Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Самбиялықтар – прус тайпасы еді. Олар Кенигсберг (қазіргі Калининград) қаласының солтүстігіндегі Самбия түбегінде қоныстанды. Самбиялықтар құндызға (янтарға) бай жағалау аймағында орналасқандықтан ерте кезеңде саудамен айналысты (құндыз жолы қараңыз). Сондықтан, олар басқа пруссиялықтарға дейін шетелдік елдермен байланыс орнатты. Дегенмен, барлық пруссиялықтар сияқты, олар тевтон орденінің шабуылына ұшырады және ассимиляция мен германизация нәтижесінде 17 ғасырда жоғалып кетті. Самбиялықтардың оңтүстігінде Натангиялықтар, ал шығысында Надрувиялықтар орналасқан.
The Sambians were a Prussian tribe. They inhabited the Sambia Peninsula north of the city of Königsberg (now Kaliningrad). Sambians were located in a coastal territory rich in amber and engaged in trade early on (see Amber Road). Therefore, they established contacts with foreign nations before any other Prussians. However, as with all other Prussians, they were conquered by the Teutonic Knights, and, exposed to assimilation and Germanization, became extinct sometime in the 17th century. The Sambians bordered the Natangians in the south, and the Nadruvians in the east.
Тарих
Күлдір саудасымен айналысқан Самбия Пруссияның ең бай және ең тығыз орналасқан аймағы болды. Мұнда қола дәуірінен бастап, Рим империясынан импортталған тауарлар сияқты көптеген жәдігерлер табылды. Самбиялықтар, басқа пруссалықтардан өзгеше, қайтыс болғандарын өртемейтін. Олар қабірлердің үстіне топырақ үйінділер салып, оларды тас шеңберлермен қоршаған. Осы тайпаның атын алғаш рет 1073 жылы Бремендік Адам есімді тарихшы айтқан, ол оларды «ең адал халық» деп сипаттаған. Даниямен соғыс 9 ғасырдың ортасынан 13 ғасырдың басына дейін жалғасты. Самбияда шамамен 300 жыл бойы гүлденген Вискаутен атты викингтердің қонысы болған. Швециямен бейбіт қарым-қатынас орнатылып, сауда-саттық дамыды. 13 ғасырда тағы бір жау пайда болды – Тевтон ордені, Киелі Рим империясынан келген крестонос рыцарлар. Олардың мақсаты – барлық түркі дінді жандарды Рим католик дініне өткізу болатын. Пруссия крест жорығы кезінде Самбияны бағындыру 1242 жылы болған Бірінші Пруссия көтерілісінен кейін кешікті. Көтеріліс 1249 жылы Крайстбург шартына қол қою арқылы ресми түрде аяқталды, бірақ ұсақ шайқастар тағы төрт жылға созылды. Тек 1254–1255 жылдары ғана рыцарлар самбиялықтарға қарсы ірі әскери науқан ұйымдастыра алды. Богемия королі Оттокар II бұл жорыққа қатысты, ал рыцарлар оның құрметіне жаңадан салынған Кенигсберг қамалын оның есімімен атады. 1243 жылы Моденалық Вильгельмнің ұйымдастыруымен Самланд (Самбия) епископтығы аймақтың діни басқару орталығы ретінде құрылды. 13 ғасырдың соңында Самбияда барлығы шамамен 22 000 адам тұрған. Олар батыс тайпаларына қарағанда неміс тіліне кешірек бойымызды берді. 1454 жылы бұл аймақ Польша корольдігіне Казимир IV Ягеллон корольдың басшылығымен қосылды. Одан кейін болған он үш жылдық соғыстан кейін, 1466 жылдан бастап Самбия Тевтон орденінің вассалдық аймағы ретінде Польша құрамына кірді, ал 1525 жылдан кейін герцогтық Пруссияның құрамына өтті. Питер фон Дусбургтің мәліметінше, Самбия 15 әкімшілік бірлікке бөлінген. Олардың неміс тіліндегі атаулары (шығыстан батысқа қарай): Гермау, Меденау, Ринау, Побетен, Варген, Рудау, Лаптау, Кведенау, Шаакен, Вальдау, Каймен, Тапиау, Лабиау, Лаукишкен және Вехлау.
Engaged in the amber trade, Sambia was the richest and most densely populated region of Prussia. It provides a wealth of artifacts from the Bronze Age, including imported goods from the Roman Empire. Sambians, unlike other Prussians, did not cremate their dead. They built earth barrows above graves and surrounded them with stone circles. The name of the clan was first mentioned in 1073 by Adam of Bremen, who calls them "most humane people". Warfare with Danes continued from the mid 9th century to beginning of the 13th century. It is known that there was Wiskiauten, a Viking settlement in Sambia, that flourished for about 300 years. Swedes maintained more peaceful relations and fostered trade. The 13th century saw the rise of another enemy, the Teutonic Knights, a crusading military order from the Holy Roman Empire. Its goal was to conquer all pagans and convert them to Roman Catholicism. The conquest of Sambia during the Prussian Crusade was delayed by the First Prussian Uprising that broke out in 1242. The uprising technically ended in 1249 by signing the Treaty of Christburg, but skirmishes lasted for four more years. Only in 1254–1255 could the Knights arrange a large campaign against the Sambians. King Ottokar II of Bohemia participated in the expedition and as a tribute the Knights named the newly founded Königsberg Castle in his honor. In 1243, the Bishopric of Samland (Sambia) was established as the church administration of the region, as arranged by the papal legate William of Modena. At the end of the 13th century, Sambians numbered only about 22,000. They gave in to Germanization later than western tribes that were conquered earlier. In 1454, the region was incorporated by King Casimir IV Jagiellon to the Kingdom of Poland. After the subsequent Thirteen Years' War, the longest of all Polish–Teutonic wars, since 1466, Sambia formed part of Poland as a fief held by the Teutonic Order, and after 1525 held by secular Ducal Prussia. According to Peter von Dusburg, Sambia was subdivided in 15 territorial units. Their German names (from east to west) are: Germau, Medenau, Rinau, Pobeten, Wargen, Rudau, Laptau, Quedenau, Schaaken, Waldau, Caimen, Tapiau, Labiau, Laukischken, and Wehlau.