Кіріспе
Ағылшын суретшісі
Сэмюэл Палмер, Хон. RE (Суретші-граверлер қоғамының құрметті мүшесі) (27 қаңтар 1805 – 24 мамыр 1881) – британдық пейзаж суретшісі, эчер және гравюра шебері. Ол сонымен қатар жемісті жазушы да болған. Палмер Ұлыбританиядағы романтизмнің негізгі өкілі және көркем пасторальдық суреттер жасады.
Ерте өмір
Палмер Ньюингтондағы Суррей скверінде (қазіргі Уолворт) дүниеге келді, ол кітап сатушы және кейде баптист пасторы болған Сэмюэл Палмер мен Мартаның (қызы) ұлы еді, бірақ оны діншіл мейірбике Мэри Уорд тәрбиеледі. Палмер он екі жасынан бастап шіркеулерді суреттеді және он төрт жасында Корольдік академияда Тернердің ықпалымен жасалған туындыларын алғаш рет көрсетеді. Ол көп ресми оқыту алмады, сондай-ақ ресми білім де алған жоқ, бірақ қысқа мерзімге Мерчант Тейлор мектебінде білім алды. 18 қаңтар 1818 жылы Палмердің анасы Марта күрт қайтыс болды, бұл жас Палмерге өмірінің соңына дейін әсер етті. Ол: «Бұл менің бойымнан өткен қалың қылыш сияқты болды», - деп жазды. Содан кейін ол Рейгейттегі шағын үйге көшті. Бірақ ол 1862 жылдан бастап Суррейдегі Редхилл қаласындағы Фурз Хилл үйіне көшуге тек қаржылық жағдайы жақсарғанда ғана мүмкіндік алды. Ол Редхиллге күнделікті газет тасымалдауға шамасы келмеді, бұл оның қаржылық жағдайы әлі де қиын екенін көрсетеді. Палмер Суррейдегі Редхиллде қайтыс болды және әйелімен бірге Рейгейт шіркеуінің Сент-Мэри зиратында жерленді.
1960 жылдардағы өсім
Палмер өлімінен кейін ұмытқа кетті. 1909 жылы оның Шорхэмде жасаған көптеген туындыларын аман қалған ұлы Альфред Герберт Палмер жойды, ол «әкемнің көптеген еңбектерін өртеп жіберді. Өртеп жібергенімді ешкім түсіне алмайтынын білгендіктен, оны одан да артық қорлаушы тағдырдан сақтап қалғым келді». Бұл жойылған заттардың ішінде «эскиздер, жазбалар және түпнұсқа туындылар» болды, және бұл оқиға бірнеше күнге созылды. 1926 жылы Виктория және Альберт мұражайында Мартин Харди ұйымдастырған көрме оның туындыларына деген қызығушылықты қайта жаққызады: «Сэмюэл Палмер және Уильям Блейктің басқа да шәкірттері жасаған суреттер, гравюралар және ағаштан ойылған суреттер». Келесі онжылдықтарда екі маңызды кітаптың жарық көргені және тағы бір лондондық көрменің ұсынылуы оның танымалдығының күрт өсуіне себеп болды: Джеффри Григсонның «Сэмюэл Палмер: Көрнекі жылдар» (280 бет, 68 фотосуретпен, 1947), Ұлыбританияның өнер кеңесінің 1956-57 жылдардағы көрмесі: «Сэмюэл Палмер және оның шеңбері» – Шорхэм кезеңі, сондай-ақ Григсонның «Сэмюэл Палмердің Көрнекі аңғары» (қырық сегіз сурет, Палмердің жазбаларының таңдамасы, 1960). 1930 жылдары Шорхэм кезеңіне жататын суреттің ең жоғары бағасы шамамен 50 фунт стерлинг болды. Үш сурет 1960 жылдардың басында – «Кенттің орманды алқабы», «Кешкі жұлдыз» және «Қоңыр жабындысы бар сиыр сарайы» – 6000 фунт стерлинг, 5200 фунт стерлинг және 7200 фунт стерлингке сатылды. 1969 жылы Лежер галереясы «Алтын аңғар» суретін 14000 фунтқа сатып алды. Оның Шорхэм туындыларының қайта танылуы ағылшын суретшілеріне, әсіресе Ф. Л. Григгске, Робин Таннерге, Грэм Сазерлендке, Пол Дрюриге, Джозеф Веббке, Эрик Равилиуске, Джон Минтонға, Лоренс Уистлердің шыны ою өнеріне, Франклин Уайт пен Клиффорд Харперге әсер етті. Ол сондай-ақ 1920 жылдары Голдсмит колледжінің студенттері арасында басталган ХХ ғасырдың пейзаждық гравюра өнерінің қайта жандануына да ықпал етті. (Қараңыз: Джолйон Дрюри, 2006)
1970-ші жылдардағы дау
Палмер 1970-ші жылдары өзінің Шорхэм туындыларының көптеген жалғандарын танымал сурет жалғаншысы Том Китинг жасағаннан кейін, бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын қозғады. 1970 жылдың ақпан айында «Таймс» газетінің сату залының тілшісі Джеральдин Норман, «Шорхэм Палмердің сирек кездесетін суреті» туралы мақала жариялады, ол «шамамен 1831 жылға дейін сақталып қалған» «Толық ай астындағы қорасындағы қойшылар» суретін сипаттады. Бұл сурет Bond Street галереясымен 9400 фунт стерлингке сатып алынған. Беттің жоғарғы жағында төрт бағанға созылған суреті орналасқан. Бір айдан кейін, Палмердің туындыларын жақсы білетін Виктория дәуірінің суреттері сарапшысы Дэвид Гулд, оны жалған деп атап, редакторға хат жазды. 1973 жылдың маусым айында Норман «Атқаштаны» атты Палмердің пейзаж суретінің Sotheby’s аукционында 15 000 фунт стерлингке сатылғанын хабарлады. Біраз уақыттан кейін Гулд жеке түрде Норманға оның да күмәнді екенін айтты. 1974 жылы Гулд Норманға Палмердің тағы алты жалған туындысын анықтағанын мәлімдеді және олардың барлығын бір адам жасаған деп сенді. 1976 жылы Норман оннан астам күдікті Палмер туындыларын зерттеуді бастады. Ашмолеан, Фицвильям, Тейт және Британ мұражайларының танымал Палмер сарапшыларымен, сондай-ақ автор Джеффри Григсонмен кеңескеннен кейін, ол 1976 жылдың 16 шілдесінде «Таймс» газетінің бірінші бетінде, соңғы он жылда нарықта пайда болған он үш Палмер суретінің жалған екенін мәлімдеді. Оқырманнан түскен бірнеше хабарламалар оны іздеген шебер жалғаншының Том Китинг екеніне көндірді, ол Эссекс графтығының Дедхэм қаласындағы суреттерді қалпына келтіруші, оның есімін келесі айдағы басқа да мақаласында атады. Бірнеше күннен кейін Китинг «Таймс» газетіне хат жазып, «нарықты жалған суреттермен толтырғанын» мойындады – материалдық пайда үшін емес, ашкөз сурет саудагерлеріне қарсы наразылық ретінде, сондай-ақ оның «қабақ суреттерін» шынайы деп ешкімнің қалай сене алатынын түсіне алмайтынын айтты. Сол күні «Daily Express» газетінің бас мақаласы «Мен БӘРІН ЖАЛҒАНДАДЫМ!» деп жариялады. Келесі аптада Вестминстердегі беделді сурет сатушысы Хью Леггат мырза Китингтің «Палмер» туындыларының көрмесін өз галереясында, Сент-Джеймс-стритте өткізуді ұсынды. Бедфордтағы Сесил Хиггинс мұражайында 1965 жылы Британ мұражайының суреттер сақтаушысы Эдвард Крофт Мюррейдің кеңесі бойынша сатып алынған «Шорхэмдегі сарай» атты Палмер суреті болды. Оны 1976 жылдың тамызында Китингтің жалған екені анықталғаннан кейін алып тастады. Бірақ төрт айдан кейін оны қайта іліп қойды. Мұражай қамқорлары: «Сурет жалған екені белгілі болғаннан кейін, оған қызығушылық шынайы туындыдан гөрі артық болған сияқты» деп түсіндірді. «Шорхэмдегі сарай» мұражайдың суреттер қоймасында сақталады. Норман 1976 жылдың шілдесінен 1977 жылдың ақпанына дейін осы оқиға туралы жалпы он бір мақала жариялады, осы еңбегі үшін ол «Британдық баспасөз жүлдесінің» «Жылдың жаңалықтары» номинациясын жеңіп алды. 1977 жылдың маусым айында ол Китингтің автобиографиясында «Сурет саудасы және сурет жалғандастыру» туралы эссе жариялады, сондай-ақ оның 166 белгілі пастиштерін, оның ішінде 26 Палмер туындысын қамтитын «Том Китинг каталогы» атты кітапты шығарды. Ол ғалымдарға, коллекционерлерге және сурет сатушыларына оның жұмысын анықтау үшін жеткілікті ақпарат береді деп үміттенді, сондай-ақ олардың мүмкіндігінше көп санын табуға және анықтауға көмектеседі. Китинг кейіннен сексеннен астам жалған Палмер суретін салғанын мәлімдеді, олардың көпшілігі ақпен күшейтілген қара сепиямен жуылған, ай жарығымен боялған көріністер еді. Осы төрт сурет Джеймс Селларстың 1974 жылғы монографиясында, «Самуэль Палмер» кітабында суреттелген, олардың сатылуы Китингтің 1979 жылы Олд Бейлиде сурет алаяқтығы бойынша тұтқындалуына және сотқа тартылуына әкелді. Кейіннен денсаулығының нашарлауына байланысты босатылып, барлық айыптар алынып тасталды. 1977 жылдың мамыр айында BBC1 телеарнасында көрсетілген «Том Китингтің суреті» атты деректі фильмінде шебер жалғаншы Палмердің тартымды автопортретіне (осы беттің жоғарғы жағында қараңыз) пікір білдіріп, оны «балалық дарын» деп атады, оның көздері маған әсемдік пен сұлулықпен қарайды. Мен енді оларға қарап, оның есімі қазір бұрынғыдан да танымал болғандықтан, мен жасаған нәрсеге ұялмадым деп айтамын.
The following week, Mr. Hugh Leggatt, a well respected art dealer in Westminster, offered to host an exhibition of Keating’s ‘Palmers’ at his gallery in St James's Street. The Cecil Higgins Museum in Bedford had a Palmer called A Barn at Shoreham, purchased in 1965, on advice by Edward Croft Murray, the Keeper of Pictures at the British Museum, that it was authentic. They took it down in August 1976 when it was discovered to be a Keating fake. They rehung it four months later. Museum trustees commented ‘that there seemed to be more public interest in the drawing now it was known to be a fake than there had been in the genuine article.’ A Barn at Shoreham remains on view in the museum's art store. Norman went on to publish a total of eleven articles on the scandal, from July 1976 to February 1977, for which she won the British Press Awards News Reporter of the Year. In June 1977 she published an essay on Art Trading and Art Faking, in Keating’s autobiography, as well as a companion book The Tom Keating Catalogue, with descriptions and photo illustrations of 166 of his known pastiches, including 26 Palmers, which she hoped would provide scholars, collectors, and art dealers with sufficient information to detect his work, and help locate and identify as many of them as possible. Keating later claimed to have painted upwards of eighty fake Palmers, most of them moonlit scenes in dark sepia wash, heightened with white. These same four pictures were illustrated in James Sellars’ 1974 monograph, Samuel Palmer, and their sales resulted in Keating being arrested and put on trial for art fraud at the Old Bailey in 1979. He was later released due to failing health, and all charges were dropped. In the May 1977 BBC1 documentary, A Picture of Tom Keating, the master forger, commenting on Palmer’s captivating self portrait (see at top of this page), called him ‘a child genius, who’s eyes stare at me with a majesty and beauty I look back on them now and say I’m not ashamed of what I’ve done, because his name is now more famous than ever.’
Times journalist David Carritt replied: ‘How insulting Palmer would have found the new stock his magic vision diluted by a crop of heartless impostures, conceived in spite and peddled for gain’.
«Таймс» газетінің тілшісі Дэвид Каррит: «Палмер оның сиқырлы көрісінің жүрексіз имитациялармен сұйылтылғанын, олар жеккөңілдікпен туындап, пайда үшін сатылғанын қаншалықты қорлайтынын білді» деді.
The following week, Mr. Hugh Leggatt, a well respected art dealer in Westminster, offered to host an exhibition of Keating’s ‘Palmers’ at his gallery in St James's Street. The Cecil Higgins Museum in Bedford had a Palmer called A Barn at Shoreham, purchased in 1965, on advice by Edward Croft Murray, the Keeper of Pictures at the British Museum, that it was authentic. They took it down in August 1976 when it was discovered to be a Keating fake. They rehung it four months later. Museum trustees commented ‘that there seemed to be more public interest in the drawing now it was known to be a fake than there had been in the genuine article.’ A Barn at Shoreham remains on view in the museum's art store. Norman went on to publish a total of eleven articles on the scandal, from July 1976 to February 1977, for which she won the British Press Awards News Reporter of the Year. In June 1977 she published an essay on Art Trading and Art Faking, in Keating’s autobiography, as well as a companion book The Tom Keating Catalogue, with descriptions and photo illustrations of 166 of his known pastiches, including 26 Palmers, which she hoped would provide scholars, collectors, and art dealers with sufficient information to detect his work, and help locate and identify as many of them as possible. Keating later claimed to have painted upwards of eighty fake Palmers, most of them moonlit scenes in dark sepia wash, heightened with white. These same four pictures were illustrated in James Sellars’ 1974 monograph, Samuel Palmer, and their sales resulted in Keating being arrested and put on trial for art fraud at the Old Bailey in 1979. He was later released due to failing health, and all charges were dropped. In the May 1977 BBC1 documentary, A Picture of Tom Keating, the master forger, commenting on Palmer’s captivating self portrait (see at top of this page), called him ‘a child genius, who’s eyes stare at me with a majesty and beauty I look back on them now and say I’m not ashamed of what I’ve done, because his name is now more famous than ever.’
Times journalist David Carritt replied: ‘How insulting Palmer would have found the new stock his magic vision diluted by a crop of heartless impostures, conceived in spite and peddled for gain’.
ХХІ ғасырдың ретроспективалары
Суретшінің туғанына 200 жыл толуына орай, Британ мұражайы мен Метрополитен өнер мұражайы әлемнің түрлі мемлекеттік және жеке коллекцияларынан алынған 170 акварель, сурет, гравюра және майлы бояудан тұратын ірі ретроспективалық көрме ұйымдастырды. Көрме алғаш рет 2005 жылдың қазанынан 2006 жылдың қаңтарына дейін Лондонда, содан кейін 2006 жылдың наурызынан мамыр айына дейін Нью-Йоркте көрсетілді. «Самуэль Палмер: Көрініс және пейзаж» атты көрме оның ерте туындыларына баса назар бөлді, бірақ оған «Лиден көрініс» және «Көлеңкедегі шарлау» сияқты, Девон мен Уэльсте саяхаттаған кезінде (1834–1836) салған, көбірек натуралистік акварелі де кірді. Сондай-ақ, Италияға жасаған екі жылдық саяхатында (1837–1838) жаңа әйелі Ханнамен және досы Джордж Ричмондпен, оның жұбайымен бірге салған «Вилла д’Эстедегі кипаристер» және «Ежелгі Римнің көрінісі» де көрсетілді. Көрме 1840 жылы Англияға оралғаннан кейін салған туындыларымен аяқталды, мысалы, «Христианның қорлық аңғарына түсуі» акварелі және «Шаршаған егінші», «Қоңыраушы» және «Жалғыз мұнара» гравюралары. 2012 жылы Көркемсурет қоғамы «Самуэль Палмер, оның достары мен ізбасарлары» атты көрмені Лондонда өткізді, онда Палмердің ықпалды көріністі пейзаждарымен қатар Эдвард Калверт, Джордж Ричмонд, Фредерик Григгс, Пол Дрюри, Грэм Сазерленд және Робин Таннердің туындылары да қойылды.
Еске алу рәсімі
Палмердің құрметіне үш естелік тақта орнатылған. Палмердің туған жері – Суррей скверіндегі ресми емес көк тақта. Кент графтығының Шорхэм қаласындағы ІІ санаттағы Waterhouse үйінде Палмердің 1827-1835 жылдар аралығында сол жерде тұрғанын еске салатын тақта орналасқан. Үлкен Лондон Кеңесінің көк тақтасы 6 Douro Place, Kensington W8 мекенжайында орналасқан, ол Палмердің 1851-1861 жылдар аралығында сол жерде тұрғанын көрсетеді. Оның соңғы үйі – The Chantry (бұрынғы Furze Hill Place), ол Редхилл қаласының жанындағы Кронкс Хиллде орналасқан және Палмермен байланысы үшін ІІ санаттағы мүлік болып саналады. Кенттегі Шорхэмдегі ең көне үй Рид Бедс деп аталады, бірақ ол Сэмюэл Палмер атындағы Көркемсурет мектебі ретінде де белгілі. Ұлттық портрет галереясында Палмердің досы Джордж Ричмонд салған 1829 жылғы портреті сақтаулы; NPG каталогында Палмердің мінезі мен ұзын шашы Альбрехт Дюрердің 1500 жылғы Мәсіхтің өзін-өзі бейнелеген суретін еске алатыны айтылған. Редхиллдегі Palmer Close (1960 жылдары салынған тұйық көше) оның құрметіне аталған.