Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша тұқымындағы жылқы
Polish breed of horse
Коник немесе Польша конигі (полякша konik polski) – Польшаның пони тұқымы. Кейбір аймақтарда жартылай жабайы популяциялары кездеседі. Олар көбінесе тышқан сұрғылт немесе жолақты сұрғылт түсті болады. Оңтүстік-шығыс Польшадағы Билгорай (konik biłgorajski) – араб және таза қанды жылқы әсерінен пайда болған тұқымның кіші түрі; ол құрып кетуге жақын. Шығыс Пруссияның жойылған Свейки немесе Швейке кіші түрі Тракехнердің дамуына үлес қосты. "Коник" сөзі "кішкентай жылқы" дегенді білдіреді. Бұл сөз Польша конигі және оған ұқсас басқа тұқымдарды, оның ішінде Карпат тауларының хуцулдары, Беларусьтің полесьялық және Литваның жемайтукасын сипаттау үшін кең мағынада қолданылуы мүмкін.
The Konik or Polish Konik (konik polski) is a Polish breed of pony. There are semi feral populations in some regions. They are usually mouse dun or striped dun in color. The Bilgoray (konik biłgorajski) of south eastern Poland is a sub type of the breed influenced by Arab and Thoroughbred blood; it is close to extinction. The extinct Sweyki or Schweike sub type of East Prussia contributed to the development of the Trakehner. The word "konik" means 'small horse'. It may be used in a wider sense to describe the Polish Konik and other similar breeds, among them the Hutsul of the Carpathian Mountains, the Polesian of Belarus and the Žemaitukas of Lithuania.
Этимология
Поляк тіліндегі коник (көпше түрі – koniki) – "ат" деген мағына беретін koń сөзінің кішіртілген түрі (кейде kuc, kucyk сөздері "пони" деп қателесіп айтылады). Ол "шағын ат" дегенді білдіреді.
The Polish word konik (plural koniki) is the diminutive of koń, the Polish word for "horse" (sometimes confused with kuc, kucyk meaning "pony"). It means 'small horse'.
Тарих
Коник - Польша жылқысының тұқымы, ол Бильгорай аймағынан шыққан өте төзімді жылқылардан тараған. Бұл жылқылардың түсі көбінесе құмдық болған, бірақ популяцияда қара және кәдімгі жылқылар да кездесетін. Дегенмен, генетикалық зерттеулер қазір Кониктің Шығыс Еуропаның жабайы жылқысының сақталған түрі екендігі, яғни тарпан дегенге қарсы тұрады, сондай-ақ олармен тығыз байланысты емес. Коник көптеген басқа үйретілген жылқы тұқымдарымен митохондриялық ДНК-ны бөліседі және олардың Y ДНК-сы дерлік бірдей. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жылқылар орыс және неміс әскерлері үшін маңызды көлік құралы болды және оларды Панье жылқылары деп атады. Алайда, олардың ұрпағы қазіргі Коник популяциясына аз ғана әсер етті. Басқа шаруалар Кониктерді англо-араб немесе таза қанды жылқылармен будандастырып, мінетін жылқы ретінде олардың сапасын арттырды. Ең кішкентай кеуде өлшемі - , ал биялар үшін ең кішкентай жамбас сүйегі өлшемі - , бикелер үшін. Салмағы - .
The Konik is a Polish horse breed descending from very hardy horses from the Biłgoraj region. These horses had a predominantly dun colour, but also black and chestnut horses were present in the population. However, genetic studies now contradict the view that the Konik is a surviving form of Eastern European wild horse, commonly called the tarpan, nor is it closely related to them. The Konik shares mitochondrial DNA with many other domesticated horse breeds and their Y DNA is nearly identical. During World War I, these horses were important transport animals for Russian and German troops and were called Panje horses. his stock actually had only a minor influence on the modern Konik population. Other breeders crossed Koniks with Anglo Arabians or the Thoroughbred to increase their quality as a riding horse. Minimum heartgirth measurement is , and minimum cannon bone measurement for mares, for stallions. Weight is .
Асыл тұқымдылар мен табиғи қорықтар
Бүгінде кониктер қораларда немесе ашық қорықтарда, адам бақылауымен өсіріледі. Коньктердің иық биіктігін арттыру үшін өткен онжылдықтарда оларды селекциялады, осы арқылы жұмыс аттары ретіндегі құндылығын арттыруға тырысты. Сондай-ақ, әсіресе басының сымбаты жақсартылды. Қара және дөңгелек түсті аттар көбінесе іріктелмейді, бірақ кейде кездеседі, ақ дақтар да солай.
Koniks today are bred either in barns or open reserves and under human guidance. The Konik was bred for a larger shoulder height in past decades, to improve its value as a working horse. A more graceful appearance, especially of the head, was established, as well. Black and sorrel horses have been largely selected out, but still appear on occasion, as do white markings.
Оствардершпленсен, Нидерланды
Тарпанның жойылып кеткен түріне фенотиптік жағынан ұқсас дегенді күтіп, Коник жылқысы басқа елдердегі табиғат қорықтарына да енгізілді. Нидерландыда (жартылай) жабайы Коник жылқылары бар көптеген табиғи қорықтар бар. Коник жылқысын алғаш рет таныстырған орындардың бірі – Оствардерсплассен қорығы, онда әлемдегі ең ірі еркін жайылатын жабайы Коник жылқылары тіршілік етеді. 1983 жылы қорыққа 20 Коник жылқысы әкелінді, бірақ жылқылардың қорықта табиғи жоратыны болмағандықтан, популяция күтілгеннен гөрі жылдам өсті. Қорықтағы жылқылар жабайы, ал Нидерланд заңнамасына сәйкес оларды тамақтандыруға немесе олардың санына араласуға тыйым салынған. 2011 жылы жылқылардың саны 1150 Коникке жетті, ал 2017 жылдың қарашасында бұл көрсеткіш 1050 жылқыға дейін төмендеді, ал табиғи қорықтың аумағы шамамен 300 жылқыға арналған, осылайша жылқыларды жеткілікті азықпен қамтамасыз етуге болады. Нидерланд азаматтары Staatsbosbeheer-дің немқұрайлы көзқарасына наразылық білдірді, соның салдарынан Нидерланд қорықтарындағы жабайы жануарлар популяцияларына араласу туралы заңдарды өзгерту мәселесі талқыланды. 2019 жылы бірнеше жүз жылқы Испания мен Беларусьтегі қорықтарға тасылды. Дегенмен, популяция өсуін тоқтатпады және 2020 жылдың қазан айына қарай Оствардерсплассен қорығында 540 Коник жылқысы тіркелді.
As it is claimed to phenotypically resemble the extinct tarpan, the Konik has also been introduced into nature reserves in other nations. The Netherlands has multiple natural reserves spread over the country with (semi )feral Konik horses. One of the first places were the Konik horse was introduced was the Oostvaardersplassen reserve, where the biggest herd of free ranging feral Konik horses lives in the world. In 1983, 20 Konik horses were introduced in the reserve, but due to the fact that the horses have no natural predator in the reserve, the population increased rapidly and at a faster rate than was expected. The horses in the reserve are feral and by Dutch law it is prohibited to feed them or to interfere in their population size. In 2011 the herd consisted of 1150 Konik horses and in November 2017 this number reduced to 1050 horses, while the area of the reserve is meant for a maximum population of approximately 300 horses in order for the natural reserve to provide the horses with enough food. The Dutch citizens were outraged by the neglecting approach of Staatsbosbeheer, and a debate about possible alterations of the laws on interference with feral animal populations in Dutch reserves started. In 2019 a few hundred horses got transported to reserves in Spain and Belarus. However, the population still continues to increase and as of October 2020 the Oostvaardersplassen reserve was home to 540 Konik horses,