Кіріспе
Plestiodon egregius, кенелі скинк, - АҚШ-тың оңтүстік-шығысында ғана кездесетін шағын кесіртке түрі.
Plestiodon egregius, the mole skink, is a species of small lizard endemic to the Southeastern United States.
Мәртебе
Жоғарыда аталған алғашқы үш түршесі қорғалады, ал көкқұйрықты түлкі 1987 жылдан бері федералды түрде қорғауға алынған. Осы үш түршеге де басты қауіп – тұрғын үйлер салу, коммерциялық және ауыл шаруашылығы дамуы салдарынан тіршілік ортасының жойылуы және герпетологтардың әуесқойлармен шамадан тыс жинауы. Қалған екі түршесі сирек кездеседі, бірақ олардың саны жеткілікті. Солтүстік кенелік скинк сондай-ақ Оңтүстік Алабама және Джорджия штаттарында да кездеседі.
Тіршілік ету ортасы
Моль скинктері құмды төбелерде және бұталы жерлерде кездеседі. Олар көбінесе жерге көміліп, күнге жылуға жақын, әсіресе Оңтүстік-Шығыс қалталы гоферлердің үйінділерінің үстіңгі қабаттарында ұнайды.
Көбею
Моль скинктері бір жылдан кейін жыныстық жарақатқа жетеді. Олар қыста көбейеді; аналығы көктемде жер бетінен аз тереңдіктегі ұя қуысына үштен жетіге дейін жұмыртқа салады. Жұмыртқалар 31-ден 51 күнге дейін инкубацияланады, осы кезеңде аналығы ұяны күтіп бағады.
Сипаттама
Көкқұйрықты құм кесірткесі – қоңыр түсті, кішкентай, жылтыр, цилиндр тәрізді кесіртке. Жастардың құйрығы көк түсті болады және оның жалпы ұзындығының жартысынан сәл көп бөлігін құрайды. Жаңадан өскен құйрықтары мен ересектердің құйрықтары әдетте қызғылт түсті болады. Аяқтары шамалы кішірейген, олар тек жер үстінде қозғалғанда қолданылады, құмда "жүзу" кезінде қолданылмайды (Кристман 1992). Көбею маусымында еркектердің бүйірлерінде жарқын қызғылт-сары өрнек пайда болады. Көкқұйрықты құм кесірткесіне дейін өседі.
Тұрғылықты ортасы мен мінез-құлқы
Ол құм шкинкімен ортақ мекенжай бөліседі, ол да жоғалу қаупі төңкерілген, бірақ олар бәсекелес емес: құм шкинкі жер астында қоректенеді, ал көкқұйрық кене шкинкі жер бетінде аң аулайды. Қауіп сезгенде, ол құйрығын көрсетеді, егер қабылданбаса, өлгендей болады.
Диета
Басқа құм кесірткелері сияқты, ол негізінен тарақандармен, өрмекшілермен және жәндіктермен қоректенеді.
Географиялық ауқым
Ол Флориданың орталық аймағында табылған. Карта Семинол және Оранж округтерін де көрсетуі керек. Сондай-ақ Волузия, Бревард, Марион, Самтер және Паско округтерінде де кездеседі.
Қорғау мәртебесі
Көкқұйрықты моль скинкі – федералды түрде қорғалатын, қауіп төндірілген түр.
Сайланған әдебиеттер
Бейрд, С. Ф. 1859. Смитсондар институты мұражайындағы Солтүстік Американың жаңа туыстары мен түрлерінің сипаттамалары. Proc. Acad. Nat. Sci. Philadelphia "1858" [10]: 253–256. ("Plestiodon egregius, Baird", 256-бет.) Кристаман, С. П. (1992): Құрып кету қаупінде: көк құйрықты моль кекірткесі, Eumeces egregius lividus (Mount). P. E. Moler редакторындағы Флориданың сирек және құрып бара жатқан биотасы. 117–122 беттер. Флорида университеті баспасы, Гейнсвилл, Флорида. Макконки, Э. Х. 1957. АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Eumeces egregius кекірткесінің кіші түрлері. Bull. Florida State Mus. 2 (2): 13–23. ("Eumeces egregius similis, subsp. nov.", 17–18 беттер.) Маунт, Р. Х. (1965): Сцинкоидті кекіртке Eumeces egregius (Baird) түрлерінің айырмашылықтары және жүйесі. Bulletin of the Florida State Museum 9:183–213. Смит, Хобарт М. 2005. Plestiodon: Солтүстік Америкадағы Eumeces туысының көпшілігі үшін жаңа атау. Journal of Kansas Herpetology. № 14. 15–16 беттер. Тейлор, Э. Х. 1936. Еумесес туысына жататын космополиттік сцинкоидті кекірткелердің таксономиялық зерттеуі, оның түрлерінің таралуы және байланысы туралы мәліметтермен. Univ. Kansas Sci. Bull. "1935" 23 (14): 1–643. (Eumeces egregius, 490-бет.)