Кіріспе

1954 жылы Корольдік әскери-теңіз флотының Centaur класты жеңіл авианосегі – Корольдік әскери-теңіз флотының алтыншы HMS Bulwark, 22 000 тонналық жеңіл авианосец болды. 1954 жылы жеңіл авианосец ретінде қолданысқа енгізілген кеме, 1958 жылы коммандостарды тасымалдауға арналған кемеге айналдырылып, 1960 жылы қайтадан қолданысқа енгізілді. "Балварк" кемесін сатуға жасалған сәтсіз әрекеттерден кейін 1979 жылға дейін осы қызметін атқарып келді. Содан кейін, "Балварк" кемесі қайтадан суастына қарсы күрес кемесі ретінде қызметке кірісіп, 1981 жылы қызметтен шығарылғанға дейін солай болды. Кеме 1984 жылы сүзіліп жойылды.

Құрылыс және мансап

Балварк кемесі 1945 жылдың 10 мамырында Белфаст қаласындағы Харланд және Вольф кеме жасаушылығында қаланды. Ол 1948 жылдың 22 маусымында суға түсірілді, бірақ 1954 жылдың 4 қарашасында ғана Корольдік теңіз күштеріне қабылданып, құрамына енді.

1960 жылдар

1960 жылы "Булварк" 42-ші Корольдік теңізшілер жасағының командасымен және 848-ші эскадрильямен қайтадан қолданысқа кірісті. 1961 жылы Ирактың Кувейтке басып кіру қаупі күшейгендіктен, "Булварк" 42-ші команданы Кувейтке түсірді. Сол жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Ұлыбританиядан тыс жерде комиссияланған Корольдік теңіз күштерінің алғашқы әскери кемесі болды, орнына Сингапурда комиссияланды. Ол сондай-ақ Индонезияның қарсыласу кезеңінде Индонезияға қарсы науқанға қатысты. 1966 жылдың маусым айында ол Фолкленд соғысында танымал болған "Харриер" истребителінің алғашқы нұсқасы – "Кестрель" кемесімен теңіз сынақтарын жүргізді. 1967 жылы ол қайтадан Сингапур теңіз кемежайында (HMS Sembawang) комиссияланды, жұмысын аяқтағаннан кейін Аденге Альбионды алмастыруға және қорғауға бағытталды. Осы кезде "Қызыл Б" деген лақап аты қалыптасты. 1968 жылы Арктикада 45-ші командамен бірге қызмет еткеннен және Polar Express жаттығуына қатысқаннан кейін, кеме Портсмут кемежайының құрғақ догында жөндеу жұмыстарына кірісті. 1969 жылдың көктемінде, командирі капитан Дж. А. Темплтон Котилл (кейін контр-адмирал және Мальтаның Флаг офицері болған) басқаруымен "Булварк" Жерорта теңізіне және Эгей теңізіндегі Olympic Express жаттығуына аттанды, Гибралтар, Мальта, Кипр, Салоника, Венеция, Вильфранш және Тулон қалаларын аралады. Сапардың соңғы бөлігінде телеарна тобы "Капитан Р.Н." атты деректі фильм түсіру үшін кемеге мінгізілді. 1969 жылдың тамыз айында төрт айлық жөндеуге кіру үшін Devonport Dockyard кемежайына оралды.

1970 және 1980 жылдар

1970 жылдың қаңтар айында «Булварк» қайта іске қосылып, Гибралтар, Кейптаун, Ган және Бруней арқылы Сингапурге бағытталды. Сингапур теңіз кемежайында шағын жөндеуден өткеннен кейін (Кейптаундан шыққаннан кейін «Диана» тропикалық дауылдан келген зақымдарды жөндеу үшін), кеме Плимутқа қайтудан бұрын Кобеге (Жапония, EXPO 70), Гонконгқа, Джакартаға және Австралияның Перт қаласына барды. Кеме 1971 жылдың 1 шілдесінен 7 шілдесіне дейін Ливерпульде болды. 1971 жылдың қыркүйегінде «Булварк» 845 эскадрильясымен бірге Жерорта теңізінің шығысында жаттығуларға қатысты. Триестке жақын маңда тұрғанда «Б» қазандық бөлімінде өрт шығып, кеме бір қазандықпен үйіне оралды. Жөндеу жұмыстары Плимут кемежайында басталды, бірақ кейін 1972 жылдың қаңтар мен наурыз айының соңында «Exit» операциясына қатысқан кезде кеме құрамы Мальтада аяқтады. 1972 жылы «Булварк», «Альбион» сияқты, құлдырап бара жатқан империядан әскерлерді шығаруға қатысты. 1972 жылы ол «Exit» операциясы кезінде Мальтадан әскерлерді шығарудағы штаб-квартира кемесі болды, бұл Корольдік теңіз күштері үшін қиын кез болды. «Булварк» 11 апта бойы Гранд-Харборда тұрып, 1000-нан астам миссия орындады. Кейін 1972 жылы ол Кариб теңізінде жаттығуларға қатысып, 845 эскадрильясымен Флоридаға барды. Қайту жолында «Булварк» барлық қалған авиациялық отынын төгіп, барлық оқ-дәрілерін «Royal Fleet Auxiliaries» кемелеріне ауыстырып, Плимутқа кіргеннен кейін құрғақ докқа дайындалды. Кемежайдағы ереуілдерге байланысты құрғақ доктағы мерзім ұзартылды және ол қазан айына дейін қайтадан жүзіп шықты. 1973 жылдың қаңтарында «Булварк» Кариб теңізіндегі жаттығуларға бағытталды және Атлант мұхитын 10 күндік өту кезінде қатты дауылдан зақымдалды. Бірінші тоқталысы – Шарлстонға (Оңтүстік Каролина) 10 күндік сапар, ол Купер көпірінің астынан өтуді білдірді. «Булварк» сол көпірдің астынан өткен ең үлкен әскери кеме болды. Келесі күні бұл аймақта 80 жылдан астам уақыттан бері ең қатты қар дауылы болды, ол шамамен сегіз күнге созылды. Сапардан кейін Кариб бассейніндегі жаттығулар өтті, оның ішінде Виакес және Пуэрто-Рикоға сапарлар болды. Капитан Дерек Базалгеттің басшылығымен ол 1973 жылы Жерорта теңізінде қызмет етті, Мальтаға, Пирейге, Стамбулға, Гибралтарға және 1973 жылдың желтоқсанында Любек портындағы Травемундеге барды. Жөндеу жұмыстарының басталуы кешіктірілгендіктен, ол Нидерланд теңіз жаяу әскерлерінің ротасын қабылдап, 1974 жылдың басында Нидерланд Кариб бассейнінде болды, сондай-ақ Колумбияның Картахена қаласына барды. Ол 1974 жылдың қаңтарында Атлант мұхитының шығысында болған дауыл кезінде зақымдалды. 1974 жылғы жөндеу жұмыстары Devonport кемежайында жүргізілді, осы уақытта командалық құрам капитаны Джонни Р. С. Джонстонға берілді. 1975 жылы ол Жерорта теңізіне оралып, Гибралтар, Вильфранш және Мальтаға барып, шілдеде Плимут портына оралды. 1976 жылдың наурыз айында «Булварк» қызметтен алынып, резервке қойылды. Сол жылы Қорғаныс министрлігі Перу әскери-теңіз күштеріне «Булварк» кемесін ұсынды. Екі жылдық келіссөздерден кейін Корольдік теңіз күштері кемені сақтап қалуға шешім қабылдады. 1978 жылы Портсмутте қайта жөндеуден өтіп, 1979 жылдың 23 ақпанында жаңа ұшақ тасымалдаушы кемесі пайда болғанға дейін қайтадан қолдануға дайын болды. 1979 жылдың 28 маусымында «Булварк» 820 эскадрильясымен (ұшқыш «Sea King» тікұшақтары) және 45 Корольдік теңіз жаяу әскерінің командасымен «Whiskey Venture» жаттығуына қатысты. Сондай-ақ 1979 жылы «Булварк» «Sea Harrier» тікұшақтарын сынақтан өткізді. 1980 жылдың басында «Булварк» Америка Құрама Штаттарына сапар шекті, ақпан айының соңында АҚШ-тың шығыс жағалауында «Safe Passage» жаттығуына қатысты. 15 наурызда Филадельфияда тұрғанда өрт бір қазандықты жойды, оны жөндеу мүмкін болмады. 2 сәуірде Портсмутқа қайтып оралды, ал 15 сәуірде 45 командасын Сардинияға қарсы «Dawn Patrol» жаттығуына алып шықты. Тамыз айында «Булварк» Норвегия жағалауында «Teamwork 80» жаттығуына қатысты. 9 қарашада алдыңғы ангар мен бірнеше асханаларға үлкен өрт салдарынан зиян келді. HMS Invincible 1981 жылдың көктемінде іске қосылғанға дейін кеме қызметте қалуы үшін екі аймақта да ең аз жөндеу жұмыстары жүргізілді.

Пайдаланудан шығару және тағдыры

1981 жылғы 27 наурызда "Балварк" өзінің қызметінің соңғы реті Портсмутқа оралды. Ол зақымдалған қазандықты және өрт салдарынан келген басқа да зақымдарды жөндеусіз, күтімсіз резервке жіберілді. Бірақ, тасымалдаушы келесі екі жыл бойы толық күйінде сақталды. Фолкленд соғысының басында "Балварк" қайта жандандырылып, флотқа көмек көрсету үшін оңтүстікке жіберілетіні, ал соғыс аяқталғаннан кейін Порт-Стенлидегі штаб-пәтер ретінде қалатыны жарияланды. Бірақ, жүргізілген тез тексеруде 1980 жылы болған өрттен келген минималды жөнделген зақымдардан өзге, оның машиналары мен конструкциясы нашарлап, минималды түрде теңізге лайықты болуы үшін сегіз айға жуық уақыт пен көп қаржы қажет екені анықталды. 1983 жылдың сәуір айында ол күйреуге жіберілді және кейбір материалдар ыдыраудан қорғау үшін алынып тасталды. 1984 жылдың сәуір айында Портсмуттан Кэрнрианға сүйретіліп, мақұлдауға дейін портта тоқтады.