a symbol of strength, is usually reserved for men. At the feet of women, there usually is a dog, as a sign of loyalty. The fact, that Cunigunde was also assigned a lion, is a reference of posterity to the duchess, queen and empress, who exercises her own sovereign rights. The Roude Leiw (meaning "red lion" in Luxembourgish) is also the coat of arms of Luxembourg since 1235–1239. Three of the four sides of the Tumba are decorated with scenic reliefs and architectural ornaments. Those depict events from the legends of the saints. Cunigunde is depicted as a miraculous saint in the "Ploughshare test" and the "Key miracle". In Luxembourg, where she is the only female saint, there is the parish Church of Saint Cunigunde in Clausen, which was consecrated in 1865 and decorated with murals depicting scenes from the life of Cunigunde in 1906. In 1959, the Cunigunde bell (Cloche St. Cunégonde) was consecrated. In addition to a wooden sculpture of the saints, a tooth relic of Cunigunde is worshipped in this church. There is also an octagonal Cunigunde Chapel in Heiderscheidergrund (Heischtergronn), built in 1848–1852. A statue is located there to the left of the main altar. There are two churches consecrated to her in the parish of Park Hosingen, the chapel of the village of Oberschlinder dedicated to her and the Archangel Michael in 1875, and the church of Hoscheid Dickt in 1852, which is also the oldest church in Luxembourg dedicated to the Holy Empress.