Кіріспе

Гастроэзофагеальдық рефлюкс ауруы және басқа да жағдайларды емдеуге арналған дәрі

Омепразолдан туындаған, соған ұқсас атаулы дәрі

Омепразол, Prilosec және Losec брендтерімен сатылатын, басқаларының арасында, гастроэзофагеальдық рефлюкс ауруын (GERD), асқазан жара ауруын және Zollinger-Ellison синдромын емдеу үшін қолданылатын дәрі. Сонымен қатар, жоғары тәуекел тобындағы адамдарда жоғарғы асқазан-ішек жолының қан кетуін алдын алу үшін де қолданылады. Оны ауыз арқылы немесе тамырға инъекциялау арқылы қабылдауға болады. Zegerid және Konvomep ретінде омепразол/натрий бикарбонатының белгілі бір дозадағы комбинациясы да қолжетімді. Көбінесе байқалатын жағымсыз әсерлерге: жүрек айну, құсу, бас ауруы, іш ауруы және ішек газдарының көбеюі жатады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді. АҚШ-та рецептсіз де сатып алуға болады.

Медициналық қолданыстар

Омепразолды гастроэзофагеальдық рефлюкс ауруы (ГЭРБ), пептикалық ойық жара, эрозиялық эзофагит, Zollinger-Ellison синдромы және эозинофильді эзофагиттерді емдеу үшін қолдануға болады. Пенициллинге аллергиясы бар пациенттерде амоксициллин метронидазолмен алмастырылуы мүмкін.

Ұзақ мерзімді қолдану

Ұзақ мерзімді ППИ қолдануы фондалық бездерден (қоршақ без полипоздарынан өзгеше) қатерсіз полиптердің пайда болуымен тығыз байланысты; бұл полиптер қатерлі ісікке алып келмейді және ППИ қолдану тоқтатылған кезде жоғалады. ППИ қолдану мен қатерлі ісік арасында байланыс анықталған жоқ, бірақ ППИ қолдану асқазан қатерлі ісігін немесе басқа да ауыр асқазан мәселелерін жасыруы мүмкін, сондықтан дәрігерлер осы әсердің бар екенін білуі керек. Ұзақ мерзімді қолдану мен деменция арасында мүмкін байланыс бар, оны растау үшін қосымша зерттеулер қажет. 2013 жылы «U.S. Pharmacist» журналында жарияланған мақалада ППИ-ні ұзақ уақыт қолдану кальцийдің сіңуінің төмендеуімен (остеопороз және сүйек сыну қаупінің артуына себепті), магнийдің сіңуінің төмендеуімен (электролиттік теңгерімсіздіктерге алып келеді) және C. difficile және қауымдық пневмония сияқты кейбір инфекциялардың қаупінің артуымен байланысты екені айтылған. Бұл, асқазан қышқылының өндірісінің төмендеуіне байланысты деп санайды.

Жүктілік және бала емізу

Омепразолді жүкті немесе бала емізетін әйелдерде қолдану қауіпсіздігі зерттелмеген. Эпидемиологиялық мәліметтер жүктілік кезінде аналар омепразол қолданғаннан кейін туа біткен ірі кемістіктердің қаупінің артуын көрсетпейді.

Өзара әрекеттесулер

Маңызды дәрілік өзара әрекеттесулер сирек кездеседі. Дегенмен, ең маңызды мәселе – омепразолмен бірге қабылдағанда клопидогрелдің әсер ету белсенділігінің төмендеуі. Бұл әлі де даулы болғанымен, бұл инсульт немесе жүрек талмасы қаупін арттыруы мүмкін, әсіресе осы оқиғалардың алдын алу үшін клопидогрел қабылдап жүрген адамдарда. Бұл өзара әрекеттесудің себебі – омепразол CYP2C19 және CYP3A4 ферменттерін тежегіш ретінде әрекет ететіндігінде. Клопидогрел – белсенді емес продәрі, оның белсенді түріне айналуы ішінара CYP2C19 ферментіне байланысты. CYP2C19 ферментінің тежелуі клопидогрелдің белсенділігін бұзуы мүмкін, бұл оның тиімділігін төмендетуіне әкелуі мүмкін. Көптеген бензодиазепиндер CYP3A4 және CYP2D6 жолдары арқылы метаболизденеді, ал осы ферменттерді тежеу қисық сызықтың астындағы аумақты (яғни, берілген дозаның уақыт бойынша жалпы әсерін) арттырады. CYP3A4 ферментіне тәуелді метаболизмге ұшырайтын басқа да препараттарға эскиталопрам, варфарин, оксикодон, трамадол және оксиморфон жатады. Омепразолмен бірге қолданғанда, осы препараттардың концентрациясы артуы мүмкін. Омепразол, басқа ППИ-лер сияқты, P-гликопротеинінің де бәсекелестік тежегіші болып табылады. Асқазанның қышқыл ортасына тәуелді препараттар (мысалы, кетоконазол немесе атазанавир) нашар сіңірілуі мүмкін, ал қышқылға тұрақсыз антибиотиктер (мысалы, эритромицин, ол өте күшті CYP3A4 тежегіші) асқазанның көбірек сілтілі ортасының әсерінен қалыптыдан жақсы сіңірілуі мүмкін. Омепразол сияқты протондық сорғы тежегіштері метотрексаттың плазмадағы концентрациясын арттырады.

Фармакология

Омепразол асқазан қышқылының секрециясына қажетті париетті жасушалардағы фермент жүйесін қайтымсыз түрде тоқтатады. Ол нақты H/KАТФаза ингибиторы. Бұл асқазан қышқылының секрециясының соңғы кезегіне қажетті фермент.

Әрекет ету механизмі

Омепразол - таңдамалы және қайтымсыз протондық сорғы ингибиторы. Ол асқазан қышқылының секрециясын асқазанның париеталды жасушаларының секреторлық бетінде орналасқан H+/K+ АТФаза жүйесін арнайы тежеу арқылы басады. Бұл ферменттік жүйе асқазанның шырышты қабығында қышқыл (протон немесе H+) сорғысы ретінде қарастырылатындықтан, омепразол қышқыл өндірісінің соңғы кезеңін тежейді. Омепразолдың тежегіш әсері ауыз арқылы қабылдағаннан кейін 1 сағат ішінде байқалады. Ең жоғары әсер 2 сағат ішінде пайда болады. Тежеудің ұзақтығы 72 сағатқа дейін созылады. Омепразолды қабылдауды тоқтатқаннан кейін, асқазан қышқылының секрециялық белсенділігі 3-5 күн ішінде қалпына келеді. Омепразолдың қышқыл секрециясына қатысты тежегіш әсері, тәулігіне бірнеше рет қайталанатын дозадан кейін 4 күннен соң толыққанды болады.

Фармакокинетика

Омепразол жұқа ішекте сіңіріледі және әдетте 3-6 сағат ішінде толық сіңіріледі. Омепразолдың жүйелік биожетімділігі қайталап қабылдағанда шамамен 60% құрайды. Омепразолдың таралу көлемі 0,4 л/кг. Оның плазма ақуыздарымен байланысуы 95% жоғары. Сонымен қатар, көптеген дереккөздер омепразол қабылдағаннан кейін тамақтануға дейін кемінде 30 минут күтуді ұсынады (бірден босатылатын омепразол және натрий бикарбонаты бар препараттар үшін, мысалы Zegerid, кемінде 60 минут).

Химия

Омепразол пирамидалық құрылымдағы трикоординацияланған сульфонил күкіртін қамтиды, сондықтан (S) немесе (R) энантиомерлері түрінде болуы мүмкін. Омепразол – рацемат, яғни екі энантиомердің тең араласпасы. Қаптал жасушаларының каналдықтарындағы қышқыл ортада екі энантиомер де ахиралды өнімдерге (сульфен қышқылы және сульфенамидтік конфигурациялар) айналады, олар H+/K+ АТФазадағы цистеин тобымен реакцияға түсіп, қаптал жасушаларының асқазан қышқылын өндіру қабілетін тежейді. AstraZeneca эзомепразолды (Nexium) да жасады, ол эутомер, яғни таза (S) энантиомері, омепразол сияқты рацемат емес. Омепразол ішінде хиральдық ауысуға ұшырайды, нәтижесінде белсенді емес (R) энантиомері белсенді (S) энантиомеріне айналып, белсенді форманың концентрациясын екі есеге арттырады. Бұл хиральдық ауысу цитохром P450 CYP2C19 изоферменті арқылы жүзеге асады, ол барлық адам популяцияларында бірдей кездеспейді. Дәріні тиімді метаболизмдей алмайтындар "жақсы метаболизмдемейтіндер" деп аталады. Жақсы метаболизмдемейтін фенотиптің үлесі халық арасында кең ауқымды, афроамерикандықтар мен ақ американдықтарда 2,0-2,5%-дан азиялықтарда >20%-ға дейін. Бірнеше фармакогеномдық зерттеулер көрсеткендей, PPI емдеуі CYP2C19 метаболизміне сәйкес бейімделуі керек.

Дене сұйықтықтарында өлшеу

Омепразол плазма немесе сарысудағы деңгейін емді бақылауға немесе стационардағы пациенттерде улану диагнозын растауға арналған өлшемдерге қолданылуы мүмкін. Омепразолдың плазмадағы концентрациясы ауыз жолымен емдік мақсатта қабылдаған адамдарда әдетте 0,2–1,2 мг/л, ал жедел дозадан артық қабылдағандарда 1–6 мг/л аралығында болады. Эзомепразолды рацемиялық омепразолдан ажырату үшін энантиомерлік хроматографиялық әдістер қолжетімді.

Тарих

Омепразол алғаш рет 1979 жылы шведтік AB Hässle компаниясымен, Astra AB құрамында шығарылды. Бұл протондық насос ингибиторларының (ППИ) біріншісі болды. Astra AB, қазір AstraZeneca, оны Швецияда Losec деген атпен ойық жараға арналған дәрі ретінде таратты. 1989 жылы ол алғаш рет АҚШ-та Losec таңбасымен сатылды. 1990 жылы АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының өтініші бойынша Losec таңбасы Prilosec деп өзгертілді, бұл Lasix (фуросемид) диуретігімен шатасуды болдырмау үшін жасалды. Жаңа ат болған Prilosec омепразол (Prilosec) пен флуоксетин (Prozac) антидепрессантын шатастыруға себепкер болды. AstraZeneca патенттерінің мерзімі біткеннен кейін көптеген компаниялар генериктік препараттарды шығарды, олар әртүрлі таңбалармен қолжетімді. Омепразол АҚШ-та патенттік сот процесінің нысаны болды. Ғылыми жаңалық таблетка түріндегі дәріге екі түрлі қаптама жағу арқылы омепразолдың асқазанға жеткенше ыдырап кетпеуін қамтамасыз етуді қамтиды. Екі қабатты қаптамамен шешім оңай болғанымен, патент жарамды деп танылды, себебі проблеманың түпкі себебі анық емес еді және оны патент иесі анықтаған. 2023 жылдың қыркүйегінде AstraZeneca АҚШ-та Prilosec-ке қатысты өнімділіктің салдарынан туындаған сот істерін реттеу үшін 425 миллион доллар төлейтінін хабарлады.

Брендтер

Бренд атаулары Losec, Prilosec, Zegerid, Miracid және Omez болып табылады.