Жердің жылу экваторы: анықтамасы мен ерекшеліктері
Thermal equator
Жердің ең жылу аймағы: географиялық экватордан өзгеше, жылдық орташа температурасы жоғары аймақ. Жылу белдеуі, тропиктер арасында жылжиды, ITCZ аймағы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Термикалық экватор (кейде "жылу экваторы" деп те аталады) – Жерді айналап жатқан белдеу, ол әр бойлықтағы ең жоғары орташа жылдық температураны көрсететін жерлер жиынтығымен анықталады. Жергілікті температура аймақтың географиялық ерекшеліктеріне, тау тізбектеріне және мұхит ағымдарына тәуелді болғандықтан, Жердің құрамы біртекті және беткі бұзылыстар болмаса кездегідей тегіс температура градиенттері болуы мүмкін емес. Сондықтан, термикалық экватордың орналасуы географиялық экватордан өзгеше. Бұл термин көбінесе Жер шарын қоршаған максималды температура белдеуін сипаттау үшін қолданылмайды, ол шамамен Раку және Козерог тропиктері арасында жыл бойы орын ауыстырады. Бұл аймақ Intertropical Convergence Zone (Тропикалық конвергенция аймағы) деп аталады. Бұл аймақ солтүстік және оңтүстік жарты шарлардан соққан пассат желдерінің бірігу нәтижесінде пайда болады. Тағы бір анықтама бойынша, термикалық экватор – жыл бойы күн сәулесінің мөлшері бірдей болатын ендік. Бұл астрономиялық экватордан ерекшеленеді, себебі Жер қаңтар айының басында перигелийге (Күнге ең жақын нүкте) жетеді, ал шілде айының басында афелийге (Күнге ең алыс нүкте) жетеді. Осылайша, Күннің биіктігі (түске қарай) мен күндіздің ұзақтығы (күн шығудан күн батуға дейін) шамамен бірдей болса да, қаңтарда 0° ендікте күн сәулесі шілдеге қарағанда сәл күштірек болады. Экватордан солтүстікке қарай бірнеше градусқа жылғанда, перигелий/афелий факторы Күн сәулесінің бұрышының сәл тік болуымен және күндердің сәл ұзақтығымен өтелуі мүмкін. Солтүстік жарты шардағы жазғы күн тоғысы (көбінесе 21 маусымда) кезінде бұл факторлар күн сәулесінің деңгейін "жаз" және "қыс" маусымдарында дерлік бірдей етеді. 13 градус солтүстік ендікте орналасқан Үндістанның Ченнаи қаласы, өз бойлықтығы (80 градус шығыс) бойынша термикалық экваторда жатыр деп есептеледі.
The thermal equator (also known as "the heat equator") is a belt encircling Earth, defined by the set of locations having the highest mean annual temperature at each longitude around the globe. Because local temperatures are sensitive to the geography of a region, mountain ranges and ocean currents ensure that smooth temperature gradients (such as might be found if Earth were uniform in composition and devoid of surface irregularities) are impossible, the location of the thermal equator is not identical to that of the geographic Equator. The term is less frequently used to describe the belt of maximum temperatures surrounding the globe which migrates roughly between the Tropic of Cancer and the Tropic of Capricorn. This region is known as the Intertropical Convergence Zone. This zone is the result of trade winds from the northern and southern part of the hemisphere eventually joining together. Still another definition states that the thermal equator is the latitude at which insolation is identical throughout the year. This is not the same as the astronomical equator because Earth reaches perihelion (the minimum distance from the Sun in its orbit) in early January and is at aphelion (maximum distance) in early July. Therefore, insolation is somewhat higher at 0° latitude in January than in July even though the height of the Sun (at noon) and the length of day (from sunrise to sunset) is essentially the same. At a few degrees north of the Equator, the perihelion/aphelion factor is balanced by the fact that the angle of the Sun is slightly more direct, and the days are slightly longer, at the time of the summer solstice for the Northern Hemisphere (most commonly on June 21), making the level of insolation virtually the same in both "summer" and "winter." Chennai, India, at 13 degrees north, is considered to lie on the thermal equator at its longitude (80 degrees east).