Кіріспе

Британдық парламент депутаты, Уинстон Черчилльдің ұлы (1911–1968)

Рэндольф Фредерик Эдвард Спенсер Черчилль (28 мамыр 1911 – 6 маусым 1968) – британдық журналист, жазушы және саясаткер. Болашақ Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль мен оның әйелі Клементинаның жалғыз ұлы Рэндольф өзін әкесінің саяси мұрагері деп санады, бірақ олардың қарым-қатынасы кейінірек шиеленісті болды. 1930 жылдары ол бірнеше рет парламентке сайлануға тырысып, әкесіне ұят келтірді. 1940 жылы Престоннан консерваторлық партиядан парламент депутаты болып сайланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Африкада SAS құрамында және Югославияда Титоның партизандық отрядында қызмет етті. Рэндольф 1945 жылы депутаттық мандатын жоғалтып, енді парламентке сайланбады. Саясатта сәттілікке жете алмаса да, Рэндольф жазушы және журналист ретінде табысты мансапқа ие болды. 1960 жылдары ол әкесінің ресми өмірбаянының алғашқы екі томын жазды. Рэндольф екі рет үйленді және ажырасты. Оның бірінші әйелі Памела Дигби (кейін Харриман) болды; олардың ұлы Уинстон кейін консерваторлық партиядан парламент депутаты болды. Рэндольф өмірі бойы мас күйінде бейшара мінез-құлық танытты. 1960 жылдары көп жылғы ішімдікке байланысты денсаулығы құлдырады; ол әкесінен үш жыл ғана кейін қайтыс болды.

Балалық шақ

Рэндольф Черчилль 1911 жылғы 28 мамырда Лондондағы Экклстон скверіндегі ата-анасының үйінде дүниеге келді. Ата-анасы оны туғанға дейін "Чамболли" деп лақап ат қойған. Рэндольф пен оның үлкен әпкесі Дианаға паркте серуендегенде жазық киімдегі детективтер күзетшілік жасауға тура келді, себебі суфражистер оларды ұрлап кетуі мүмкін деген қорқыныш болды. Ол 1915 жылғы 1 желтоқсанда премьер-министрдің қызы Вайолет Асквит пен Морис Бонэм Картердің неке тойына қатысты. 1917 жылғы дирижабль шабуылдарын ол "ұлы қуаныш" деп еске алды, себебі балаларды түн ортасында төсектерінен алып, жамылғыға орап, "үлкендермен" бірге бомбобезілгіште болуға рұқсат берілді. Ол сондай-ақ Бленхайм сарайындағы қару тоқтату тойын еске алды. Ол Уилтширдегі Сандройд мектебінде оқыды, кейіннен билік пен тәртіпке қатысты қиындықтары болғанын мойындады. Мектеп директоры оның әкесіне ол "өте жауырынып" алатынын хабарлады. Кішкентай кезінде ата-анасының назарынан тыс қалған Уинстон, ұлын мектепке мүмкіндігінше жиі баратын. Рэндольф бала кезінде және жиырма жасқа дейін өте жақсы көрінетін. Оның "Екі жүз бір жыл" атты өмірбаяндық еңбегінде (24-25 беттер) он жасында кіші мектеп мұғалімі оған "зиянын тигізгенін" жазды, ол Рэндольфті жыныстық тұрғыдан қол сұғуға мәжбүр еткен, бірақ мейрамхана кірген кезде ұялып, секіріп кеткен. Үйде бір қызметші Рэндольфтің Дианаға сыр айтқанын естіді. Кейін ол әкесінің осылай ашуланғанын ешқашан көрмегенін және мұғалімді жұмыстан босатуды талап ету үшін жүз миль сапар шеккенін, бірақ мұғалім бұрыннан-ақ жұмыстан шығарылғанын білді. Ол Дианамен бірге 1922 жылғы 22 маусымда Голландия паркінен коньки тебуден оралғанда үйдің күзетте тұрғанын және фельдмаршал Генри Уилсонның қазасынан кейін "қатаң мінезді адамдардың" үйді тінтіп қарап жатқанын еске алды.

Этон

Уинстон ұлына Итон колледжі мен Харроу мектебінің арасынан таңдау жасау мүмкіндігін берді, ол біріншісін таңдады. Кейін Рэндольф өзінің естеліктерінде: «Мен жұмыста да, спортта да жалқау да, сәтсіз де болдым, сондай-ақ көпке ұнамайтын бала едім» деп жазды. Бірде үйінің ойын капитаны (үлкен бала) оған «алты жоғары» (яғни сабақ) бергенін айтады, себебі ол «барлық жағынан өте нашар» болған. Майкл Фут кейіннен бұл «оныңмен байланыста болғандардың барлығы іздеген толыққанды бағалаудың бір түрі» екенін жазды. Ол бірде әкесіне «сенің көңіліңді қалдырғаным үшін және жаман істегенім үшін» кешірім сұрап хат жазған. 1926 жылғы жалпы ереуіл кезінде ол үй иесі рұқсат бермегендіктен, құпия радиоаппаратын жөндеп алды. Жасөспірім шағында Рэндольф досы Том Митфордтың қарындасы Диана Митфордқа ғашық болды. Том Митфорд оның бойын тыныштандыратын күш иесі деп есептелді, бірақ үй басқарушысы полковник Шипшенкс Рэндольф пен Томның бір-біріне ғашық екенін дұрыс емес жорамалдады; Рэндольф: «Мен оның қарындасына ғашықпын» деп жауап берді. Рэндольф «әңгімеге құмар, ерте піскен бала» болды. Ол жас кезінен бастап әкесінің кешкі ас дастарқанына қатысып, сол кездегі жетекші саясаткерлермен бірге ішіп-жеп, өз пікірін білдіруге шақырылды. Кейін ол егер біреу оның саясатқа түспейтінін және тіпті Уильям Питт кішкентай сияқты жиырма жасында премьер-министр болатынын айтса, ол оған күлер едіін жазды. Итоннан шығар алдындағы соңғы баяндамасында тарих пәнінің мұғалімі Роберт Бирли оның туа біткен зиялылығы мен жазу қабілеті туралы жазды, бірақ оның аз еңбекпен немесе журналисттік шеберлікпен бір ойды эссеге айналдыруы оңай екенін де қосты.

Оксфорд

1929 жылы қаңтарда Рэндольф Оксфорд университетінің Крайст-Черч колледжіне оқуға түсті, оқу жылының ортасында және он сегіз жасқа толмаған. Әкесінің досы, профессор Линдманн, бос орын ашылғанын айтқаннан кейін ол оқуға қабылданды. 1929 жылдың мамыр айында Рэндольф мамыр сайлауында әкесі үшін сөз сөйледі. 1929 жылдың тамыз және қазан айлары аралығында Рэндольф пен оның әйелі (қазір қызметтен тыс) әкесімен бірге АҚШ және Канадаға лекциялық сапарға барды. Ол жақын досы Том Митфордтың бұрынғы сүйіктісі болды. Рэндольф он тоғыз жасында ата-анасын қорқытып, қос бренди ішкен.

АҚШ-қа сөз сөйлеу сапары

Рэндольф 1930 жылдың қазанында Оксфордтан АҚШ-қа лекциялық тур жасау үшін кетті. Көп жаттығулар арқылы сөзді өте жақсы меңгерген және сөйлеуіне әрқашан жан-жақты дайындық қажет болған әкесінен айырмашылығы, Рэндольфқа көпшілік алдында сөйлеу оңай келді. Кейіннен ұлы бұл жағдайдың екі жақты болғанын айтты: «Оның өздігінен сөйлей алу қабілетінің арқасында, оны одан да жақсы сөйлеуге қажетті күш-жігерді жұмсауға себеп болмады». Рэндольф өзінен жеті жас үлкен Кливленд (Огайо штаты) тұрғыны Кей Халлеге үйленуге жақын болды. Әкесі оған мансапты орнату алдында үйленудің ақымақтық екенін түсіндіре отырып, хат жазды. Клементина желтоқсан айында онымен кездесіп, Уинстон берген ақшаға кішкентай көлік сатып алды. Анасы келген кезде ол үш айдың ішінде 1000 фунт стерлинг жұмсады, ата-анасынан жылына 400 фунт стерлинг жәрдемақы алған болатын. 1931 жылы ол Джон Бетжеманмен Лондондағы Эдвард Джеймстің үйін бөлісті. 1930 жылдардың басында Рэндольф Роттермир баспасөзінде журналист болып жұмыс істеді. 1932 жылдың наурыз айында «Daily Graphic» газетінде нацистер соғысқа дайындалып жатқанын ескертті; ұлы Уинстон кейіннен ол Гитлер туралы ескерткен алғашқы британдық журналист болғанын мәлімдеді. 1932 жылы Уинстон Черчилль ұлының 21 жасқа толуына орай Филипп Ласлоға оның портретін салғызды. Сондай-ақ, флот адмиралы Эрл Битти және оның ұлы, сондай-ақ Освальд Мосли (сол кезде болашақ көшбасшы ретінде қарастырылған) да қатысты. Рэндольф 1932 жылдың шілдесінде Германиядағы сайлаулар туралы баяндады. Сол кезде 21 жастағы Рэндольф 1932 жылдың тамызында Бивербруктың «Daily Express» газеті тарапынан Парагвайға жіберілді. Асунсьонға келгеннен кейін ол әскери мектеп директоры және РИ-6 «Бокерон» командирі, Парагвай әскери мектебінің офицерлері мен курсанттарынан құралған майор Артуро Брей Рикельмемен сұхбаттасты; бұл баяндама 1932 жылдың 11 тамызында, бейсенбі күні «Daily Express» газетінде жарияланды, РИ-6 Чакодағы соғыс майданына аттануға немесе соғысқа дайындалу үстінде болды. Артуро Брей британдық баспасөздің қызығушылығын тудырды, өйткені британдықтар оның Бірінші дүниежүзілік соғыстың батыры, британдық және француздық батырлық медальдарымен марапатталған британдық офицер екенін білді. Сол жылы Венецияда леди Диана Купердің қырық жылдық мерейтойында бір әйел сүйіктісінің өшпенділігінен күйдірілді, ал Рэндольф оны қорғауға асықты. Рэндольф 1933 жылдың ақпан айында Оксфорд Юнион қоғамында өткен Король және Ел туралы дебаттарға да қатысты. Одақ пацифистік ұсынысты қабылдағаннан кейін үш аптадан соң Рэндольф және оның досы Лорд Стэнли Одақтың жазбаларынан бұрынғы ұсынысты жою туралы резолюция ұсынды. Стэнлидің нашар сөйлегенінен кейін президент Фрэнк Харди төрағалықты уақытша кітапханашыға тапсырып, Одақ атынан ұсынысқа қарсылық білдірді, бұл өте ерекше қадам болды. Хаттамада ол «көпшіліктің ыстық қарсы алуын» алғаны жазылған. Содан кейін Рэндольфты ысқырық пен иіссіз бомбалар қарсы алды. Оның сөйлеуі «өте жағымсыз және тіпті ашулы үй» деп сипатталған «тұрмысы мен сөз тіркесі бақытсыз» болды және «көңілді мазақпен» қарсы алынды. Содан кейін ол ұсынысты кері қайтаруға тырысты. Харди бұған рұқсат беруге дайын еді, бірақ бұрынғы президент бүкіл палатаның дауысы қажет екенін мәлімдеді. Кері қайтару туралы өтініш бірауыздан жеңіліске ұшырады, ал ұсыныс 750 дауысқа қарсы 138 дауыспен жеңілді (алғашқы дебатқа қарағанда әлдеқайда көп қатысушы болды). Оксфорд консерваторларының күзетшілері мен полиция Черчилльді дебаттан кейін қонақ үйіне сүйемелдеді. Уинстон Черчилль ұлының үлкен, жауыз қауым алдында сөйлеген батылдығын мақтап, «ол ешқашан қорқып қалған жоқ» деп жазды. Рэндольфтің әдемі сыртқы келбеті мен өзіне сенімділігі оған әйелдерге ұнау ісінде сәттілік әкелді, бірақ Бленхаймде бір жас әйелді баурап алу әрекеті сәтсіз аяқталды, өйткені ол түн бойы қорғаныш үшін туысы Анита Леслимен бір төсекке жатты, ал Рэндольф төсектің шетінде отырып, «мен премьер-министр болғанда» туралы ұзақ сөйледі.

Ертедегі соғыс, неке және Парламент

1938 жылдың тамызында Рэндольф Черчилль әкесінің бұрынғы полкі – 4-ші Королеваның жеке гусарларына қосылды, қосымша резервте екінші лейтенант болып тағайындалды және 1939 жылдың 24 тамызында әскери қызметке шақырылды. Ол кіші офицерлердің арасында ең үлкені болғандықтан, құрбылары арасында аса танымал емес еді. Бір тіл білдіру үшін, ол Халл қаласынан Йорк қаласына және кері 106 мильдік қашықтықты 24 сағаттың ішінде жаяу өтті. Оны бір машина ілесіп келді, оқиғаға куә болу үшін де, егер аяғындағы жаралар салдарынан одан әрі жүруге шамасы келмесе, демалу үшін де. Ол шамамен жиырма минут қалғанда мәреге жетті. Бірақ оның үлкен ашуына орай, аға офицерлер тіл білдірмеді. Соғыс басталғанда Рэндольфтің әкесі Адмиралтействоның бірінші лорды болып тағайындалды. Ол капитан лорд Луи Маунтбеттенді және лейтенант Рэндольф Черчилльді (сол кезде Плимут қаласында орналасқан) Чербургке, Виндзор герцогы мен герцогинясын Англияға қайтару үшін жіберді. Рэндольф жойғыш кемеде 4-ші гусарлардың формасын киген болатын, бірақ шпорынды буттарына кері бұрып тақты. Герцог сәл таңырқап, Рэндольфтің шпорынды дұрыс тағу үшін иіліп, түзетуін сұрады. Алдын ала Рэндольфтің соңғы бірнеше аптада сегіз әйелге ұсыныс жасағаны туралы әңгіме тарады, ал Памеланың достары мен ата-аналары осы одаққа риза болмады. Рэндольфтің ата-аналары Памелаға жоқтап, оған жылы қабылдады және оның оған жақсы әсер ететініне сенді. Олар 1939 жылдың қазан айында үйленді. Майкл Фут, Фрэнк Оуэн және Питер Ховард анонимді түрде жазған «Күнәлілер» (1940 жылдың шілдесі) атты татуластыруға қарсы памфлет дұрыс емес түрде Рэндольф Черчилльге жатқызылды. Рэндольф 1940 жылдың қыркүйегінде соғыс уақытында Престон округінен парламентке сайланды. Одан кейін, 1940 жылдың 10 қазанында оның ұлы Уинстон дүниеге келді. Некелерінің алғашқы жылында Рэндольфтің өз үйі болған жоқ, бірақ Брендан Браккен оларға Гертфордширдегі Хитчин қаласына жақын Айклфордта пасторлық үйді тауып берді. Памела көбінесе Уинстоннан Рэндольфтің құмар ойындарынан туған қарыздарын төлеуін сұрады.

Солтүстік Африка

Көпшілік, соның ішінде Рэндольфтің өзі де, 4-ші гусарлардың іс-қимылға жіберілмеуі туралы құпия бұйрық болған деген күдік туды (Рэндольф ауысқаннан кейін бірден жіберілді). Рэндольф №8 (Құтқарушылар) командасына ауысты. 1941 жылдың ақпан айында олар Италия теңіз флоты мен Одақтас әуе күштерінің күшті болған Орталық Жерорта теңізінен жалтап, Жақсы Үміт мүйісі мен Африканың шығыс жағалауы арқылы алты апталық сапарға жіберілді. Лорд Бивербрук журналисі ретінде жылына 1500 фунт стерлинг табыс көріп отырған Рэндольф сапар барысында құмар ойындарында 3000 фунт стерлинг жоғалтты. Памела Бивербрукқа баруға мәжбүр болды, ол Рэндольфтің жалақысынан аванс беруден бас тартты. Оның тікелей сыйлық ұсынысын қабылдамай (оны жыныстық қатынасқа бағыну шартымен ұсынғаны белгісіз), ол неке сыйлықтарын, оның ішінде зергерлік бұйымдарын сатты; Бивербруктың министрлігінде жұмыс істеді, ел бойынша қайта орналастырылған жұмысшыларға тұру жағдайын ұйымдастырды; үйін жалға беріп, Дорчестердің жоғарғы қабатындағы арзан бөлмеге көшіп барды (Блитц кезінде өте қауіпті). Ол кешке басқалардан қонақжайлық күтіп, барлық жалақысын Рэндольфтің қарызын төлеуге жұмсай алды. Ол сол кезде түсік тастауы мүмкін. Неке бұзылды, ол көп ұзамай болашақ күйеуі Аверелл Харриманмен қарым-қатынас бастады, ол да сол кезде Дорчестерде тұратын. Мысырға келгеннен кейін Рэндольф Таяу Шығыс штабында Бас штаб (барлау) офицері болып қызмет етті. 1941 жылдың 28 қазанында капитандық шеніне көтеріліп, GHQ-да армия ақпаратына жауапкер болды. 1942 жылдың қаңтарында демалыста болғанда ол Торилерді Уинстон Черчилльдің Грекия мен Критті қорғау туралы шешімін ақтағаны үшін сынады. Ол империяның 1942 жылы Британ аралдарынан гөрі үлкен қауіп-қатерге тап болған бөліктерінің "бірлескен еңбегі мен құрбандықтарына" сезімтал болды, Австралия мен Малайяны атады, олар жапон басқыншылығының қауіп-қатерінен зардап шекті. Ол сэр Герберт Уильямстың соғыс жүргізілуі туралы ресми есебін қатаң сынады. Жақында Жапонияның алыс Шығыстағы жеңістерінен кейін үлкен стресске ұшыраған әкесі 1942 жылдың көктемінде Каирге қысқа уақытқа келді. Рэндольф ата-анасымен қатты ұрысқандықтан, Клементина Уинстонның ұстама пайда болуы мүмкін деп ойлады. 1942 жылдың сәуірінде ол жаңа құрылған SAS-ке ерікті болып тіл білдірді, бұл әкесіне салған күшті стресске байланысты анасының наразылығын тудырды. Ол оған телеграмма жіберіп, баруын тыйым салуды ойлады, бірақ Уинстонның оны қалағанын білді. Бенгазиге жасалған шабуыл мақсатына жетпеді, ал Рэндольф үйіне қайтар жолда болған кезде көлігі аударылып, арқасы ауыр түрде зардап шекті. Каирде біршама уақыт болғаннан кейін ол Англияға қайтарылды. 1943 жылдың мамырында Рэндольф әкесіне Алжирге барып, Тунис операциясының сәтті аяқталғанын атап өтті. 1943 жылдың қарашасында Рэндольф әпкесі Сарамен бірге әкесімен бірге Тегеран конференциясына қатысты. Қайтып келе жатқанда олар оның сәтсіз некесі туралы тағы да дауласты, бұл Уинстон Черчилльдің Тунисте ауыр жүрек соғысына себеп болуы мүмкін. 1943 жылдың желтоқсанында ол пневмониямен ауырып жатқан әкесіне Марракеш қаласына барды (генерал Александр оны ұшағымен алып кетті). 9 желтоқсанда уақытша майор шеніне көтерілді. Ол Англияға оқуға оралды, содан кейін 1944 жылдың қаңтар-ақпанында Югославияға парашютпен түсті, әскери айқышқа ұсынылған. Фицрой Маклин оның қабілеттерін жоғары бағалады. Алайда Маклин олардың бірге болған оқиғалары туралы және Черчилльдің оған келтірген кейбір қиындықтары туралы "Шығыс жолдары" атты естеліктерінде жазды. Тито немістерден қиындықпен қашып құтылып, Черчилль мен Эвелин Во Вис аралына келді және олар 10 шілдеде кездесті. 1944 жылдың шілдесінде ол және Уо Дакота ұшағының апатынан аман қалған он адамның қатарында болды. Ол омыртқа мен тізе жарақаттарын алды. Оның қызметшісінің қаза болғанын естігенде ол жылады, бірақ мүгедек ретінде "әдеттегідей кешірімсіздікпен" әрекет етті. Нәтижесінде Титоның дін қызметкерлерін қуғындауы туралы егжей-тегжейлі есеп дайындалды. Сыртқы істер министрі Энтони Иден (Ваудың беделін түсіруге тырысқан) дипломатиялық ұяттан сақтау үшін оны "жасырды", өйткені Тито сол кезде Ұлыбританияның қажетті одақтасы және ресми "досы" ретінде қарастырылды. 1945 жылдың наурыз айында науқанның соңғы кезеңдеріне жақындаған Бірмада Рэндольфтің азаматтық жандармен жақын байланыста болған бірнеше достарының бірі Том Митфорд қаза тапты. 1947 жылдың 1 қарашасында капитандық шеніне көтеріліп, келесі 14 жыл бойы резервте қалды. 1961 жылдың 28 мамырында ол қызметтен босатылып, құрметті майор болып зейнеткерлікке шықты.

Парламентке мүшелігін жоғалту

Рэндольфтің палатаға қатысуы тұрақсыз және үзілісті болды, бұл 1945 жылдың шілдесіндегі жеңілісіне ықпал еткен болуы мүмкін. Ол 1945 жылы өзінің мандатын сақтап қалатынына сенген, бірақ олай болмады (ол ешқашан парламенттік сайлауда бәсекелес үміткерлермен жеңіске жеткен емес). 31 тамызда Клариджде өткен кешкі ас дастарқанында Рэндольф әкесімен және Брендан Брэкенмен қатты дауласты. Дау әкесінің жоспарлаған соғыс естеліктері туралы болды, және Рэндольф әкесінің жұрт алдында тікелей сөйлегені ұнамағандықтан үстелден ашуланып кетіп қалды. Әкесі оның әдеби агенттен көмек алу туралы сөйлеп отыр деп қате түсінген, ал Рэндольф шын мәнінде әкесіне заңгерлерден салық кеңесі алуға кеңес беріп жатқан, және ол соңында солай істеді. Рэндольф сол күні өзін түсіндіретін хат жазуға мәжбүр болды.

Екінші неке

Рэндольф 1946 жылы Памеладан ажырасты. Уинстон Рэндольфке «жануарларша терең махаббат» сезімін білдірген, бірақ «әр кезде кездескенде қанды дауға ұшыраймыз» деді. Рэндольф өзінің ашуын ерік күшімен бағындыра алатынына сенген, бірақ мас болғанда және ішімдік «жазмысы бұзылған сезімін күшейткенде» мұны істей алмады. Әкесі енді дауға шыдамай, Рэндольфпен өткізетін уақытын қысқартып, оған көп нәрсе айтпады. Рэндольф анасымен жақсы қарым-қатынаста болды, хат жазысты, бірақ ол дауға шыдамады және ол келгенде жиі бөлмесіне шегінетін. Ол оның қаржылық қиындықтарын шешуге көмектесті, ол «өзін көп ұяттан сақтады» деп мойындады. Рэндольф Эденді «Ерк Эден» деп атады. Ноэль Ковард Рэндольфтің «сәтсіздікке ұшырамағанын» әзілмен айтты. Ол Бифштек клубынан қуылды және бірде Париж елшілігінде Дафф Купер оның бетіне екі рет ұрды, себебі ол жағымсыз пікір айтқан. Ол Мәскеуден Қызыл Армия шеруі туралы хабарлады. Ол Лора Чартеристі өзіне үйленуге көндіруге әлі де тырысып жатты. Олар бір-бірін жақсы көргенімен, ол достарына Рэндольфке әйелі емес, анасы керек екенін айтты. Рэндольф өзінің өмірінің көп бөлігін сүйген Лораны ешқашан ала алмайтынын мойындады. Ол өзінен он бір жас кіші Джун Осборнға ғашық болды. Ол Австралияда туған полковник Рекс Гамильтон Осборнның қызы, D. S. O., M. C., Литтл Инглберн, Малмсбери, Уилтширде тұрды. Мэри Ловелл оны «әлсіз және мұқтаж қыз-әйел» деп сипаттады. Олар үш ай бойы даулы қарым-қатынаста болды, соның ішінде бірде Джун Бензедрин мен шараптың қоспасынан мас болып, Темза өзеніне қарай жүгіріп, өзін-өзі өлтірумен қорқытты, полицияны шақырды және Рэндольф оған кедергі жасағанда оны әдепсіздікке ұқсас әрекет жасады деп айыптады. Эвелин Уо Рэндольфке (14 қазан 1948 ж.) жазған хатында Джунның онымен үйленуі үшін «үлкен батылдық көрсетуі керек» деді. 23 қазанда ол Рэндольфтің өтініші бойынша Джунға хат жазып, оны Рэндольфтің жақсы жағын көруге шақырды, оны «үйі болмаған үйді сүйетін, үйге жақын адам» деп атады. Диана Купер олардың бал айынан кейін бірден Рэндольф пен Джун бір-біріне сәйкес келмейтінін түсінді. Олардың Арабелла есімді қызы болды. Рэндольф Корея соғысы туралы 1950 жылдың тамыз айынан бастап, Солтүстік Кореяның оңтүстікке алғашқы шабуылдан алты апта өткеннен кейін хабарлады. Америка және Оңтүстік Корея әскерлері Пусан мен Тэгу маңындағы аумаққа тығылып қалды. Әкесі оған генерал Дуглас Макартурдың қолжазбасында жазылған таныстыру хатын берді. Бұл қауіпті жұмыс еді: 17 әскери тілші жаудың оғынан немесе әуе апатынан қаза тапты, соның ішінде The Times және Daily Telegraph тілшілері. Рэндольф Нактонг өзенінің жанындағы патрульде жараланды. Ол Кореяға Инчон жерін басып алу, Сеулді азат ету және БҰҰ күштерінің 38-ші параллельді кесіп өтуі туралы баяндау үшін оралды. Содан кейін ол Ұлыбританияға жараланған аяғына операция жасау үшін (6 ақпан 1951) оралды. Ол 1951 жылы Девонпорттан парламентке тағы да сайланды. Кейінірек Майкл Фут Рэндольфтің зерттеушілерінің біріне: «Сен және мен Лондондағы ең ерекше клубқа жатамыз: Рэндольф Черчилльдің достары» деді. Ол кез келген парламенттік жарыста жеңіліп, (1940 жылы қарсылықсыз сайланған) консерваторлар билікке оралған кезде парламентке қайта оралмағаны үшін қатты көңілі қалды. Соғыстан кейінгі кезеңде Энтони Иден премьер-министрдің тағайындалған мұрагері болды, бірақ Иден 1952 жылы Клариса Черчилльге үйленгенде, Рэндольф өзінің туған ағасының жаңа күйеуіне деген шексіз жеккөрушілігін жасыра алмады. Ол өзінің телефон арқылы сөйлескенін «Едемдегі қорқыныш» деп атады. Рэндольф Антони Иденді көптен бері қызғанып, Лондонның «Эвандинг Стандарт» газетінде оған сын мақалалар жазатын. Бұл мақалалар Иденнің беделін түсіруге көмектесті. Иден ашық жауап бермеді, бірақ жеке Жон Колвиллге шағымданды. 1953 жылы Рэндольф 1953 жылы таққа отырғызу салтанатында алтын штаб офицері болды. 1953 жылдың қыркүйегінде «Дорчестерде» Фойлдың әдеби түскі асында сөйлеген сөзінде «бірнеше рет ішіп алған» Рэндольф неге баспасөз бароны Лорд Роттермир (оның бұрынғы жұмыс берушісі) сияқты бай адам өзін «жекешелікке» баруға мәжбүр етті деп сұрады. Роттермирді бастапқыда бұл немесе келесі сөз алаңдатпады. Рэндольф өзінің айыптауын 1953 жылы 7 қазанда Манчестер баспа қауымдастығында және басқа бір баяндамасында қайталады. Оның адвокаты және сэр Хартли Шоукросс екеуі де оны жалғастыруға шақырды. Ол Колчестердің маңындағы Ист Бергольтте Stour House сатып алуға келісті. Бірінші рет ол өзіне тиесілі үйге ие болды. Бұл, мүмкін, соңғы тамшы болды және Джун шамамен бір жылдан кейін, 1954 жылдың жазында оны тастап кетті, формальды түрде оның ұлының саяси мансабына кедергі келтірмеу үшін, оның Парламентте қызмет етуіне бөгет болды (ұлына мұрагерлікке берілмейтін лақаптар 1958 жылға дейін құрылмады). Негізгі себебі – Уинстонның өзінің Парламентте қалуы еді, бірақ 1955 жылы әкесі премьер-министрліктен кеткен кезде Рэндольфтің саяси мансабы «бұрыннан бекітілген» еді. Ол «Ауылдық ақымақтар» деген жеке компанияны құрды, өзінің «Баспасөз туралы айтқандарым» атты памфлетін (1953 жылғы сөздерінде) сату үшін, көптеген газет дүкендері сатудан бас тартты және жақын арада сотқа тартылды. Ол фактілер мен заңның қыр-сыры туралы нақты мәліметтер бойынша мұқият хабардар болды. Ол қарсы сұрақтарға өте жылдам жауап берді. Оның саяси қарсыласы Майкл Фут 1956 жылдың қазанында сотта оның атынан сөйледі, өзінің Daily Herald газетіндегі жұмысына тәуекел етті. Ол 1958 жылы 5000 фунт стерлинг өтемақы алды. Оның ұлы ол «толыққанды өзін-өзі бақылап алғанын» жазды. Осы кезеңде АҚШ-қа сапар барысында ол Оклахома штатында Ронда Нунан есімді қызды әкесі ретінде таныды, оны жабық қабылдауға берді. Әкелігі биологиялық туысқандардың бірі де сұраққа жауап бермегендіктен немесе ДНК үлгісін бермегендіктен расталмады. 1958 жылдың қаңтарында Джун Рэндольфтан ажырасуға өтініш берді. Ол Натали Беванға ғашық болды, ол оған келгенде, сол кезде куәгер болған Патрик Киносс көргендей, «күтпеген құмарлық» сезімі болды. Ол Черчилль отбасы тарапынан оның серігі ретінде қабылданды, олар Chartwell, Hyde Park Gate және Christina-ға барып қайтты. Олар 1950 жылдардың соңында махаббат аспаптары болғанымен, Натали күйеуіне үйленген күйінде қалды және Рэндольфпен бірге тұрмады. 1958 жылдың қараша айында ол әкесінің құрметіне Париждегі британ елшілігінде (сэр Уинстон Францияда қайтадан билікке келген Шарль де Гольден Croix de Liberation алғанда) тамаққа басып кірді. Басқалардың қуанышына, ол екі жылдан бері сөйлеспеген анасы оны «жақсы ұлым» деп атады. 1958 жылдың қараша және желтоқсан айларында Рэндольф Daily Express газетінде Суэц дағдарысы туралы алты мақала жариялады. Содан кейін ол «Сэр Энтони Иденнің өркендеуі мен құлауы» (1959) кітабын жариялады. Бұл кітап туралы Парламентте сұрақтар қойылды және Эвелин Уо кітапты «нашар» деп атады. Иденнің биографы Роберт Роудс Джеймс кітапты «ұмытылған дөрекі сөздер» деп сипаттады. 1959 жылдың ақпанынан бастап, Найджел Николсонның жергілікті консервативтік қауымдастығымен қиындыққа тап болғанын білгеннен кейін, Рэндольфтің Бурнмутқа депутат болуы туралы көп пікірлер айтылды. Ол мамыр айында жергілікті қауымдастықтан кандидатқа түсуге қатысты, бірақ тізімге енбеді. Бұл Парламентке кіруге жасаған соңғы әрекеті болды, өйткені 25 жыл бұрын Ливерпульде «Бурнмуттың ескі әйелдерін ұнату үшін Парламентке бармаймын, қиын жағдайдағы адамдар үшін күрескім келеді» деген сөздері көмектеспеді.

Журналистика

Рэндолф әкесінің әдеби қабілетін мұра етіп алып, журналист ретінде сәтті мансап жасады. Ол "Evening Standard" газетінде "Лондондық күнделігін" редакциялады және Флит-стриттегі ең көп жалақы алатын сыбыр-сүрең колонкасының бірі болды. 1938-1961 жылдар аралығында әкесінің сөздері жинақталған жеті кітап жарық көрді. Ол отарлық халықтарға қатысты сезімталдыққа бой алған жоқ, бірақ жалған ақ үстемдікке негізделген режимдерге қарсы болды. Ол Кипрде (1950-ші жылдардың соңында британ армиясы бүлікшілермен күрескен жерде) және Алжирде (1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында француз үкіметі құлаған жерде) тілшілік жасады. Ол Оңтүстік Африканың апартеидтік мемлекетін өте жек көріп, елге кіргенде кеденде ұсталды. Себебі, тиісті кіру формасына қол қоюдың орнына (қара нәсілді адамдардан күтілгендей) саусақ ізін қоюға талап етті, оның мұндай құқығы расталғанша ұсталып тұрды. Ол Буер аймағында митингтен кейін револьвер ұстаған күзекшілермен қоршалған Хендрик Вервордтан сұхбат алды. Ол әсіресе Шарпвилл қырғынын жек көріп, "10 лондондық полицей" осы көпшілікті салыстырмалы түрде бейбіт таратуға болатындығына сенді.

Натали және ата-аналармен қарым-қатынас

1960 жылы Рэндольф әкесінің қолжазбаларын сақтаушыларға өзінің ресми өмірбаянын жазуға лайық екенін көрсету үшін Эдвард Стэнлидің өмірбаянын жариялады (Роберт Блейк оны «бірқатар кемшіліктері бар, бірақ жақсы кітап» деп сипаттаған, ал кітаптағы кейіпкерді – «жарқын емес адам» деп атаған). Натали Беван 1960 жылдың тамызында оның үйлену ұсынысын қабылдамады, бірақ олар бұл кезде тұрақты қарым-қатынаста болған еді. Уинстон Черчилль (кіші) Рэндольфтың онымен дауласып жанын жегізгенін естімеген. 1961 жылы ол әйелі Джуннан ажырасып, ажырасу процесі аяқталды. Джонатан Эйткен оны алғаш рет Эйткеннің әкесінің туысы Лорд Бивербруктың Черкли Корт имениесінде кездестірді, онда ол әкесін сынаған журналист Хью Кудлиппен ашыққан дауға түсті. 1960 жылдардың басында, олардың бұрынғы күні Оксфорд одағындағы пікірсайысында сөйлегеннен кейін, Рэндольф Эйткенді Лондонға қайтаруға шақырды және 28 Хайд Парк Гейттегі ата-анасымен бірге түскі ас ішуге ұсынды. Рэндольф жол бойы үш рет тоқталып ішімдік ішкеннен кейін, олар кешігіп келді және Рэндольфтың аузынан ішімдік иісі сезілді. Эйткен асығыс түрде кетіп қалды, себебі Рэндольф анасымен қызу дауласып жатты, ал 80 жасқа жуық сэр Уинстон қызарып, аяқтарын сілкіп, ашуынан таяқтарын жерге тигізіп соқты. Уинстон Черчилльдің хатшысы Энтони Монтег Браун 1963 жылдың маусымында Аристотель Онассистің яхтасында болған бір оқиғаны жазды, онда Рэндольф «Стромболи сияқты атқылап» қартайған әкесіне тіл тигізіп, оны соғыс кезінде әйелі Аверелл Харриманмен саяси мақсатта байланыс жасады деп айыптады, ал араласуға тырысқан әйелді «сөзге шешен қуыршақ» деп атады. Браун «басын бөтелкемен ұрып-соқпаса, оны тоқтату мүмкін емес еді» деп жазды. Бұрын Рэндольф туралы естіген әңгімелерге сенбеген едім. Енді олардың барлығына да сене бастадым». Сэр Уинстон, қарсылық білдіруге күші жетпеген, ашудан дірілдеп, тағы бір инсульт болуы мүмкін деген қорқыныш тудырды, содан кейін ұлын қайықтан шығаруын қалады. Оны ертесі күні алып кеткен кезде (Онассис оны Грекия патшасымен сұхбаттастыруға шақырып, одан құтылды) ол көзіне жас алып, әкесіне деген махаббатын білдірді.

Консервативті көшбасшылық жарысы, 1963

Рэндольф американдық саясат туралы жиі хабарлап тұратын, ал Вашингтонда ол көбінесе бұрынғы никесінен туған Кей Хэллмен бірге тұратын, ол сол кезде 1960-жылдардағы демократ әкімшіліктері кезінде Вашингтонның белгілі бір үй иесі болған. Вашингтондық саяхатшылармен өткізілетін кештер көбінесе Айткеннің Рэндольфтің "қабақты мінезі мен мас күйдегі әдепсіздігі" деп сипаттаған әрекеттерімен көтеріліп кететін. Америкалық журналист Джозеф Алсоп бір әңгімеден кейін ашуланып, Рэндольфтың естеліктеріне "Дос жоғалту және ешкімге әсер ете алмау қалай" деген ат қою керектігін айтқан. 1963 жылдың қазан айында ол Вашингтонда болды (онда премьер-министр Харольд Макмилланның ауруы және президент Кеннедиге отставкаға кетуі туралы жаңалықты телефон арқылы жеткізді). Содан кейін ол үйге ұшып, Блэкпулге барды, онда консерваторлар партиясының конференциясы өтіп жатқан еді. Рэндольф Макмилланның орынбасары Раб Батлер емес, лорд Хейлшемді қолдады. Ол Батлердің қонақ үйінің есігін соғып, оған сайыстан бас тартуға шақырды, оған Хейлшемді қолдау үшін жіберілген 60 телеграмманы еске салды, олардың көпшілігі оның Шығыс Бергольттегі командасымен құрастырылған. Ол "Q" (Лорд Хейлшемнің бірінші аты – Квинтин) белгілерін таратты, оларды адамдарға ілді; ол лорд Дилхорнның арт жағына байқаусыз ілмекке тырысты, бірақ қателікпен оны инемен қағып, ол ауырсынудан қатты қиқырық тартты. Ол сол кезде Селвин Ллойд үшін жұмыс істеген Джонатан Эйткенмен сөйлескеннен кейін, Хейлшамға жасаған ставкасын өтеу үшін ақырғы жеңімпаз Алек Дуглас Хоумға 6:1 есебімен 1000 фунт стерлинг салды. Морис Макмиллан, Джулиан Амери және басқалар Хейлшемнің атынан Рэндольфтың әрекеттері туралы: "Егер біреу бұзуға тырысса, Рэндольф бұза алады" дегенді айтқан. Ол 1963 жылдың соңында Макмилланның отставкасы бойынша құрметті атаққа ие болуға сәл үміттенді. 1964 жылы Черчилль "Партия басшылығы үшін күрес" деген кітабын жариялады. Бұрынғы министр Иэн Маклеод "The Spectator" журналында Рэндольфтың кітабын қатты сынап, Макмилланның Батлерді өзінің ізбасары етіп таңдамау үшін "талдаулар" процесін манипуляциялағанын мәлімдеді. Роберт Блейк Маклеодтың мақаласы Рэндольфты "судан шығарып тастады" деп жазды (17 қаңтар 1964 ж.) және "бірінші рет жауап бере алмады". Ол өкпесіне операция жасағаннан кейін анасы жиі ауруханаға келіп тұрды. Рэндольф пен Эвелин Уо 12 жыл бойы сөйлеспеді, бірақ олар сол көктемде достық қарым-қатынасты қалпына келтірді; Уо: "Рэндольфтің қатерлі емес бір бөлігін тауып, оны алып тастау – қазіргі заманғы ғылымның керемет жетістігі болды" деді. 1965 жылдың қаңтар айында әкесінің жерлеу рәсімі кезінде Рэндольф өкпесіне жасалған операциядан толық жазылмағандықтан қатты суықта бір сағат бойы жүрді. Әкесінің өлімінен кейін Рэндольфтың анасымен қарым-қатынасы біршама жақсарды. Рэндольф 1 сәуірде 1965 жылы Кафе Роялда оның 80 жылдығына арналған түскі ас ұйымдастырды. Ол одан жиі кеңес сұрап, оның пікіріне құлақ қойды. Диана Мосли өзінің әпкесі Нэнси Митфордқа жазған хатында, кем дегенде Моран Черчилльдің балалары туралы шындықты айтпағанын айтты: "Рэндольф жаман және оны жылатып жіберді", ал Дианаға гистериядан соққы беріліп, Сара жиі тұтқындалды. Рэндольф 1964 жылғы операциясынан толық жазыла алмады. Ішімдік оның жастық шағындағы сұлулығын жойды және ол бұрын білмеген қанағатты сыйлады.

Өлім

Рэндольф Черчилль түнде өзінің үйінде, Стоур Хауста, Шығыс Бергольт, Саффолк қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды және келесі күні таңертең оның зерттеушілерінің бірі оны тапты. Ол 57 жаста еді, және жылдар бойы денсаулығы нашар болғанымен, оның өлімі күтпеген еді. Ол ата-анасымен бірге (анасы одан шамамен он жылға жуық уақыт өмір сүрді) және төрт бауырымен бірге (Маригольд бұрын Лондонның Кенсал Грин зиратында жерленген) Оксфордширдің Вудсток қаласына жақын Бладондағы Сент-Мартин шіркеуінде жерленген. Оның өсиетінің құны 70 597 фунт стерлинг (қазіргі ақшамен) деп бағаланды. Рэндольф Черчилльді 1981 жылы Оңтүстік теледидардағы «Уинстон Черчилль: Жайлау жылдары» драмалық сериясында Найджел Хаверс ойнады. Бұл оқиға Уинстонның (Роберт Харди ойнаған) биліктен шығып, Рэндольфтің өзі парламентке кіруге тырысқан онжылдықта орын алды. 2002 жылы Рэндольф Черчилльді актер Том Хиддлстон «The Gathering Storm» фильмінде бейнеледі. Бұл фильм ВВС және HBO бірлесіп түскен, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдардағы Уинстон Черчилльдің өмірбаяны. ITV телеарнасының «Черчилльдің құпиясы» атты деректі драмасы, Джонатан Смиттің «Черчилльдің құпиясы: KBO» кітабының сценарийі негізінде түсірілді. 2016 жылы көрсетілген бұл фильмде Майкл Гэмбон ойнады және 1953 жылдың жазында Уинстон Черчилль ауыр инсульт алып, емдеуден өтіп, отставкаға кетеді; Рэндольф кейіпкерін ағылшын актері Мэтью Макфадьен сомдады. Джордан Уоллер 2017 жылы «Darkest Hour» соғыс драмасында Рэндольф Черчилль рөлін ойнады. Иан Дэвис оны 2022 жылғы «SAS: Rogue Heroes» телесериалының 5-ші эпизодында бейнеледі.

Әкесінің ресми өмірбаяны

Уинстон С. Черчилль: Бірінші том: Жастық шақ, 1874–1900 (1966)
Уинстон С. Черчилль: Бірінші томға қосымша, 1874–1900 (1966, екі бөлімде)
Уинстон С. Черчилль: Екінші том: Жас мемлекет қайраткері, 1901–1914 (1967)
Уинстон С. Черчилль: Екінші томға қосымша, 1900–1914 (1969, үш бөлімде; Мартин Гилберттің көмегімен жарық көрді, ол өмірбаянның келесі томдарын жазды)