Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұсынылған тілдер отбасы
Proposed language family
Эламо-дравид тілдер отбасы – ежелгі Эламның элам тілін (қазіргі оңтүстік-батыс Иран және оңтүстік-шығыс Ирак) Оңтүстік Азияның дравид тілдерімен байланыстыратын болжамдық тілдер отбасы. Гипотезаның ең соңғы нұсқасы (2015 жыл) брахуи тілін қалған дравид тілдеріне қарағанда элам тіліне жақын деп қайта жіктеуді көздейді. Тіл біліміндегі Дэвид МакАлпин Эламо-дравид гипотезасының негізгі жақтаушысы болды, ал одан кейін Франклин Саутворт осы гипотезаның маңызды қолдаушысы ретінде танылды.
The Elamo Dravidian language family is a hypothesised language family that links the Elamite language of ancient Elam (present day southwestern Iran, and southeastern Iraq) to the Dravidian languages of South Asia. The latest version (2015) of the hypothesis entails a reclassification of Brahui as being more closely related to Elamite than to the remaining Dravidian languages. Linguist David McAlpin has been a chief proponent of the Elamo Dravidian hypothesis, followed by Franklin Southworth as the other major supporter.
Ұсыныстың тарихы
Элам және дравидтік тілдердің бір түрлі байланыста екендігі туралы ұғым екі саланың да пайда болуымен, яғни 19 ғасырдың басында туындаған. Эдвин Норрис 1853 жылы осы гипотезаны қолдайтын алғашқы мақаласын жариялады. Роберт Колдуэлл 1856 жылы дравид тілдері туралы салыстырмалы тіл білімі кітабын жариялағанда одан әрі дәлелдер келтірді. Ол сондай-ақ Хараппа тілінің (Инд өзені аңғарындағы өркениеттің тілі) де осы тіл отбасының құрамына кіруі мүмкін деген болжам жасады.
The concept that Elamite and Dravidian are in some way related dates from the beginnings of both fields in the early nineteenth century. Edwin Norris was the first to publish an article in support of the hypothesis in 1853. Further evidence was proposed by Robert Caldwell when he published a comparative linguistics book in 1856 about the Dravidian languages. He also speculated that the Harappan language (the language of the Indus Valley civilization) might also have been part of this family.
Тілдік аргументтер
Дэвид МакАлпиннің пікірінше, дравид тілдері қазіргі Пәкістанға қазіргі оңтүстік-батыс Иранда орналасқан Элам арқылы Таяу Шығыстан көшіп келген көшпенділер әкелген. МакАлпин (1975) өз зерттеуінде элам және дравид тілдері арасындағы кейбір ұқсастықтарды анықтады. Ол дравид және элам сөздік қорының 20%-ы бір түбірден, ал 12%-ы болжамды түрде бір түбірден шыққан деп санайды. Ол сондай-ақ элам және дравид тілдеріндегі екінші жаққа қатысты сөздер мен жағдай жұрнақтарының ұқсас екенін айтты. Олардың көптеген ортақ туынды сөздері, абстракт есімдері және бірдей етістік түбірі + уақыт жұрнағы + жеке жұрнақ құрылымы бар. Екеуінде де екі жағымды уақыт бар: "өткен" және "өтпеген".
According to David McAlpin, the Dravidian languages were brought to present day Pakistan by immigration from the Middle East via Elam, located in present day southwestern Iran. McAlpin (1975) in his study identified some similarities between Elamite and Dravidian. He proposed that 20% of Dravidian and Elamite vocabulary are cognates while 12% are probable cognates. He further claimed that Elamite and Dravidian possess similar second person pronouns and parallel case endings. They have a number of similar derivatives, abstract nouns, and the same verb stem+tense marker+personal ending structure. Both have two positive tenses, a "past" and a "non past".
Қабылдау
Гипотеза академиялық ортада назар аударды, бірақ элам тіліне қатысты шектеулі ресурстар болғандықтан бағалау қиын. және Франклин Саутворт. Георгий Старостин оларды жақын жердегі басқа тілдік отбасылармен сәйкестіктерден гөрі жақын емес деп сынады. Көптеген тарихи тіл білімі мамандары үшін Эламо-дравид гипотезасы әлі де дәлелденбеген болып қала береді, ал элам тілі ғалымдар тарапынан басқа белгілі тілдермен байланысы жоқ, жеке тіл ретінде қабылданады.
The hypothesis has gained attention in academic circles but is difficult to assess due to the limited resources on the Elamite language. and Franklin Southworth. Georgiy Starostin criticized them as no closer than correspondences with other nearby language families. For the majority of historical linguists, the Elamo Dravidian hypothesis remains unproven, and Elamite is generally accepted by scholars to be a language isolate, unrelated to any other known language.
Ауыл шаруашылығының таралуы
Тілдік ұқсастықтардан басқа, Эламо-дравидтік гипотезасы Елам арқылы Таяу Шығыстан Инд өзені аймағына ауыл шаруашылығының таралуы туралы талапқа негізделген. Бұл, ауыл шаруашылығымен бірге Еламнан жаңа тілдің де әкелінгенін көрсетеді. Д. Фуллердің мәліметінше, этноботаникалық деректер Таяу Шығыс тегіндегі және бидайдың атының шығуын қолдайды. Кейінірек Элам мен Инд өркениеті арасындағы кең ауқымды саудаға қатысты мәліметтер екі аймақ арасындағы байланыстың жалғасқанын көрсетеді. Ренфрю мен Кавалли Сфорца протодравид тілін құнарлы жарты айдан келген шаруалардың Инд өзені аймағына әкелгенін де айтты, бірақ Хеггарти мен Ренфрю жақында МакАлпиннің тілдік деректерді талдауы, демек, оның талаптары ортодоксальдықтан алшақ екенін атап өтті. Фуллер дравид тілдерінің басқа тілдермен байланысын таппағанын және оларды Үндістанның тумасы деп санайды. Ренфрю мен Бахн бірнеше сценарийлердің деректермен сәйкес келетінін және «лингвистикалық сарапшылар тобының пікірі әлі де толыққанды емес» екенін қорытындылады. Нарасимхан және авторлар (2019) Инд өркениеті халқының ирандық текті компоненті ирандық шаруаларға ұқсас, бірақ олардан өзге адамдарға қатысты екенін, ал 6000 жылдан кейін ирандық шаруаларда кең таралған Анатолиялық шаруалардың тегі болмағанын анықтады. Ирандық шаруалармен байланысты адамдар Инд өзені аймағына егіншілік пайда болғанға дейін келген және б.з.д. 5400-3700 жылдар аралығында Үнді аңшы-жинаушыларымен араласқан болуы мүмкін, одан кейін Инд өркениетінің дамуы жүрді. Сильвестр және авторлар (2019) Ренфрюге (1996) сілтеме жасай келе, «Пәкістанның Белуджистан аймағындағы Барахуи тілінде сөйлейтін жалғыз дравид тілінің өкілдерінің болуы Эламо-дравидтік гипотезасын қолдайды» деп атап өтті және неолит дәуірінде екі бағытты көші-қон мен араласу болғанын қорытындылады.
Apart from the linguistic similarities, the Elamo Dravidian hypothesis rests on the claim that agriculture spread from the Near East to the Indus Valley region via Elam. This would suggest that agriculturalists brought a new language as well as farming from Elam. Supporting ethno botanical data include the Near Eastern origin and name of wheat (D. Fuller). Later evidence of extensive trade between Elam and the Indus Valley Civilization suggests ongoing links between the two regions. Renfrew and Cavalli Sforza have also argued that Proto Dravidian was brought to the Indus Valley by farmers from the Fertile Crescent, but more recently Heggarty and Renfrew noted that "McAlpin's analysis of the language data, and thus his claims, remain far from orthodoxy", adding that Fuller finds no relation of Dravidian languages with other languages, and thus assumes it to be native to India. Renfrew and Bahn conclude that several scenarios are compatible with the data, and that "the linguistic jury is still very much out". Narasimhan et al. (2019) conclude that the Iranian ancestral component in the IVC people was contributed by people related to but distinct from Iranian agriculturalists, lacking the Anatolian farmer related ancestry which was common in Iranian farmers after 6000 BCE. Those Iranian farmers related people may have arrived in the Indus Valley before the advent of farming there, and mixed with people related to Indian hunter gatherers c. 5400 to 3700 BCE, before the advent of the mature IVC. Sylvester et al. (2019) noted that (referring to Renfrew (1996)) "the existence of Brahui speakers, solitary Dravidian language speakers in Balochistan in Pakistan, supports the Elamo Dravidian hypothesis", and concluded that bidirectional migration and admixture occurred during neolithic times.