Кіріспе

Корольдік флоттың эсмингі HMS Ковентри – Корольдік флоттың 42-типті (Шеффилд класы) эсмингі. 1973 жылғы 29 қаңтарда Бёркенхедтегі «Камелл Лэрд және Компания, Лимитед» компаниясы салып, 1974 жылғы 21 маусымда суға түсірілді және 1978 жылғы 20 қазанда 37,900,000 фунт стерлинг сомасында қызметке қабылданды. 1982 жылғы 25 мамырда Фолкленд соғысы кезінде Аргентина әуе күштерінің A-4 Skyhawk ұшақтарымен батырылды.

Өмірбаян

Бұл кемелердің басты міндеті – флотқа орташа қашықтықтағы әуе шабуылына қарсы күрес қабілетін ұсыну болды, ал жер беті мен су асты кемелеріне қарсы күрес екінші дәрежелі мақсаттары еді. 1972 және 1985 жылдар аралығында Корольдік теңіз күштері үшін үш кезеңмен барлығы он төрт 42-типті кеме салынды, ал «Ковентри» бірінші кезеңнің соңғысы болды. Құныны азайту мақсатында, алғашқы екі кезеңде кеменің алдыңғы бөлігінен 47 фут азайтылды және енінің ұзындығына қатынасы төмендетілді. Бұл алғашқы 42-типті кемелер сынақтар кезінде нашар өнім көрсетті және теңізде нашар жүзу қабілетімен еректелді. 42-типті эсминецтер 1960 жылдары ұшқыштар басқаратын ұшақтардан туындайтын қауіптерге қарсы тұру үшін жасалған «Sea Dart» типті жер-әуе зымырандарымен жабдықталды. «Sea Dart» зымырандарының атыс мүмкіндігі мен реакция уақыты шектеулі болды, бірақ Фолкленд соғысында жеті нысанды жойды, олардың үшеуі «Ковентри» есебіне жатқызылды.

1978-1982 жылдар

Ковентри 1978 жылғы 10 қарашада Портсмуттен капитан К. П. О. Берннің басқаруымен қолданысқа енгізілді. Кеме қолданысқа енгізілгеннен кейінгі сынақтардан өткен соң, жаңа Westland Lynx тікұшағының Type 42 платформасынан қалай жұмыс істейтінін сынау үшін пайдаланылды, осы комбинацияның қауіпсіз жұмыс шектерін анықтау мақсатында. Кеменің алғашқы маңызды миссиясы 1980 жылы Қашық Шығысқа жіберілген кезде болды. Сол жылдың қыркүйек айында, және кемелерімен бірге, ол 30 жылдан бері Қытай Халық Республикасына сапар шеккен алғашқы британдық әскери кемесі болды. Ұлыбританияға қайта оралған жолда, Ковентри Иран-Ирак соғысының басталуына байланысты Перс шығанағына бағытталды, онда кеме алты апта бойы патрульдеуге шықты, содан кейін және кемелерінен тұратын Армилла патрулінің тұрақты тобымен ауыстырылды. 1981 жылдың бойында және 1982 жылға қарай, Ковентри отандық суларда түрлі жаттығуларға қатысты, бұл 1982 жылғы наурызда өткен Springtrain '82 жаттығуына қатысумен аяқталды. Springtrain '82 жаттығуы аяқталғаннан кейін, Ковентри Баренц теңізіндегі совет теңіз күштеріне қарсы барлау миссиясына жіберілгенге дейін Ұлыбританияға оралуға жоспарланған, осы мақсатта кемеге арнайы байланыс мониторингтік жабдықтары орнатылған еді.

Фолкленд аралдары

Ковентри 1982 жылдың наурыз айында Гибралтардағы британдық базаның жанында «Спрингтрейн 82» жаттығуына қатысты. Жаттығуға қатысқан басқа кемелермен бірге ол Фолкленд соғысына жұмылдырылды. Ол көпірдің шатырына Ұлыбритания туын және түтігіне су сызығына дейін қара жолақты салды, себебі аргентиналықтар да екі 42-типті эсминецке ие болды. 27 сәуірде Ковентри, , , және кемелерімен бірге Фолкленд аралдарының айналасындағы 200 шақырымдық, Толық тыйым аймағына кірді. Шеффилд пен Глазгомен бірге Ковентри ұшаққа қарсы қорғаныс күштерінің алғы шебін құрады. Фолкленд соғысына Ковентридің үлесі зор болды. Оның тікұшағы Sea Skua зымырандарын суға қарсы қолданысқа алғаш рет оқ атты. Оның Westland Lynx HAS. Mk.2 тікұшағы 3 мамырда бұрынғы Salish, ARA Alferez Sobral кемесіне екі Sea Skua зымыранын атты. Бір зымыран өткізіп алды, ал екіншісі шағын қайыққа тиіп, радио антенналарын бұзып, 20 мм-лік қаруды басқаратын экипаж мүшесін жеңіл жарақаттады. Глазгоның Lynx тікұшағы тағы екі Sea Skua зымыранын атты, нәтижесінде кемеде сегіз адам қаза тауып, сегіз адам жараланды және ауыр зақымдар келді. Оның зақымдалған көпірі қазір Аргентинаның Тигре қаласындағы Теңіз мұражайында қойылған. Кеме 2018 жылға дейін Аргентина теңіз күштерінде қызмет етті. Ковентри 9 мамырда екі Learjet ұшағына Sea Dart зымырандарын атқанда, оларды жоюға әрекеттенген алғашқы соғыс кемесі болды, бірақ зымырандар ұшақтарды өткізіп алды. Радары зымырандардың (Litro және Pepe шақыру белгілерімен) екі нысанмен біріккенін байқады, бірақ ұшақтарды түсірген жоқ. Ковентридің капитаны Дэвид Харт Дайк 4-топтың екі A 4C Skyhawks ұшағын Sea Dart зымырандарымен (C 303 және C 313) түсіргенін мәлімдеді. Алайда, екеуі де нашар ауа райы салдарынан жоғалып кетті және екі қираған ұшақ та Оңтүстік Джейсон аралында табылған. Ковентри жасаған алғашқы расталған шабуыл 601-ші шабуылдық тікұшақ батальонының Aérospatiale Puma тікұшағына қарсы болды, ол Choiseul Sound үстінде Sea Dart зымыранымен атып түсірілді, нәтижесінде үш адамнан тұратын экипажы қаза тапты. Ковентри флотты ұшаққа қарсы қорғауды қамтамасыз ететін үш 42-типті эсминецтің бірі болды. 12 мамырда Шеффилд кемесінің жоғалуы және Глазго кемесіне келген зақымдар оны Ұлыбританияға қайтаруға мәжбүр етті, Ковентри қалған уақытта бұл рөлді жалғыз орындады, басқа кемелер Ұлыбританиядан келгенше.

"64 типті"

Шеффилдтің жоғалуынан кейін, әуе шабуылына қарсы қорғаныс тактикасы жаңадан жасалды, топтың қалған күштерін барынша тиімді пайдалану мақсатында. Осы тактика бойынша, қалған екі "тип 42" эсминецтері екі "тип 22" фрегатымен жұптастырылды (бұл жұптасу ресми емес түрде "тип 64" деп аталды) және ұшақтардың шабуылын авиатасымалдаушылардан ауластыру үшін негізгі күш алдында, әлдеқайда ілгері орналастырылды. Егер "Sea Dart" қанатын жая алмаса, фрегаттарға орнатылған жақын қашықтықтағы "Sea Wolf" зымыралық қорғаныс жүйесін пайдалану мүмкіндігі болды. Осыған сәйкес, "Ковентри" кемесімен бірге .

1982 жылғы 25 мамыр

1982 жылғы 25 мамырда «Ковентри» мен «Броудсворд» кемелеріне Фолкленд шығанағының солтүстік-батыс жағында орналасуға бұйырық берілді. Олар Сан-Карлос шығанағындағы басқа кемелерден аргентиналық ұшақтарды алшақтату үшін әдейі мақсатта қолданылатын кемелер болатын. Осы позицияда, құрлыққа жақын, ашық теңізге жеткілікті қашықтықта болмағандықтан, олардың «Си Дарт» зымырандарының тиімділігі төмендеу болар еді. «Броудсворд» кемесі қысқа қашықтықтағы әуе шабуылына және зымыранға қарсы қолданылатын «Си Вулф» зымыранымен қаруланған. Алғашқыда тұзақ жұмыс істеді, «FAA A 4B Skyhawk C 244» ұшағы (Grupo 5) Пеббл аралының солтүстігінде «Си Дарт» зымыранымен атып түсірілді. Ұшқыш капитан Уго Анхель дель Вале Палавер қаза тапты. Кейіннен Сан-Хулианға жіберілген «Grupo 4 de Caza» тобының «C 304» коды бар «FAA A 4C Skyhawk» ұшағы Сан-Карлос суларына миссиядан оралғанда Пеббл аралының солтүстік-шығысында тағы бір «Си Дарт» зымыранымен атып түсірілді. Капитан Хорхе Освальдо Гарсия судан сәтті шықты, бірақ судан құтқарыла алмады. Оның денесі 1983 жылы Голдинг аралындағы қайықта жағаға шығарылды. Гарсияның серігі, лейтенант Рикардо Лусеро да Сан-Карлос әуе қорғанысының біріккен күштерімен атып түсірілді. Екі кемеге екі аргентиналық «Douglas A 4 Skyhawk» ұшағының екі толқыны шабуыл жасады. Бірінші толқынның әрқайсысы 1000 фунт салмақтағы еркін құлау бомбасын алып келді, ал екінші толқынның ұшақтары 3 x 250 кг салмақтағы бомбаларды тасымалдады. Төрт «Skyhawk» ұшағы соншалықты төмен ұшып өтті, «Ковентри»дің мақсатты анықтау радары оларды құрлықтан ажырата алмады және нысанаға ала алмады. «Бродсворд» кемесі алғашқы шабуылдаушыларды (капитан Пабло Карбальо мен лейтенант Карлос Ринке) өзінің «Sea Wolf» зымыран жүйесімен нысанаға алуға тырысты, бірақ оның жеке бақылау жүйесі шабуыл кезінде тоқтатылды және ұшақтар бомбаларын тастағанға дейін қайта іске қосыла алмады. Тасталған бомбалардың бірі теңізден секіріп, «Бродсворд» кемесінің палубасына тиді, бірақ жарылмады және кеменің «Westland Lynx» тікұшағын қиратты. «Ковентри» екінші «Skyhawk» ұшағын (капитан Пабло Маркос Карбальо) кішкентай қарумен құйрығына тигенін мәлімдеді, бірақ ұшақ Аргентинаға аман-есен оралды. Карбальоның ұшағына кірген кезде оң қанатының астынан шрапнельдің бір бөлігі тиді, ол ұшақтың оң жақ отын багін тесіп өтті. Екінші жұп «Skyhawk» (бірінші лейтенант Мариано Анхель Веласко мен матрос Хорхе Нельсон Баррионуэво) 90 секундтан кейін «Ковентри» кемесіне қарай сол жақ қанатынан 20 градус бұрышпен бет алды. Зымыранды нысанаға алу мүмкіндігі әлі де болмағандықтан, «Ковентри» оларды жаңылыстыру үшін «Sea Dart» зымыранын ұшырып, суға қарай тізгін бұрды. «Бродсворд» кемесінде «Sea Wolf» жүйесі қайта іске қосылды және шабуылдаушы ұшақты сәтті нысанаға алды, бірақ «Ковентри» кемесінің бұрылысы оны тікелей от желісіне алып кеткендіктен, от аша алмады. «Ковентри» кемесі шабуылдаушы ұшаққа қарсы 4,5 дюймдік зеңбірек пен кішкентай қаруларын қолданды. Порт жағындағы «Oerlikon 20 мм» зеңбірегі істен шығып, кемеде тек мылтық пен автоматтар қалды. «Ковентри» кемесіне порт жағынан су сызығынан жоғары үш бомба тиді. Бір бомба компьютер бөлмесінің астында жарылып, оны және жақын маңдағы операция бөлмесін жойып, жоғары лауазымды офицерлердің көбін әрекетке қабілетсіз қалдырды. Екінші бомба алдыңғы машина бөлмесіне кірді, алғашқы көмек көрсету тобы орналасқан кіші офицерлердің асханасының астында жарылды, және кеме дереу портқа қарай қисайды. Соңғы соққы алдыңғы және артқы машина бөлмелерінің арасындағы бөлігін бұзып, кеменің ең үлкен ашық кеңістігін бақылаусыз су басуға ұшыратты. Жарақат алғандардың бірі Пол Миллс кеме батып кеткен кезде бас сүйегінің сынуынан асқынуларға ұшырап, кейін 1983 жылғы 29 наурызда қайтыс болды. Ол өзінің туған қаласы Кембриджширдегі Свавезиде жерленген. Кеме соққыға ұшырағаннан кейін, құтқарылуды күткен экипажы Монти Пайтонның «Брайанның өмірі» романынан «Өмірдің жарқын жағына әрқашан қараңыз» әнін шырқады. «Бродсворд» кейіннен «Ковентри» кемесінің 170 экипажын құтқарып алды.

Құрметтеулер

Ковентридің бірде-бір мүшесі ерлік үшін марапатталмады. No.846 NAS-тің CPO Aircrewman M J Tupper-і құтқару жұмысына қатысқаны үшін Ерекше қызмет медалімен марапатталды. Соғыстан кейін Пеббл аралында өмірін жоғалтқан экипаж мүшелерінің есіміне айқыш орнатылды. Фолкленд соғысы кезінде Ковентридің командирі Дэвид Харт Дайк кеме туралы әңгімені өзінің "Мамырдағы төрт апта: HMS Ковентридің жоғалуы" атты кітабында жазды. "Қиын жағдайдан шығу" (Seconds from Disaster) деректік телесериалы 2012 жылдың желтоқсан айында "Ковентридің батуы" атты эпизодта Ковентриге жасалған шабуылды көрсетті. Кеме жатқан жер әскери қалдықтарды қорғау заңына сәйкес бақылаудағы аумақ болып табылады. Ковентри суға батқаннан кейін бес ай өткен соң, Корольдік флоттың суға түсу тобы кеме жатқан жердің су астындағы зерттеуін жүргізді, олар оны шамамен судың астында сол жағына қарай жатқан күйде тапты. Бұл зерттеу "Қара аяқ операциясының" бастауы болды, ол құпия құжаттар мен жабдықтарды қайтару және қалған қару-жарақтарды жарылыс арқылы залалсыздандыру мақсатымен жүргізілген суға түсулер сериясынан тұрды. Суға түсушілер командасы Харт Дайк пен басқа офицерлерге тиесілі бірнеше жеке заттарды, сондай-ақ кеменің шайқас туын тапты, ол кейіннен келесіге, Type 22 фрегатына тапсырылды. Суға түсушілер сонымен қатар Ковентри соборынан кемеге сыйға берілген Шешімдер айқышын (Cross of Nails) да тапты. Ол да 2002 жылы кеме қызметтен шығарылғанға дейін жаңа Ковентриге берілді, содан кейін соборға қайтарылды. Қазіргі таңда Шешімдер айқышы Type 45 эсминецінде сақталады. HMS Ковентридің қаза тапқандарына арналған ескерткіш тақта Ковентридегі Қасиетті Үш Бірлік шіркеуінде орнатылған.