Кіріспе

Француз әншісі, ән жазушы, композитор және актер Жан Саблон (Ножан-сюр-Марн, 25 наурыз 1906 – Канн, 24 ақпан 1994) – француз әншісі, ән жазушы, композитор және актер. Ол джазға ерте батқан француз әншілерінің бірі болды. Француз және американдық танымал әншілерге әндер жазған ол 1936 жылы француз сахнасында алғаш рет микрофонды пайдаланды. Винилдік пластинкалар мен радио арқылы танымал болған ол 1937 жылы Францияны тастап, АҚШ-тағы NBC компаниясымен келісімшарт жасады. Оның радиодағы және кейін теледидардағы бағдарламалары оны Америкада үлкен жұлдызға айналдырды. Осыдан кейін ол замандастары арасындағы ең халықаралық француз әншісі болды, француз ән өнерінің елшісі ретінде мансабын халықаралық гастрольдерге арнады, кейде Францияға оралып сахнада өнер көрсетті. Оның 61 жылдық мансабы 1984 жылы аяқталды.

Өмірбаян

Саблон Ногент-сюр-Марнда композитордың ұлы болып дүниеге келді. Оның аға-інілері мен апа-сіңлілері музыкалық ойын-сауық саласында сәтті мансапқа қол жеткізді. Жан Саблон Париждегі Шарль Лицейінде оқыды, бірақ Париж консерваториясында оқуды ниеттенді. Алайда, ол өзінің курсына қабылдануға кеш қалды, сондықтан бірден кәсіби әншілік мансабына ден қойды. Он жеті жасында Париждегі опереттада дебют жасады. 1923 жылы ол алғаш рет Жан Габинмен «La Dame en Décolleté» операсында, ал 1925 жылы Шарль Бойер мен Фальконеттимен «Simili» операсында сахнаны бөлісті. 1927 жылы ол Жакелин Делубакпен бірге Рип жазған «Au Temps de Gastounet» журналында өнер көрсетті. Осы жас әншіге арналған алғашқы жарнама тақтасын Пол Колин жасады. Фернан Грейвимен бірге «Лулу» опереттасында өнер көрсеткеннен кейін, ол Жорж Милтон мен Элис Кокеамен бірге Копакабана сарайының ашылуына (1928) Рио-де-Жанейроға трансатлантикалық сапар жасады. 1929 жылы Жан Саблон Колумбия үшін Жорж Ван Париспен бірге өзінің алғашқы демо-жазбасын жасады, сондай-ақ Арлетти, Дранэм және Жаклин Делубакпен бірге «Vive Leroy» опереттасында, содан кейін Дамия және Гермен Руермен бірге «Music Hall» опереттасында сахнаны бөлісті. Келесі жылы ол Дамиямен бірге «Cocktail 328» фильмінде қайтадан пайда болды, сондай-ақ сол жылы Жан Габинмен бірге «Шакун са шанс» фильмінде дебют жасады. Анри Диамант Бергер 1931 жылы Саблонға апасы Жермен Саблонмен бірге «Аурелия әпкесі» фильмін жасауға ұсыныс жасады. Сол жылы ол «La Revue Argentine» сахнасына қайта оралды, содан кейін Карлос Гарделмен бірге «Parade de Femmes» операсында өнер көрсетті. 1931 жылы ол Мирельмен танысты, оның «Couchés dans le foin» әні үлкен жетістікке ие болды, оны редактор Рауль Бретон таныстырды. 1931 жылы тағы бір маңызды кездесуде Жан «La Boîte à Matelots» тобында гитарист Джанго Рейнхардты тапты. Сахнада Жан Мистингеттпен бірге Париждегі Казино де Паристе өнер көрсетті. 1932 жылы «Columbia» компаниясы үшін көптеген жазбалар жасалды. Ол Дон Барреттомен бірге болды, әпкесі Жерменмен бірге ән шырқады және пианист әрі композитор Мирельмен бірге «Un Mois de Vacances» опереттасынан әндер орындады. Сонымен қатар, Мирель мен Жан Нохайн «Couchés dans le foin» әнін жазды. Бұл әнді алғаш рет «Pills et Tabet» тобы орындады, ол олар үшін, кейіннен Жан Саблон үшін үлкен хитке айналды. 1933 жылы Жан Реда Кайрмен бірге «19 ans» опереттасында бірге өнер көрсетті, қасында Джанго Рейнхардт болды, ол Саблонмен бірге «Columbia» студиясында жазба жасады, ол бастапқыда Джангоның музыка оқу білімі жоқ екендігіне байланысты оны шақыруға құлшынбады. Осылайша Саблон Джангомен бірге жазба жасаған алғашқы әнші болды. Содан кейін ол Мирельмен бірге Голливудқа, Америкаға тағы бір сапар жасады, үлкен экрандағы «Бен-Хурмен» танымал Рамон Новарроның шақыруымен. Лос-Анджелесте ол жұлдыздар тобының алдында концерт берді. Парижде ол «Ce Petit Chemin» атты әнді шығарды. 1934 жылы Жан Кокто Саблонды Рококода, кабаренің негізін қалаушы және иесі Луи Мойсеге тиесілі мекемеде Жан Винер мен Клемент Дуседің бірге пианинода ән салған тур-де-кантті (бір адамдық шоу) бастауға шақырды. Лондондық кабаре Монсеньор оны сонда өнер көрсетуге шақырды. Оның BBC радиосындағы триосымен (Джанго Рейнхардт, Андре Экян және Алек Синиавин) жеткен табысы соншалықты зор болды, сондықтан хабарлар жиі қайталанып, радиостанцияның бағдарламалары өзгертілді. Францияға оралғаннан кейін ол Ницца сахнасында Джанго Рейнхардт пен Жозефин Бейкермен бірге өнер көрсетті. Ол сондай-ақ «Le Bœuf sur le toit» ойын орнын қайта ашуға ықпал етті және «Rex» және «Folies Bergère» концерттерінде «Femmes en Folie» атты өнер көрсетті. 1935 жылы ол «Le Bœuf sur le toit» театрында «These Foolish Things» әнін орындады және Пьер Дакпен бірге «Pirouette 35» театрында сахнаға шықты. 1936 жылы «Кішкентай жол» фильмі Саблон мен Мирельді қайта біріктірді. Олардың «Ce petit chemin» әнін орындауы ондаған жылдардан кейін пайда болатын бейнероликтердің алдын ала көрінісін көрсетті. Саблон «Cadum Variétés» радио шоуының жүргізушісі болды, онда ол ән шырқады. Қонақтар арасында Морис Шевалье, Дамия, Фернандель, Мистингетт, Иветта Гилберт, Альберт Прежан, Анри Гарат және т.б. болды. Оған «Сақар кілт» атты радио бағдарлама да берілді. Содан кейін ол Лондондағы «Café de Paris» кафесінде (Лондон) болды, Париж театрында «Le Chant des Tropiques» үшін Францияға оралды. Ол Могадор театрында, содан кейін Бобинода микрофонды қолдану арқылы Францияда бірінші болып жанжал туғызды. Бұл Саблонның бренд имиджінің бір түрі болды. 1937 жылы ол өзінің жасаған және Шарль Трене, Джонни Хесс және Пол Мисраки жазған «Vous qui passez sans me voir» әні үшін «Grand Prix du Disque» сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы, Франциядағы табысына байланысты «Сақыл кілт» продюсерлерімен келісімшарт жасасып, Нью-Йоркке кетті, «Radio City Hall» студиясындағы NBC радиосында жұмыс істеді. Сол жерде ол ағылшын тілінде бірнеше жазба жасады, Коул Портер және Джордж Гершвин сияқты атақты тұлғалар оған «In the Still of the Night» және «Love Walked In» әндерін ұсынды. Голливудта Саблон «The Story of Irene and Vernon Castle» фильміне Фред Астер және Джинджер Роджерспен бірге түсуге келісімшарт жасады. Өндіріс дауларына байланысты ол өзінің түскен сахналарын алып тастауды талап етті. Фильмнің соңғы нұсқасында оның «Darktown Strutters Ball» әнін орындауы ғана қалды. Фильмдер қаласында ол «Trocadero» театрында өнер көрсетті. Сонымен қатар, ол «Hollywood Hotel» радио шоуында өзінің әндерін орындады және көптеген атақты жұлдыздарды шақырды. 1939 жылдың қаңтарында ол Монреальде болды, «Sur Le Pont d'Avignon» әнінің свинг нұсқасын жасады, ол үлкен жетістікке ие болды. Сол жерде ол Ла Болдукпен танысты, оның турлутаж техникасы және қарапайым әндері оған үлкен әсер етті. Саблонның арқасында Шарль Трене мен Ла Болдук танысты. 1940 жылдары ол «Columbia Broadcasting System (CBS)» радиосында «Show Jean Sablon» бағдарламасын жүргізді және америкалық аккордеонист әрі ән жазушы Джон Серри ағасымен бірге, Тоотс Камаратаны музыкалық режиссер ретінде шақырды. Ол Париждегі «ABC» сахнасына оралды және телеэксперименттерге қатысты. Содан кейін ол 1937 жылдан бері өзінің туған қаласы болған Нью-Йоркке қайта оралды. Ол Бродвейде және Бостонда «Streets of Paris» мюзиклында жұлдыз болды. Продюсер оны Бразилиядан алғаш рет келген Кармен Мирандамен бірге жұмыс істеді. Ол өз кезегінде Рио-де-Жанейродағы «Casino Atlantico» және «Casino Urca» театрларында Бразилияда өнер көрсетті. Саблон 1940 жылы Сан-Паулу қаласындағы «Teatro Municipal» театрында дебют жасады, содан кейін Аргентина, Уругвай және Чилиде өнер көрсетті. 1941 жылы ол Нью-Йоркте, «Waldorf Astoria», «Plaza» және «San Regis» қонақүйлерінде тағы да жұмысқа орналасты, ал 1942 жылы Лос-Анджелесте және Кубада, содан кейін Америка, Бразилия және Аргентинада гастрольдік сапармен болды. Оның кейбір өнер көрсетулері соғыс құрбандарының көмегіне арналды. Соның ішінде, 1943 жылы Лондонда оның апасы Жермен «Le chant des partisans» әнін алғаш рет орындады, ол француз қарсыласының гимніне айналды. Сол жылы Саблон Бразилия, Аргентина және Уругвайде ән шырқады, 1945 жылға дейін сонда болды, содан кейін ол Нью-Йорк, Чикаго және Вашингтонда өнер көрсету үшін АҚШ-қа оралды. Келесі жылы ол тағы да Нью-Йорк, Голливуд, Бостон, Брюссель (ABC), Париж (ABC), Мексика (Ciro's) және Канадада болды. 1947-48 жылдардағы тағы бір АҚШ сапары оны Жаңа Орлеан, Сан-Франциско, Голливуд (Ciro's), Бостон, Лос-Анджелес (Beverly Hills) және Палм-Бич қалаларына алып келді, содан кейін Бразилия, Аргентина және Канадаға барды. Саблонның 1947 жылдың жазында Нью-Йоркте (RCA Victor 855332) жазған «Les Feuilles mortes» әні осы классиканың ең ерте нұсқасы болып табылады, ол АҚШ-та «Autumn Leaves» деп белгілі. 1948 жылы ол Лондондағы «Palladi...» театрында Дэнни Кейдің кассалық табысын теңестірді.

Жеке өмір

Жан Саблон композитор Шарль Саблонның ұлы, композитор Андре Саблонның және әнші әрі актриса Жермен Саблонның бауыры болған. Актер Жак Саблон оның жүрегі туысы еді.

Көше атаулары

2004 жылдың 30 сәуірінде Париждің 16-ауданында Жан Саблон аллеясы ашылды. 2006 жылдың 7 қыркүйегінде Жан Саблонның туғанына 100 жыл толуына арналған көрменің құрметіне Ноген-сюр-Марнада, Марна жағасында Жан Саблон саябағы ашылды. 2010 жылдың 10 сәуірінде Канн қаласындағы Круазет саябағында Жан Саблон аллеясы ашылды. 2015 жылдың 15 мамырында Тёул-сюр-Мерде Жан Саблон эспланадасы ашылды.

Журналдар

1927 жылы: Жорж Габриэль Тенонның «Гастуне заманы», Париждік Буфф театры. 1931 жылы: Мануэль Ромеро мен Байон Эррераның «Аргентиналық ревю». Анри Варна, Лео Лелиевр және Марк Кэбтың «Әйелдер парады», «Ле Палас». Анри Варна, Лео Лелиевр және Эрл Леслидің «Жарқыраған Париж», Париж казиносы. 1932 жылы: Фрэнсис Карконың «Мырзалар мен ханымдар» (Ces messieurs dames) пьесасы, Le Studio de Paris. 1934 жылы: Морис Эрмитт пен Жан Ле Сейедің «Қаңқу әйелдер» (Femmes en folie), Фолиес Берже. 1935 жылы: Фернан Руврэй мен Макс Эддидің «Пируэт 35», «Он франк театры» (Théâtre des Dix Francs).

Опералар

1924 жылы: Альберт Виллеметцтің "Мадам" пьесасы, Анри Кристине музыкасы, Théâtre des Bouffes Parisiens. 1928 жылы: Серж Вебердің "Лулу" пьесасы, Жорж Ван Парис пен Филипп Парес музыкасы, Théâtre Daunou. 1929 жылы: Анри Жеруль мен Рене Пужольдің "Vive Leroy" пьесасы, Фред Перли мен Пьер Шагнон музыкасы, Théâtre des Capucines. 1933 жылы: Жан Бастианың "Dix neuf ans" пьесасы, Паскаль Бастиа музыкасы, Théâtre Daunou. 1936 жылы: Луи Сауват пен Шамфлеридің "Тропиктер әні" пьесасы, Мойз Симонс музыкасы, Париж театры.

Музыкалық театр

1923 жылы: «Ла Дам ан Деколете», Ив Миранде мен Люсьен Бойердің пьесасы, музыка авторы Морис Иван, Париждік Буффтер театры. 1925 жылы: Ив Миранде мен Альберт Виллеметцтің «Жаланаш үш қыз», музыка авторы Рауль Моретти, Париждік Буффтер театры.