Кіріспе

1955–1982 жылдарғы Majestic класты әуе кемесі HMAS Melbourne (R21) – 1955 жылдан 1982 жылға дейін Корольдік Австралия Әскери-теңіз күштері (RAN) қолданған Majestic класты жеңіл әуе кемесі. Бұл RAN тарихындағы үшінші және соңғы кәдімгі әуе кемесі болды. Мельбурн – бейбіт уақыттағы соқтығысу кезінде екі достық әскери кемені батырған Достастық елдерінің әскери кемелерінің бірегей мысалы. Кеме 1943 жылдың 15 сәуірінде HMS Majestic деп салынды және 1945 жылдың 28 ақпанында Ұлыбританияның қазынашылық канцлері сэр Джон Андерсонның әйелі Леди Андерсон суға түсірді. Бастапқы жоспарлар үш кемеден тұрды: екеуі жедел, ал үшіншісі резервте. Бірақ қаржыландыруды қысқарту нәтижесінде 1947 жылдың маусым айында тек екі кеме сатып алынды: Majestic және оның серігі HMS Terrible, олардың жалпы құны 2,75 миллион австралиялық фунтты құрады. Бұл мақалада көрсетілген ақша сомалары сол кездегі австралиялық фунт немесе доллардың құнына сәйкес келеді және түзетілмеген немесе айырбасталмаған. Сонымен қатар, кемеге қажетті жабдықтар, отын және оқ-дәрілер де кірді. Terrible кемесі аяқтауға жақын болғандықтан, ол өзгеріссіз аяқталды және 1948 жылдың 16 желтоқсанында RAN-ге қабылданып, қызметке кірісті. Majestic кемесінің құрылысы еңбек қиындықтары, жабдықтың кешіктіріліп жеткізілуі, Австралия операцияларына қосымша талаптар және сауда кемелерін салуға басымдық беру себепті кешікті. Жаңа жүйелерді енгізу және жақсартулар RAN әуе кемесін сатып алу бағдарламасының құнын 8,3 миллион австралиялық фунтқа дейін өсірді. Аяқталған кеме 1955 жылдың 26 қазанында HMAS Majestic ретінде RAN-ге қабылданып, қызметке кірісті. Екі күннен кейін кеме Ұлыбританиядағы Австралияның жоғарғы комиссары сэр Томас Уайттың әйелі Леди Уайттың қолымен Мельбурн деп аталып, қайтадан қызметке кірісті.

Дизайн

Майлз класының жеңіл авианосецтерінің бас кемесі ретінде «Мельбурн» ұшу палубасының дизайны мен жайлылығын жақсартуды қамти, «Колосс» класының авианосецтерінің өзгертілген нұсқасы ретінде салынды. Бұл авианосецтер «бір реттік пайдалануға арналған» әскери кемелер ретінде жоспарланған: Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін немесе қызметке кіргеннен кейін үш жыл ішінде қолдан шығарылуға тиіс еді. «Мельбурнның» стандартты сыйымдылығы , толық жүктемеде ол дейін артты. Құрылысынан шыққанда авианосецтің жалпы ұзындығы болды, бірақ 1969 жылы өткізілген жөндеу кезінде ол дейін ұзартылды. Бұл бұрышты ұшу палубасы, бу катапульті және қонуға көмектесетін айнаны қамтыды, бұл «Мельбурнды» осы мүмкіндіктермен салынған үшінші авианосец ( және «Форресталдан» кейін) етті, олар кейін қосылған жоқ. Басты өзгерістер реактивті ұшақтарды пайдалану қажеттілігіне байланысты болды, олар бастапқыда авианосец үшін жоспарланған поршенді ұшақтардан үлкен және ауыр болды. Ұшу палубасы авианосецтің бағытына қатысты 5,5 градусқа солға бұрылды, бұл ұшақтарды бір уақытта ұшыруға және қонуға мүмкіндік берді. Шамамен бір акр (4000 шаршы метр, 4800 шаршы саңырауқұлақ) көлеміне дейін ұлғайғанына қарамастан, палуба басқа Суық соғыс дәуірінің авианосецтерінен әлдеқайда кішкентай болды; қанаттары бар S 2 Tracker ұшақтары қону кезінде оң қанатының ұшы үшін бір метрден кем кеңістікке ие болды, ал басқа елдердің ұшқыштары көбінесе қонуға тырысудан бас тартты. Авианосецтің таза сумен жабдықталуы бу катапультін, қозғалтқыш турбиналарын және экипажды толықтай қамтамасыз етуге жеткіліксіз болғандықтан, алғашқы жылдары судың рационирленуі қажет болды. Уақыт өте келе, жөндеу жұмыстары ұзартылды немесе олардың орнына күрделі жаңартулар немесе толық жөндеулер жүргізілді. «Мельбурнның» алғашқы күрделі жөндеуі 1967 жылдың желтоқсанында басталды және 1969 жылдың ақпанына дейін жалғасты, осы кезеңде ол S 2 Tracker және A 4 Skyhawk ұшақтарын пайдалану үшін жаңартылды. Сондай-ақ, ауа баптау жүйесі және сұйық оттегі өндіретін қондырғы орнатылды. Ұшу палубасы қайтадан нығайтылды және күшейтілді, сондай-ақ 1969 жылы орнатылған ауа баптау жүйесінің тиімділігін арттыруға тырысты. 1969 және 1971 жылдарғы жөндеулер жағдайды жақсартты, бірақ жаңартуға мүмкіндік шектеулі болды және жүйе әлі де жеткіліксіз болды: кеменің ішіндегі температура 65 °C (149 °F) жоғары, ал бірде 78 °C (172 °F) жетті. Келесі күрделі жөндеу 1975 жылдың сәуірінен 1976 жылдың маусымына дейін жүргізілді, мақсаты авианосецтің қызмет ету мерзімін кемінде 1985 жылға дейін ұзарту болды. Жөндеу кезеңі кемежайдағы еңбек дауларына байланысты ұзартылды. 1981 жылдың соңында басталған жөндеу қыркүйекте жаңа авианосец туралы шешім қабылданғанға дейін кейінге қалдырылды, содан кейін 1982 жылдың қаңтарында RAN HMS Invincible сатып алатыны туралы хабарланғаннан кейін тоқтатылды.

Қару-жарақ

Мельбурн кемесі әуе шабуылына қарсы қару-жарақпен және шабуылдық және суастына қарсы ұшақтардан құралған әуе тобымен жабдықталған. Кеме ешқашан тікелей соғысқа қатыспағандықтан, оның қарулары мен бортындағы ұшақтар ешқашан оқ атпаған.

Қарулар мен жүйелер

Мельбурнның бастапқы қарулануы 25 40 мм Бофорс зениттік пушкасын қамтыды: алты екі орынды және он үш бір орынды орнату. Радар жиынтығы үш 277Q типті биіктік табу құрылғысынан, 293Q типті беттік іздеу құрылғысынан және 978 типті навигациялық құрылғыдан тұрды. Қызметке түскеннен бастап 1959 жылға дейін, бір орынды Бофорс пушкаларының төртеуі алынып тасталды. Келіп жеткен кезде Sea Venom – Оңтүстік жарты шардың жалғыз радармен жабдықталған және кез келген ауа райында қолданылатын әскери ұшағы болды. Әскери-теңіз күштерінің қанатты ұшақтары 27 Westland Wessex суға қарсы вертолеттерімен алмастырылуға белгіленді. Ұшақтар санын төрт Sea Venom және алты Gannet-ке дейін азайту, сондай-ақ ұшақтарды үнемі ауыстыру және оларды сақтап пайдалану арқасында, олардың қызмет мерзімі 1960 жылдардың ортасына дейін ұзартылды, ал әуе тобының мөлшері онға дейін сақталды. RAN 14 Grumman S 2E Tracker суға қарсы ұшақ сатып алуды және Мельбурнды осы ұшақтарды пайдалану үшін жаңғыртуды жоспарлады. Екі ұшақ түрі де 1968 жылы RAN қызметіне қабылданды, Tracker ұшақтары 816-шы және 851-ші RAN эскадрильяларымен, ал Skyhawk ұшақтары 805-ші және 724-ші RAN эскадрильяларымен пайдаланылды. Ұшақтар 1969 жылы Мельбурнның жөндеуден кейін аяқталуынан соң ғана ұшуға мүмкіндік алды. Ұшақтардың көпшілігі суға құлап немесе бортынан құлап кетті, бірақ кейбір жағдайларда катапульта немесе тежегіш кабельдің бұзылуына байланысты шығындар туды.

Рөл

Мельбурн – RAN қызметінде болған үшінші және соңғы дәстүрлі ұшақ тасымалдағыш. 1958 жылы бауырлас кемесі шығарылғаннан кейін, Мельбурн Австралия қызметіндегі жалғыз ұшақ тасымалдағыш кемесі болды. Мельбурн әр жылы төрт айға дейін RAN-ға әуемен қолдау көрсетуге қол жетімді болмады; бұл уақыт жөндеу, жанармай толықтыру, персонал демалысы және әскерлерді немесе ұшақтарды тасымалдау сияқты тасымалдағыш емес міндеттер үшін қажет болды. RAN-де қызмет еткен ең ірі кемелердің бірі болғанымен, Мельбурн екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде жұмыс істеген ең кішкентай тасымалдағыштардың бірі болды. 1959 жылы Мельбурнның рөлін тікұшақтарды пайдаланумен шектеу туралы шешім қабылданды, бірақ 1963 жылы жоспарланған іске асыруға аз уақыт қалғанда бұл шешім кері қайтарылды. Қызмет кезінде тасымалдағыш 35 рет шетелге жіберілді, 22 елді аралады және RAN флотының физикалық және психологиялық орталық нүктесі саналды. Мельбурн өзінің өлшемдері және экипажы бойынша RAN-дегі жалғыз кеме болғандықтан, тасымалдағыш командирлерді тәжірибе алу үшін тұрақты түрде алмастырып отырды. Командирлер әдетте әр он бес ай сайын ауыстырылды, олардың көбі екі жылдан астам уақыт кемеде қалған жоқ. Мельбурн Ұлы Австралия шығанағы арқылы шығысқа қарай жүзіп, бір аптадан кейін Кенгуру аралының жанында бауырлас кемесімен кездесті. Мельбурн мен Джервис шығанағына барғаннан кейін ұшақтар түсіріліп, Әскери-теңіз базасына жіберілді. Флагман рөлі үш күннен кейін Сиднейден Мельбурнға ауыстырылды. Мельбурн қыркүйек пен қараша айлары аралығында Оңтүстік-Шығыс Азия суларында болды, ол кезде ол «Альбатрос» жаттығуына қатысып, Филиппин президенті Рамон Магсайсайдың ресми сапарын қабылдады. Қарашаның ортасында Австралияға оралғаннан кейін, тасымалдағыш 1956 жылғы Олимпиадаға Мельбурнге барды, онда Мельбурннің 200 экипаж мүшесі сигнал берушілер, шараларды ұйымдастырушылар, ағаш шеберлері және медициналық қызметкерлер ретінде жұмыс істеді. 1957 жылдың ақпан айында Мельбурн Корольдік Хобарт регатасына жіберілді. Осыдан кейін ол Жаңа Зеландияға сапар шегіп, HMNZS Royalist кемесімен бірлескен жаттығуларға қатысып, бірнеше Жаңа Зеландия порттарын аралады. Жылдың қалған бөлігінде кеме Австралия порттарына барып, халыққа ашық тексеруге мүмкіндік берді. 1957 жылдың 28 қазанында Порт-Аделаидаға сапар кезінде Мельбурн MV Straat Lanka кемесіне соғылып, аздап зақымдалды – бұл тасымалдағыш өмірінде болған бірнеше ұсақ соқтығыстардың біріншісі болды. Жылдық операциялар 13 желтоқсанда Сиднейге оралу алдында Лорд-Хоу аралынан тыс «Астролаби» жаттығуына қатысумен аяқталды. Сиднейге оралғаннан кейін Мельбурн қысқа жөндеуден өтті, ол 13 қазанда аяқталды, содан кейін Порт-Филлипке сапар жасады, онда тасымалдағыш Австралия армиясы мен Австралия Корольдік әуе күштері офицер курсанттарына көрсетілді, содан кейін Сиднейге қайтты. Жылдың қалған бөлігі Австралия мен Жаңа Зеландия порттарын аралаумен өтті. «Sea Venom» оқиғаларының төртеуі де наурыз айында болды, олардың үшеуі ұшқыштардың қателігіне, ал біреуі тежегіштің істен шығуына байланысты болды. Жыл Аделаидаға жолға шығу кезіндегі жаттығулармен басталды, содан кейін Корольдік Хобарт регатасына сапар жасалды. Стратегиялық резервтік топтың жұмысы сәуірден маусымға дейін жалғасты, содан кейін қыркүйекке дейін Австралияның шығыс жағалауында маневрлер жасалды. Бұл RAN флагманының Үнді суларына енген алғашқы реті болды. Стратегиялық резервтік міндеттер аяқталғаннан кейін, тасымалдағыш Жапонияға, Гуамға және Манус аралына барып, шілде айының соңында Сиднейге оралды. Мельбурнге 20000-шы қону сәуір айында «Ганнет» ұшағымен жасалды, ал қыркүйекте Мельбурн Квинсленд штатының Херви шығанағына жақын жерде «Карбин» жаттығуына қатысты.