Кіріспе

Қылды таспалы аспап

Апалачиялық дульцимер (көптеген түрлі атаулары бар; төменде қараңыз) – цитралар отбасының қылды таспалы аспабы, әдетте үш немесе төрт ішегі болады және бастапқыда Америка Құрама Штаттарының Апалачия аймағында ойналған. Аспаптың корпусы саусақ тақтасының ұзындығымен бірдей, ал оның таспасы көбінесе диатоникалық болып келеді.

Атауы

Аппалач дульцимерінің көптеген түрлері бар. Көбінесе ол жай ғана дульцимер деп аталады (кейде "дульцимор", "дульцимор", "делцимер", "делцимор" және т.б. деп те жазылады). Егер оны балғамен ойналатын, байланысы жоқ дульцимерден ажырату қажет болса, орнына, ойнау стиліне, түріне, пішініне қарай түрлі сөздер қосылады, мысалы: тау дульцимері; Кентукки дульцимері; пернелі дульцимер; таспалы дульцимер; қолына қоятын дульцимер; тамшы пішіндес дульцимер; қорапша дульцимері; және т.б. Бұл аспапқа сондай-ақ бірнеше лақап аттар берілген (кейбіреулерін басқа аспаптар да бөліседі): "гармоника", "шошқа скрипкасы", "музыкалық қорап", "гармония қорабы", "тау цитрасы".

Шығуы мен тарихы

Аппалачиялық дульцимер алғаш рет 19-ғасырдың басында Аппалачия тауларындағы шотланд-ирланд иммигранттарының қауымдастықтарында пайда болғанмен, бұл аспаптың Ирландияда, Шотландияда немесе Солтүстік Англияда белгілі бір алдынан келгені белгісіз. Осы себепті, және жазба деректердің аздығынан, Аппалачиялық дульцимердің тарихы, жақында ғана, көбінесе болжамдарға негіделген болатын. 1980 жылдан бері жүргізілген кең ауқымды зерттеулер аспаптың дамуын бірнеше ерекше кезеңдер арқылы анықтады және оның бірнеше ұқсас еуропалық аспаптардан шыққан болуы мүмкін: шведтік hummel, норвегиялық langeleik, неміс scheitholt және француздық épinette des Vosges. Халық тарихшысы Люси М. Лонг осы аспаптың тарихы туралы былай деді: