Кіріспе

Батыс қуырық (Plestiodon skiltonianus) – салыстырмалы түрде кішкентай аяқтары бар, тегіс қабыршақты, шағын кескел. Оның жалпы ұзындығы (денесі + құйрығы) шамамен 100-210 мм (шамамен 4-8,25 дюйм) құрайды. Бұл – Канадада кездесетін жеті түрдің бірі. Олар күнінің көп бөлігін күнге күйініп өткізеді. Олардың рационы кең, оған өрмекшілер мен қоңыздар да кіреді. Батыс қуырықтарын ұстаса тістейді, ал қорқыныш сезсе қашып кетеді. Бұл – кең таралған, бірақ жасырын түр. Оның ареалы Оңтүстік Британ Колумбиясынан басталып, Вашингтон, Орегон, Невада, Юта, Айдахо және Вайоминг штаттары арқылы, Монтананың батысына, сондай-ақ Аризона мен Миссуридің солтүстік бөліктеріне дейін созылады. Олар Техас штатының кейбір аймақтарында да тіршілік етеді. Калифорнияның солтүстігінде кең таралған, бірақ негізінен орталық және оңтүстік Калифорнияның жағалауымен шектеледі. Әртүрлі ортада кездесетін бұл кескел, көбінесе алғашқы сукцессия кезеңдерінде немесе кейінгі сукцессия кезеңдерінің ашық алаптарында кездеседі. Тығыз бұталы және орманды жерлерден әдетте аулақ болады. Батыс қуырықтары теңіз деңгейінен кем дегенде 2130 м (7000 фут) биіктікте кездеседі. Бұл күндізгі жорғалаушы жылы маусымдарда белсенді болады. Алғашқы үлгілерді кім жинағанын еске аламыз. Гилберт қуырығы (P. gilberti), Сан-Лукан қуырығы (P. lagunensis) және төрт жолақты азиялық қуырығы (P. quadrilineatus) сияқты батыс қуырығы «skiltonianus тобына» жатады. Бұл топтың таксономиясы әлі толық анықталған жоқ және ДНК-талдау нәтижелерінен кейін қайта қаралуы мүмкін. Аталық түрге қоса, үш танылған түршесі бар. Кейде олжаны қуалап жейді және жеміс жеу деректері де бар. Жақсы қазғыш, кейде өзінің дене ұзындығынан бірнеше есе үлкен қазбалар салады. Аналықтары жұмыртқаларына қамқорлықпен қарайды. Әйелдер ылғалды топыраққа бірнеше сантиметр тереңдікте ұя жасайды. Әдетте, бұл камералар жер бетіндегі заттардың астында, әсіресе жалпақ тастардың, шыршалардың астында, кейде тау жыныстарының ішінде немесе жанында орналасқан. Аналық батыс қуырықтары ұяларын жыртқыштардан қорғайды, жөндеп тұрады, тіпті күнге күйініп, содан кейін ұяға қосымша жылу беру үшін қайта оралады. Ұядағы топырақ әрқашан ылғалды болады. Тұрақты су қажет емес. Батыс қуырықтары орманнан аулақ болғанымен, орманды аймақтардағы құрғақ жерлерде де кездеседі.

Сипаттама

Ересек батыс скинктерінің арқасында қара жиектелген кең қоңыр жолақ болады. Бұл жолақтың екі жағында мұрыннан басталып, көзден және дене бойымен құйрыққа дейін созылатын ақшыл немесе бежел түсті ерекше көзге түсетін бүйірлік жолақтар орналасқан. Екінші ақшыл жолақ жоғарғы жақтан басталып, әр жағында төмен орналасады және бас жағынан пайда болатын кең қара қоңыр немесе қара жолақпен бөлінеді. Бұл жолақ әдетте құйрыққа дейін созылады, бірақ құйрық жоғалғанда және қайта өскенде бұзылуы мүмкін. Жас скинктердің құйрықтары ашық көк түсті болады, ересектеген кезде сұр түске айналады. Көбелек шағылысу маусымында бас пен жақта, кейде құйрықтың бүйірінде, ұшында және төменгі жағында қызғылт немесе қызғылт сары түс пайда болады. Әдетте олардың жеті үстін-ерін шашағы және төрт кеңейтілген мойыншама шашағы болады. Жас скинктердің түсі ересектерге қарағанда жап-жарқын болады. Айдахо штатында олардың жыртқыштарына түнгі жыландар, жолақты жыландар және жыртқыш құстар жатады. Таралу аймағының барлық жерінде оларды түрлі жыртқыштар, әсіресе аң ауу дағдыларын жетілдіріп жатқан жас жануарлар – қара аюдың балалары, бобкаттар, койоттар, сұр, қызыл және жылдам түлкілер, ең кішкентай мысықтар мен пумалар, сондай-ақ үй және жабайы мысықтар мен иттер қуып жеуі мүмкін. Әртүрлі етқоректі құстар, әсіресе жас немесе кішкентайрақ құстар, Купердің бүркіті, Харрис бүркіті, сарықөз, қызылқұйрықты бүркіт және шриктер (қасапшы құстар) сияқты скинктерді аулай алады. Жыртқыштардың қатарында патша жыландары және басқа да сопақшаларды жейтін кез келген рептилия бар. Жыртқышқа қарсы скинктердің инстинктивті әрекеті – қашқақтап кету. Егер аналық скинк жұмыртқаларын қорғап жатса, ол жыртқыштарды қорқыту үшін шағуға тырысады. Жас батыс скинктерінің құйрығы ашық көк түсті болады, бірақ жасы ұлғайған сайын түсі солғын болады. Скинктер автотомияны іске асыра алады; егер жыртқыш оны ұстаса, құйрығын қасақана тастап, күшті қозғалыс жасап, назар аударады, ал ол осы уақытта қашып кетуі мүмкін. Уақыт өте келе құйрығы қайта өседі, бірақ көбінесе қараңғырақ түсті және пішінсіз болады. Олар өлі болып көрінуге тырысады, бірақ мұндай мінез-құлық сирек кездеседі.

Өмірбаяны

Бұл кесіртке жылы маусымда күндіз белсенді болады. Жаздағы қызметі көбінесе таң мен кешкі уақытқа шоғырланады. Жазғы температура тым жоғары болмаса, олар күні бойы белсенділік көрсетеді. Ересек кесірткелер әдетте күздің басында белсенділіктен тоқтаса, жас кесірткелер белсенділік кезеңін бірнеше аптаға созады. Олардың белсенділіксіз болу мерзімі аймақтың климатына байланысты өзгереді. Қысқы ұйқы кезінде батыс кесірткелері бірлесіп қоныстануға бейім. Бұл түрдің көбею маусымы географиялық орналасуына және жергілікті жағдайларға қарай жылдан жылға өзгереді. Жұптасу көктемде қысқы ұйқыдан оянғаннан кейін шамамен болады. Еркектер көбейген кезде құрсақтары қызғылт сары түске енеді. Мешіктер маусым және шілде айларында 2-6 жұмыртқа туады. Батыс кесірткелерінің жұмыртқалары шілде мен тамыз айларында жарылады, нақты уақыты географиялық орналасуына байланысты өзгеше болуы мүмкін. Олар шамамен 3 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі және 9 жылға дейін өмір сүреді.