Кіріспе

АҚШ үкіметінің агенттігі

АҚШ-тың Global Media Agency (USAGM) – бұл 2018 жылға дейін Broadcasting Board of Governors (BBG) деп аталған, АҚШ үкіметінің тәуелсіз агенттігі. Ол жаңалықтар мен ақпарат таратумен айналысады және АҚШ дипломатиясының бір бөлігі саналады. USAGM Америка Дауысы (VOA) мен Куба хабарларын тарату кеңсесін, сондай-ақ мемлекеттік қаржыландырылатын [құрылымдарды] бақылайды.

Алғашқы жылдар

Телерадио хабарларын тарату жөніндегі басқарма (BBG) 1994 жылы Халықаралық телерадио хабарларын тарату туралы заң қабылдануымен құрылды. Заң екі партиялық кеңес құруды белгіледі, оның құрамында тоғыз дауыс беретін мүше болды, олардың сегізін президент үш жылдық мерзімге тағайындайтын болды. Тоғызыншы мүше – мемлекеттік хатшы, ол да саяси тағайындалған адам болатын және хатшы қызметін атқару мерзімі бойына кеңес мүшесі ретінде қызмет ететін еді. Осы кезде BBG АҚШ Ақпараттық агенттігінің бір бөлігі саналды. BBG-нің алғашқы дауыс беруші мүшелері, 1995 жылдың 11 тамызында бекітілгендер: Дэвид В. Берк, Тед Кауфман, Том С. Корологос, Бетте Бао Лорд, Альберто Дж. Мора, Шерил Халперн, Марк Натансон және Карл Спильвогель. 1998 жылғы Сыртқы істерді реформалау және қайта құру туралы заңмен 1999 жылдың 1 қазанында BBG тәуелсіз агенттік ретінде құрылды. Агенттіктің 1942-2004 жылдар аралығында құрылған бес телерадио хабар тарату ұйымы бар. "Америка дауысы" (VOA) екінші дүниежүзілік соғыстан бері қызмет етеді. Журналист және жазушы Уильям Харлан Хейл VOA-ның алғашқы радио бағдарламасын былай деп бастады: "Біз сізге Америкадан дауыстар әкелеміз. Бүгін және енді күн сайын біз сіздерге Америка және соғыс туралы айтамыз. Жаңалық біз үшін жақсы болуы мүмкін, жаман да болуы мүмкін. Бірақ біз сізге шындықты айтамыз". 1950 жылы "Еркін Еуропа/Еркіндік радиосы" (RFE/RL) эфирге шықты. Куба хабарларын тарату басқармасы (OCB) 1985 жылы құрылды. "Еркін Азия" радиосы 1996 жылы құрылды.

2000-нан қазіргі уақытқа дейін

2002 жылы BBG Radio Sawa радиосын іске қосты, ол тәулік бойы араб тілінде хабар таратады және Таяу Шығыста батыс және араб музыкасын ойнатады. 2004 жылы Alhurra TV радиосы Radio Sawa-ның телеарнасы ретінде құрылып, Таяу Шығыстың барлық айманында хабар таратуды бастады. Құрылғаннан бері ол Al Youm (ағылшын тілінде "Бүгін") сияқты бағдарламаларды енгізді, ол үш континенттегі бес елден күн сайын үш сағаттық жаңалықтар бағдарламасын ұсынады, сондай-ақ Мұсават (ағылшын тілінде "Теңдік") – араб әлеміндегі әйелдердің мәселелері мен құқықтарына арналған бағдарламаны ұсынады. Араб тіліндегі хабар таратуды бақылау үшін 2005 жылы Middle East Broadcasting Network, Inc (MBN) құрылды. BBG аясында басқа да желілер кеңейтілді. "Америка дауысы" Азаттық Еуропа/Азаттық радиосымен бірлесіп, жастарға бағытталған "Фарда" парсы тіліндегі радио бағдарламасын іске қосты. 2006 жылы VOA бір сағаттық тележаңалықтар бағдарламасы TV Ashna-ны және күнделікті радио бағдарламасы Radio Deewa-ны іске қосты, ол спорт, музыка, сондай-ақ жергілікті және халықаралық жаңалықтарды ұсынады. 2015 жылғы қаңтарда "The New York Times" газетіне берген сұхбатында BBG-нің жаңа тағайындалған бас директоры Эндрю Лак: «Біз Russia Today сияқты белгілі бір көзқарасты ұсынып отырған ұйымдар, Таяу Шығыстағы Ислам мемлекеті және Боко Харам сияқты топтар тарапынан бірқатар қиындықтарға тап болып отырмыз. Бірақ бұл агенттіктің осы қиындықтарға қарсы тұруда маңызды рөл атқаратынына сенімдімін», – деді. Мемлекеттік департамент өкілі Джен Псаки 23 қаңтардағы баспасөз брифингінде Лактың мәлімдемесін түсіндіре отырып: «АҚШ үкіметі осы үш ұйымды бір санатқа қоя ма? Жоқ, қоймайды. Алайда, Ресейдегі тәуелсіз БАҚ кеңістігінің тарылып бара жатқаны және Кремльдің қалған аздаған БАҚ-қа қысым көрсетуін жалғастырып жатқанына алаңдаушылық бар», – деді. USAGM кеңесі консультативтік функцияларды атқарады. Бұрын ол USAGM медиа желілерін тікелей бақылаған, бірақ 2016 жылдың желтоқсанында қабылданған 2017 қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс туралы заңның аясында бір тағайындалған бас атқарушы директормен (бас директормен) алмастырылды. 2018 жылы BBG өзінің атын АҚШ-тың жаһандық медиа агенттігі (USAGM) деп өзгертті. 2019 жылы құрылған Ашық технологиялар қоры (OTF) интернет еркіндігін дамытуға жұмыс істейді, соның арқасында USAGM журналистері мен аудиториясы цензурасыз интернетке қол жеткізе алады. Дүние жүзінде 2 миллиардтан астам адам күн сайын OTF-ты пайдаланады. 2021 жылдың 19 қаңтарында үкіметтік емес "Government Accountability Project" ұйымы, жұмыстан шығарылған USAGM қызметкерлері мен хабар берушілердің атынан Конгрестің сыртқы істер комитеттеріне, АҚШ Арнайы кеңесшісінің кеңсесіне және АҚШ Мемлекеттік департаментінің Бас инспекторына хат жолдады. Хатта Pack 2020 жылдың соңғы тоқсанында USAGM қызметкерлерін және OTF-ты тексеру үшін McGuireWoods заң фирмасын 2 миллион доллардан астам қаржыға шақыртқаны, АҚШ үкіметінің тергеу органдарын, соның ішінде USAGM-нің Адам ресурстарын басқармасын айналып өткені және салық төлеушілердің ақшасын дұрыс пайдаланбағаны туралы толыққанды тергеуді талап етті. Кейін "The Washington Post" газеті екінші заң фирмасы Caplin & Drysdale-ге де ұқсас келісімшарт берілгенін хабарлады, бұл федералдық келісімшарт ережелерін бұзуы мүмкін, оның жалпы құны 4 миллион долларға жетеді. 2021 жылдың 20 қаңтарында журналист Келу Чао USAGM-нің атқарушы бас директоры болып тағайындалды, ол кетіп бара жатқан бас директор Майкл Пэкке алмасты. 2022 жылдың қыркүйегінде журналист және Пулитцер сыйлығының иегері Аманда Беннет АҚШ Сенатының екі партиялық мақұлдауын алып, бас директор болып тағайындалды. Беннет 2022 жылдың 6 желтоқсанында бас директор ретінде ант берді.

Қаржыландыру

Федералды агенттік ретінде USAGM бюджеті президенттің Конгреске бюджеттік өтінішінің бір бөлігі болып табылады. 2011 қаржы жылындағы федералдық қаржыландыру дауы кезінде президент Барак Обама BBG-ні қолдап, ұйымның "Интернеттегі ақпаратқа еркін қол жеткізуді кеңейтетіні" туралы мәлімдемеге келісті. BBG Қытай және басқа елдердегі интернет цензурасымен күресу үшін Конгрестен 10 миллион доллар алды. Агенттік Ашық технологиялар қоры арқылы 2019-20 жылдардағы Гонконгтағы наразылықтарға 2 миллион доллар бөлді. Бұл қаржы 2020 жылдың маусым айында Қытай Гонконг үшін жаңа ұлттық қауіпсіздік заңын енгізуге дайындалып жатқанда тоқтатылды. Президент Байденнің 2023 жылға арналған бюджеттік өтініші USAGM үшін 840 миллион доллар көздейді, бұл Агенттіктің мәлімдемесінше, оларға "әлемдегі адамдарды ақпараттандыру, олардың қатысуын қамтамасыз ету және бостандық пен демократияны қолдау үшін байланыстыру жөніндегі маңызды миссияларын" жалғастыруға мүмкіндік береді. Бұл 2022 жылғы өтінім деңгейінен 29,6 миллион долларға артық.

Қабылдау

2010 жылдың ақпан айында BBG атқарушы директоры Джефф Тримбл Ұлттық қауіпсіздік кеңесімен бірлесіп, Иранның халықаралық спутниктерге кедергі келтіруі туралы VOA мәлімдемесін жариялады. Foreign Policy журналына жолданған электрондық хатта BBG-нің қоғамдық байланыстар директоры осы дауға жауап беріп, "BBG-нің "қорғау қабырғасы" журналистік өнімдеріміздің тұтастығы мен сенімділігін сақтауға арналған. Агенттіктің жоғары лауазымды шенеунігінің ресми саяси мәлімдемесі – журналистік өнім емес" деді. Сенатор Джим Деминт сондай-ақ, ұйымға қатысты Конгресс бақылауының жеткіліксіздігіне байланысты туған наразылықтарды пайдаланып, ББГ жөнінде тыңдау өткізу үшін үміткерлерді қолдануға тырысты. Кобёрн кеңеске тағайындалуды тоқтатуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды. 2016 жылдың шілдесінде Телерадио хабар тарату басқармасының төрағасы Джефф Шеллге Ресейге кіруге тыйым салынды. Gizmodo сайтында жазған Мэтт Новак BBG-ді АҚШ үкіметінің "пропагандалық құралы" деп сипаттап, оның АҚШ үкіметінің атынан пропаганда таратудағы ықтимал рөлі Шеллдің Ресейге кіруіне тыйым салу себебі болды деп болжады. 2018 жылы The New York Times агенттіктің өзінің бірі үшін Facebook жарнамаларын пайдаланып американдықтарды нысанаға алғанын, бұл "американдықтарды ішкі пропагандадан қорғау" мақсатындағы Смит-Мундт заңының бұзылуына әкеп соқтырғанын хабарлады. 2023 жылы Twitter мемлекеттік БАҚ-ты белгілеуге байланысты туған дау кезінде NPR, Америка дауысының үкіметтен тәуелсіздік алу үшін көп еңбек еткенін, сондықтан оның жазбаларын "үкімет қаржыландырады" деп белгілеу әрекетінің бұрмалаушылық екенін атап өтті.