Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Микронезия Федеративтік Мемлекеттеріндегі қираған қала
Ruined city in the Federated States of Micronesia
a ruined city on Pohnpei island
Нан Мадол – Батыс Тынық мұхитындағы Микронезия Федеративтік Мемлекеттеріндегі Понпей штатының Мадоленхмв ауданына жақын орналасқан, Понпей аралының шығыс жағалауындағы археологиялық ескерткіш. Нан Мадол шамамен 1628 жылға дейін Сауделер әулетінің астанасы болған. Сауделер дәуірі шамамен 500 жылға созылған. Дегенмен, археологтар Сауделер қираған жерлерін шамамен 1628 жылға жатқызады. Лагунада салынған қала бірнеше кішкентай жасанды аралдардан және оларды байланыстыратын каналдар желісінен тұрады. Нан Мадол атауы "аралықтардың ішінде" деген мағынаны білдіреді және қираған жерлерді кесіп өтетін каналдарға сілтеме жасайды. Гин Эшбидің "Понпей, Арал Аргосы" кітабында айтылғандай, қаланың бастапқы аты Соун Нан Ленг, яғни "Көктем рифі" болған. Оны көбінесе "дүниедегі сегізінші ғажайыбы" немесе "Тынық мұхитының Венециясы" деп атайды.
Nan Madol is an archaeological site adjacent to the eastern shore of the island of Pohnpei, now part of the Madolenihmw district of Pohnpei state in the Federated States of Micronesia in the western Pacific Ocean. Nan Madol was the capital of the Saudeleur dynasty until about 1628. The Saudeleur era lasted around 500 years. however archaeologists date Saudeleur ruins to ca. 1628. The city, constructed in a lagoon, consists of a series of small artificial islands linked by a network of canals. The name Nan Madol means "within the intervals" and is a reference to the canals that crisscross the ruins. The original name was Soun Nan leng, "Reef of Heaven," according to Gene Ashby in his book Pohnpei, An Island Argosy. It is often called the "eighth wonder of the world," or the "Venice of the Pacific".
Тарих
Нан Мадол Сауделер әулетінің салтанатты және саяси орталығы болды, ол 1628 жылға дейін Понпейдің шамамен 25 000 халқын біріктірді. Мегалитикалық құрылысқа қатысты нақты мәліметтер аз. Понпей дәстүрі бойынша, Косраедегі Лелух археологиялық ескерткішінің (сол сияқты алып тас ғимараттардан тұратын) құрылысшылары Понпейге көшіп келді, онда олар өз білімі мен тәжірибесін одан да әсерлі Нан Мадол кешенін салуға пайдаланды. Радиокөміртектік талдау Нан Мадолдың Лелухтан ертерек салынғанын көрсетеді, демек, Нан Мадол Лелухқа ықпал еткен болуы мүмкін. Польша этнографы және мұхит зерттеушісі Джон Станислав Кубарий 1874 жылы Нан Мадолды алғаш рет толыққанды сипаттады.
Nan Madol was the ceremonial and political seat of the Saudeleur Dynasty, which united Pohnpei's estimated population of 25,000 people until about 1628. Little can be verified about the megalithic construction. Pohnpeian tradition claims that the builders of the Leluh archaeological site on Kosrae (likewise composed of huge stone buildings) migrated to Pohnpei, where they used their skills and experience to build the even more impressive Nan Madol complex. Radiocarbon dating indicates that Nan Madol predates Leluh; thus, it is more likely that Nan Madol influenced Leluh. Polish ethnographer and oceanographer John Stanislaw Kubary made the first detailed description of Nan Madol in 1874.
Мақсаты мен ерекшеліктері
Элиталық орталық ақсүйектердің тұратын жері және дін қызметкерлері басқаратын жерлеу рәсімдері өткізілетін арнайы орын болды. Оның халқының саны шамамен 1000-нан аспағаны мүмкін, тіпті жартысынан да аз болуы ықтимал. Тұрғындарының көп бөлігі басшылар болғанымен, басым көпшілігі қарапайым халық еді. Нан Мадол, ішінара, биліктегі Сауделор басшыларының ықтимал қарсыластарын ұйымдастырып, бақылауға алу үшін жасалған, оларды өздерінің аудандарынан емес, қалада тұруға міндеттеген, онда олардың іс-әрекеттерін қадағалау оңай болды. Мадол-Пуа, жерлеу секторы, Нан Мадолдың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан 58 аралдан тұрады. Көптеген аралдарда дін қызметкерлері тұрған. Кейбір аралдар арнайы мақсаттарға арналған: тамақ дайындау, Дапахуда қайық жасау және Пейнрингте кокос майын өндіру. Биік қабырғалармен қоршалған қабірлер Пейнкитель, Кариан және Леменкуде орналасқан, бірақ ең ірісі – Нандаувас патшалық жерлеу аралы, онда биік қабырғалар басты ауланың ішіндегі орталық қабірді қоршап тұрады. Бұл бірінші Сауделор үшін салынған. Сауделорлар белгілі бір аралдарда тамақ алған: алдымен Пейниотта, кейіннен жақын орналасқан Усеннамуда. 2012 жылы жабылғанға дейін осы орыннан табылған заттар Лидоркини мұражайында қойылған.
The elite centre was a special place of residence for the nobility and of mortuary activities presided over by priests. Its population almost certainly did not exceed 1,000, and may have been less than half that. Although many of the residents were chiefs, the majority were commoners. Nan Madol served, in part, as a way for the ruling Saudeleur chiefs to organize and control potential rivals by requiring them to live in the city rather than in their home districts, where their activities were difficult to monitor. Madol Powe, the mortuary sector, contains 58 islets in the northeastern area of Nan Madol. Most islets were once occupied by the dwellings of priests. Some islets served a special purpose: food preparation, canoe construction on Dapahu, and coconut oil preparation on Peinering. High walls surrounding tombs are located on Peinkitel, Karian, and Lemenkou, but the most prominent is the royal mortuary islet of Nandauwas, where walls high surround a central tomb enclosure within the main courtyard. This was built for the first Saudeleur. The Saudeleur received food at a particular islet: first Peiniot, and later the closer Usennamw. Until its closure in 2012, objects from the site were displayed at Lidorkini Museum.
Танымал мәдениетте
Нан Мадолдың қираған жерлері А. Мериттің «Ай тоғаны» (1918) жоғалған нәсіл туралы әңгімесінде оқиға орны ретінде қолданылды, онда аралдар Нан Тауах, ал қираған жерлер Нан Матал деп аталды. Нан Мадол Грехам Хэнкоктың Netflix-те көрсетілген «Ежелгі Апокалипсис» псевдоархеологиялық жұмысының екінші бөлімінде пайда болды, онда осы орынның жасы туралы жалған мәлімдемелер жасалды. Тынық мұхиты географиясы және археологиясы саласындағы мамандар Хэнкоктың Нан Мадол туралы пікірлерін «осы құрылыстарды салған Понпей аралдарының тұрғындарының ата-бабаларына өте қорлаушылық» деп бағалады, оларды 19 ғасырдың «расистік» және «ақ үстемдік» идеологияларымен байланыстырды.
The ruins of Nan Madol were used as the setting for a lost race story by A. Merritt, The Moon Pool (1918), in which the islands are called Nan Tauach and the ruins are called the Nan Matal. Nan Madol was featured in episode two of the pseudoarchaeological work Ancient Apocalypse by Graham Hancock which aired on Netflix, in which false claims were made about the age of the site. Experts in Pacific geography and archaeology have characterised Hancock's claims about Nan Madol as "incredibly insulting to the ancestors of the Pohnpeian [islanders] that did create these structures", linking them to 19th century "racist" and "white supremacist" ideologies.