Кіріспе

Қысқа стақан спирттік сусындарға арналған

Шат стаканы – бастапқыда спирт немесе ликерді ұстауға немесе өлшеуге арналған стақан, одан тікелей ("шот") ішіледі немесе коктейльге ("ішімдік") құйылады. Шат стаканында беріліп, әдетте бір мезгілде, жылдам ішілетін алкогольдік сусынды "шоутер" немесе "шот" деп те атайды. Әртүрлі тосттармен, жарнамалармен, қызықты суреттермен немесе басқа да әшекейлермен безендірілген шот стакандары, әсіресе пиво зауыттарының тауарлары ретінде, танымал естеліктер мен коллекциялық заттар болып табылады.

Атау шығу тегі

"Шот" сөзі, алкогольдік ішімдік мағынасында, кем дегенде 17 ғасырдан бері қолданылып келеді, ал АҚШ-та 1920 жылдардан бері нақты түрде шағын мөлшердегі спирттік сусынды білдіреді. "Шот шыны" деген тіркес 1940 жылдардан бері қолданылып келеді.

Алғашқы мысалдар

Америкадағы ең алғашқы вискиге арналған стакандардың кейбіреуі 1700-жылдардың соңы мен 1800-жылдардың басында "виски татығыштары" немесе "виски тостағандары" деп аталды және қолмен үрленген. Олар қалың, бүгінгі шампан стакандарына ұқсас, бірақ түбінде понтиль іздері немесе жарақаты болады, немесе понтиль іздері жойылған, жылтыратылған ойыс аймақ кездеседі. Кейбір стакандарда қолмен жасалған тұтқалары мен ою-өрнектері бар. 1800 жылдардың басында шыны үрлеушілер қалыптарды қолдана бастады, және түрлі түстердегі "виски татығыштарының" әртүрлі үлгілері қалыптарда жасалды. Бұл стакандар да бүгінгі шампан стакандары сияқты қалың, бірақ олардың түбі қалыпқа қолмен үрленгендіктен кедір-бұдыр болады. 1870-1890 жылдары шыны жасау технологиясы жетілдікке жеткенде, стакандар мен бөтелкелердегі кедір-бұдыр понтиль түбі көбінесе жоғалып кетті.

Жігіт

Жіггер, сондай-ақ өлшегіш деп те аталады, – бұл ликерді өлшеуге арналған бармен құралы, одан кейін әдетте стақанға немесе коктейль шейкеріне құйылады. "Жіггер" термині алғаш рет 19 ғасырдың басында АҚШ-та пайда болды. 1800 жылдарға қатысты көптеген деректерде АҚШ-тың солтүстік-шығысында канал қазып жатқан ирланд иммигранттарына виски ұсынатын "жіггер бос" туралы айтылады. Қазіргі кезде кең таралған қос жақты жіггер стилі, екі тең емес, қарама-қарсы конустары бар құмсағат пішіндес және 1893 жылы Чикаголық Корнелиус Дунган патент алған. Әдетте, бір конус стандартты бір дозаны өлшейді, ал екіншісі – жергілікті заңдар мен салты бойынша белгілі бір үлесін немесе еселігін. АҚШ-та тыйым салуға дейін жіггер шамамен жарты гилл, яғни 60 мл болатын, бірақ 20 ғасырдың соңынан бастап ол әдетте 44 мл деп түсіндіріледі. Ұлыбританияда қолданылатын жіггерлер әдетте 25 мл немесе кейде 35 мл болады. Жіггерлерде басқа да мөлшерлер мен пропорциялар болуы мүмкін және олар аймаққа және дайындалған мерзімге байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Көптеген жіггерлердің ішкі жағында сұйықтықтың кішкентай дозаларын өлшеуге көмектесетін бөлшек белгілер болуы мүмкін.

Өлшегіш шыны

Шот шынысы жарты унция, шай қасық, ас қасық немесе миллилитр сияқты кішірек өлшемдермен градуировкаланған. Олар коктейль ингредиенттерін дәл өлшеуге, сондай-ақ кішірек өлшемнің еселігін талап ететін (мысалы, бірнеше шай қасық) тағам рецептерінде бір рет құю арқылы қажетті мөлшерді алуға көмектеседі.

Өлшемі

Ел Кіші Бірлік Екілік Ескертулер Албания 50 мл 100 мл Австралия 30 мл 60 мл Бір доза кейде "нип" деп аталады. 40% спирті бар 30 мл спирт шамамен бір австралиялық стандартты сусынға тең. Болгария 50 мл 100 мл 200 мл Канада немесе Канадада "шот" ресми "стандартты сусынды" білдіруі мүмкін, бірақ барлық мекемелер 1 унция "стандартты сусынды" ұсынады. Дегенмен, Канадада қол жетімді стақандар империялық емес, АҚШ сұйық унциялары бойынша жасалған, олар шамамен 4% үлкен. Канал аралдары 25 мл 50 мл Джерси және Гернси, екеуі де Корольдік тәуелділіктер. Дания 20 мл 40 мл 50 мл Эстония 20 немесе 30 мл 40 мл Финляндия 20 мл 40 мл Франция 25 немесе 35 мл 50 немесе 70 мл Германия 20 мл 40 мл Германияда шот стақандары (Schnapsglas, Pinnchen, Stamperl) кішкентай. Грекия 45 мл 90 мл Бір доза сонымен қатар сфинаки деп аталады және ол бір спирттік сусыннан немесе коктейль қоспасынан жасалуы мүмкін. Сондай-ақ, 3 унциялық "бірден ішіңіз" нұсқасы бар, ол грек тілінде су асты кемесі деп аталады. Ол әдеттегі спирттік сусын стаканына жартылай сары пивомен толтырылады, онда бармен водка немесе вискиге толы стақанды қосады. Венгрия 20 немесе 30 мл 40 немесе 50 мл 80 немесе 100 мл Венгрия тілінде шот стақандары фелеспохар (feles - "жартылай", 0,5 дл-ді білдіреді), палинкаспохар (палинка үшін), купика немесе штампедли деп аталады. Үндістан 30 мл 30 мл 60 мл Бір доза әдетте "кеуіп" деп аталады және "кіші" (чхота) немесе "үлкен" (будда) кеуіп ретінде өлшенеді. 120 мл (шамамен) доза Үндістанда Патиала кеуіпі деп аталады. Ирландия 35,5 мл 71 мл Ирландияның дәстүрлі спирт өлшемі ретінде шикізаттың төрттен бір бөлігі (35,516 мл, бір пинттің он алтыдан бір бөлігі) пайдаланылады. Мэн аралы 28,4 мл 56,8 мл Императорлық жұлдыздың бестен бірі. Израиль 30 мл 50 немесе 60 мл Израильде кішкентай дозаға арналған жалпы сөз - צ'ייסר ("аңдаушы"). Италия 30 мл 40 немесе 60 мл Италияда бір рет ішкені үшін қолданылатын сөз - цикчетто немесе, көбірек бейресми түрде және негізінен жастардың түнгі клубтарында пайдаланылатын, шоттино. Солтүстік Италияда цикчетто - кем дегенде екі ғасырдан бері граппаны дәмдеудің ең кең таралған тәсілі. Жапония 30 мл 60 мл Жапон тілінде ショットグラス (shottogurasu) сөзі - бұл шот стаканы. Корея 50 мл Шот стақандары тек соджумен ғана пайдаланылатындықтан, оларды 소주잔 (соджу джан, яғни соджу стаканы) дейді. Нидерланды 35 мл Нидерландыда стандартты шот стаканы 35 мл. Шот стаканы borrelglas деп те атайды, онда borrel - алкогольді ішімдіктер ұсынылатын жиналыс, ал borrelen - бұл айтылған жиналысқа қатысу деген мағынаны білдіретін етістік. Норвегия 20 мл 40 мл Польша 20 мл 50 мл 100 мл Стандартты (шағын) доза pięćdziesiątka (яғни 50 мл) деп аталады, ал үлкен доза (қосарланған) сетка немесе, тілде, сета (яғни 100 мл) деп аталады. Румыния 50 мл 100 мл Румыния тілінде шағын доза әдетте "кішкентай" дегенді білдіретін unu mic (una mică) немесе "елу" дегенді білдіретін cinzeacă, яғни елу миллилитр. Бір доза "бір (үлкен)" дегенді білдіретін unu (una mare) деп аталады. Ресей 50 мл 100 мл Бір және екі рет атуды орыс тілінде стопка (stópka) дейді, бірақ әр түрлі жаргондық атаулар бар. Метрикациядан бұрын бір рет ату шкалик (shkálik) деп аталып, 61,5 мл-ді құрады, ал екі рет ату чарка (chárka) деп аталып, 123 мл-ге тең болды. Екі атау да кейде қолданылады. Сербия 20 мл 30–50 мл 60–100 мл Сербия тілінде бір рет атуды дәстүрлі түрде чашица за ракију және ракијска чашица деп атайды, яғни "ракия үшін кішкентай стакан" және "ракия стаканы" немесе жай ғана мерамерица, яғни "өлшем". Екі рет атуды Дупли дейді, яғни "екілік", ал ең кішкентай, 20 миллилитрлік стаканды "екілік" деген мағынада dvojka дейді. Швеция 20 мл 40 мл 60 мл Бір рет атуды "четыре" дейді, яғни "төрт", ал екі рет атуды "секс" дейді, яғни "алты", өйткені шведтер әдетте миллилитр емес сантилитрді қолданады. Словакия 20 немесе 25 мл 40 немесе 50 мл 80 немесе 100 мл Бір рет қолданылатын ең көп таралған дозасы pol deci (сөзбе-сөз "жарты децилитр", 50 мл). Словения 30 мл 50 мл 100 мл 50 мл өлшемі тұрмыстық тілде nula pet ("нөл бес", яғни 0,5 децилитр) деп аталады, ал кішкентайы nula tri ("нөл үш"). Бір рет ату үшін тағы бір кең тараған термин - "та кратек", яғни "қысқа". Оңтүстік Африка 25 мл 50 мл Оңтүстік Африка үкіметі бір рет атудың ресми анықтамасы бар. Ұлыбритания 25 немесе 35 мл 50 немесе 70 мл Үй-жайда сатылатын шоттарда 1985 жылғы "салмақтар мен өлшемдер туралы" заңда белгіленген 25 мл немесе 35 мл виски, джин, ром немесе арақ болуы тиіс. Бұл талап басқа спирттерге қатысты емес. 2001 жылғы түзету 70 мл екі рет атуға рұқсат берді. Әдетте, бір рет ату Солтүстік Ирландия мен Шотландияда 35 мл-ге, ал Уэльс пен Англияда 25 мл-ге тең. АҚШ ресми бір рет ату мөлшері жоқ, тек Юта штатында бір рет ату ресми түрде басқа АҚШ штатында әдеттегі мөлшер 1,5 унция (44,3 мл) болып саналады. АҚШ-та екі рет ату 3 унция немесе одан да көп болуы мүмкін. Дегенмен, АҚШ-тың көп бөлігінде 1,5 унция (44,3 мл) 40% спирті бар стандартты мөлшер, оның спирті 5% сыраның және 12% шараптың спиртіне тең.