Кіріспе
Эндокриндік жүйені реттейтін пептид гормоны. Соматостатин, сонымен қатар өсу гормонын тежейтін гормон (GHIH) немесе басқа да бірнеше атаулармен белгілі, эндокриндік жүйені реттейтін, нейротрансмиссияға және жасушалардың көбеюіне әсер ететін пептид гормоны. Ол G белоктарымен байланысқан соматостатин рецепторлары арқылы өзара әрекеттесу және көптеген екінші гормондардың бөлінуін тежеу арқылы әсер етеді. Соматостатин инсулин мен глюкагон секрециясын тежейді. Соматостатиннің екі белсенді түрі бар, олар бір препротеиннің альтернативті жарылуы нәтижесінде пайда болады: біреуі 14 аминокислотадан тұрады (оң жақтағы ақпараттық қосымшада көрсетілген), екіншісі 28 аминокислотадан тұрады. Омыртқалы жануарлардың арасында SS1, SS2, SS3, SS4, SS5 және SS6 деп аталатын алты түрлі соматостатин гені бар. Зебра балықтарында барлығы алтысы кездеседі. Адамда тек бір соматостатин гені, SST бар.
Somatostatin, also known as growth hormone inhibiting hormone (GHIH) or by several other names, is a peptide hormone that regulates the endocrine system and affects neurotransmission and cell proliferation via interaction with G protein coupled somatostatin receptors and inhibition of the release of numerous secondary hormones. Somatostatin inhibits insulin and glucagon secretion. Somatostatin has two active forms produced by the alternative cleavage of a single preproprotein: one consisting of 14 amino acids (shown in infobox to right), the other consisting of 28 amino acids. Among the vertebrates, there exist six different somatostatin genes that have been named: SS1, SS2, SS3, SS4, SS5 and SS6. Zebrafish have all six. Humans have only one somatostatin gene, SST.
Ас қорыту жүйесі
Соматостатин ас қорыту жүйесінің бірнеше жерінде, атап айтқанда, пилоралық антрамда, он екі елі ішекте және панкреатикалық аралдардағы дельта жасушаларымен секрецияланады. Пилоралық антрамда бөлінген соматостатин порталды вена жүйесі арқылы жүрекке жетеді, содан кейін жүйелік қан айналымына өтіп, тежегіш әсерін тигізетін жерлерге жетеді. Бұған қоса, дельта жасушаларынан соматостатиннің бөлінуі паракриндік жолмен де әрекет ете алады, соның ішінде гиппокамп пен ми сабасының жалғыз жол ядросында.
Эволюциялық тарих
Омыртқалы жануарларда алты соматостатин гені табылды. Қазіргі кезде ұсынылып отырған осы алты геннің пайда болу тарихы, омыртқалы жануарлар эволюциясында болған үш геномдық дубликация және телеост балықтарындағы жергілікті дубликацияларға негізделген. Ататек соматостатин гені, толық геномдық дубликацияның бірінші оқиғасы (1R) кезінде көшіріліп, SS1 және SS2 гендерін құрады. Бұл екі ген екінші толық геномдық дубликация (2R) кезінде қайта дубликацияланып, төрт жаңа соматостатин генін – SS1, SS2, SS3 және омыртқалы жануарлар эволюциясы барысында жоғалған бір генді құрады. Тетраподтар Саркоптериги және Актиноптериги тармақтарының бөлінуінен кейін SS1 (сонымен қатар SS 14 және SS 28 деп те аталады) және SS2 (кортистатин деп те аталады) гендерін сақтап қалды. Телост балықтарында SS1, SS2 және SS3 үшінші геномдық дубликация оқиғасы (3R) кезінде дубликацияланып, SS1, SS2, SS4, SS5 және телеост балықтары эволюциясы кезінде жоғалған екі ген пайда болды. SS1 және SS2 гендері SS6 және SS3 гендерін құру үшін жергілікті дубликацияларға ұшырады.