Кіріспе

Британдық патолог (1798–1866)

Томас Ходжкин (17 тамыз 1798 – 5 сәуір 1866) – британдық дәрігер, өз заманының ең көрнекті патологтарының бірі және алдын алу медицинасының негізін қалаушылардың бірі. Ол 1832 жылы лимфома және қан ауруының бір түрі – Ходжкин ауруы туралы алғашқы есепті жасағанымен әйгілі. Ходжкиннің жұмысы патологтың клиникалық процеске белсенді түрде қатыса бастаған кезеңнің бастауын берді. Ол Лондондағы Гай ауруханасында Томас Аддисон және Ричард Брайтпен бірге жұмыс істеген.

Ерте өмір

Томас Ходжкин Пентонвиллде, Сент-Джеймс приходтарында, Миддлсекс округінде квакер отбасында дүниеге келді. Ол ағасы Джон Ходжкинмен бірге жеке білім алды және 1816 жылы Уильям Алленнің жеке хатшысы болып жұмыс істеді. Оның мақсаты – дәріханашы мамандығын үйрену болған, ол медицинаға барудың бір жолы еді. Аллен осы бизнесте белгілі болғанына қарамастан, оған бұл мүмкін болмады. Олар жолдары айырылып, Ходжкин Брайтонға дәріханашы туысы Джон Глейзерге барды. Ол атасымен аттас туысынан мүлік мұраға алды, соның арқасында 21 жасынан бастап қаржылық тәуелсіздікке ие болды.

Медициналық оқыту және саяхат

1819 жылдың қыркүйегінде Ходжкин Сент-Томас және Гай медициналық мектебіне қабылданды. Ол бір жыл бойы дәрігерлер мен хирургтардың қабылдауында болып, лекцияларға қатысты, әсіресе Астли Купердің лекцияларына. Содан кейін ол Эдинбург университетінде оқыды, онда Эндрю Дункан кіші және Роберт Джеймсон оған әсер етті. Оның алғашқы жарияланған мақаласы, селезенге қатысты, Дунканның курсынан туындады және оның досы Брейси Кларктің ветеринариялық еңбектеріне сүйенді. Оқу кезінде ол Корольдік медициналық қоғамның мүшесі болды. 1821 жылы Ходжкин Францияға сапар шекті, онда Рене Ланнек ойлап тапқан стетоскопты пайдалануды үйренді. Ол сондай-ақ Пьер Шарль Александ Луидің қатаң статистикалық және клиникалық тәсілдерін ескерді. Ол Роберт Нокс және Хелен Мария Уильямс сияқты британдық эмигранттармен танысты. 1823 жылы Ходжкин Эдинбург университетінің медицина мектебінде жануарларда сіңірудің физиологиялық механизмдері туралы диссертация қорғап, медицина докторы атағын алды. Парижде Ходжкин туберкулезбен ауыратын Бенжамин Торппен кездесті. Ходжкин біраз уақыт оның жеке дәрігері болды, және Торп жазылып кетті. Бұл байланыс оны Майер Амшель Ротшильдтің қызы Генриетке үйленген Абрахам Монтефиореге дәрігер болып тағайындауға жеткізді. Эдинбургте бітіргеннен кейін Ходжкин жұбайлармен бірге Италияға саяхат жасады. Абрахам туберкулезбен ауыр сырқаттанды (ол 1824 жылы қайтыс болды) және бұл жағдай екі тарап үшін де қанағаттандырмайтын болып шықты, нәтижесінде Ходжкин қызметтен босатылды. Бірақ ол Абрахамның інісі, Мұса Монтефиоремен өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1824 жылдың қыркүйегінен 1825 жылдың маусымына дейін Парижде болған Ходжкин маңызды медициналық байланыстар жасады. Эдвардс ағайындылары, Уильям Фредерик Эдвардс және Анри Милн Эдвардс екеуі де ерекше теориялары бар физиологтар болды, Ходжкин келесі бірнеше жылда олардың жұмыстарын зерттеді. Ахилл Луис Фовилл – невролог, Ходжкин 1838 жылдан бастап Йорк шегінуінің оңтүстік филиалын құруға тырысты, бірақ сәтті болмады.

Гайдағы мансап

Ходжкин 1825 жылы бастапқыда ерікті кеңсе қызметкері ретінде, ал 1826 жылы сол жердегі мұражайдың кураторы болып жұмысқа орналасты, сонымен қатар труптарды қарап тексеру жұмыстарын да жүргізді. Ол патологиялық анатомия (қазіргі анатомиялық патология) саласындағы жұмыстары арқылы өзінің атын шығарды. Дегенмен, Ходжкиннің ауруханадағы мансабы 1837 жылы авторитарлық Бенджамин Харрисонмен туған жанжалдың нәтижесінде аяқталды. Харрисон Ходжкиннің прогрессивті көзқарастарын және Лондонның жаңа Университет колледжін қолдауын ұнатпады, сондай-ақ ол бір жағдайда оның сөздеріне жеке ренжіді (төменде қараңыз). 1840 жылы ол аборигендерді қорғау қоғамынан өкіл ретінде Лондонда өткен құлдыққа қарсы әлемдік конвенцияға қатысты.

Сент-Томас университетінің оқытушысы

Ходжкин ауруханалық медицинамен байланысын одан әрі жалғастырды, 1842 жылы оған Сент-Томас ауруханасында оқытуды жүктеу ұсынылды. 1825 жылы Гай және Сент-Томас ауруханаларының бірлескен басқаруы тоқтатылғаннан кейін, Сент-Томас бұрынғы серігімен салыстырғанда медициналық мектеп ретінде маңыздылығын жоғалтты. Ходжкин шақырылды, ол Маршалл Холл және Джордж Грегори сияқты жаңа лекторлерді тартты; ол өзі де дәріс берді, ал Чарльз Баркермен бірге олар лекциялар циклына кірісті. Ол сондай-ақ Гай ауруханасындағы тәжірибесін пайдаланып, мұражайды жақсартты және жағдайларды талқылау үшін Клиникалық қоғам құрды. Дегенмен, нәтиже оны толық қанағаттандырмады. Холл лектор ретінде көбірек танылды, ал Грегори тері аурулары бойынша дәріс оқып, түсініктілігімен көзге түсті және оқулық жазды. Бірақ Ходжкинге келесі жылға дәріс беруді жалғастыру туралы ұсыныс жасалмады, осылайша олардың қарым-қатынасы аяқталды.

Соңғы жылдар

1847 жыл шамасында Ходжкин 1845 жылы Эдвард Джон Эйр Англияға әкелген австралиялық абориген жасы Уорруланның қамқоршысы болды, оның Сибфорд квакер мектебінде білім алуын ұйымдастырды. Ходжкин 1850 жылы жесір Сара Фрэнсис Скайфқа үйленді; олардың балалары болмады. Ол 1866 жылы Мозе Монтефиоремен бірге Палестинаға сапар шекті. Сол жерде ол дизентерияға шалдығып, 1866 жылдың 4 сәуірінде қайтыс болды. Ол Жаффа қаласына жерленді.

Мүдделер

Ходжкин, көптеген квакерлер сияқты, құлдықты жоюмен де, әлемдегі жергілікті халықтарға батыс отарлауының әсерін азайтумен де айналысты. Дегенмен, ол 1820 және 1830 жылдардағы құлдыққа қарсы қоғамнан жалтара бастады, себебі қоғам Африкадағы азат ету және отарлау мәселесіне өзгеше ұстаным танытты. Олар 1830 жылдардың басында оның пікірлерін жариялаудан бас тартты. Содан кейін Ходжкин өз бетінше бірнеше шаралар қолға алуға кірісті.

Этнология

Ходжкин академиялық пәндер қалыптасқанға дейін физикалық антропологияға да, этнологияның мәдени аспектілеріне де қызығушылық танытты. Guy's мұражайының сақтаушысы ретінде ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген халықтардың үлгілерін жинады. 1827 жылы Батыс Африка тілдерімен жұмыс істейтін миссионер Ханна Килхэмді қолдаған хатында ол "цивилизация" туралы бұрыннан бері ұстанып келген ойларын алғаш рет жариялады; алдында Лондондағы Цивилизация қоғамын Ходжкин отбасы ұйымдастырған болатын. Аборигендерді қорғау қоғамын құруға көмектесе келе, тілдердің адам тегінің филологиялық дәлелі екенін, демек, оларды қауіп төнген жағдайда сақтау қажет екенін айтты. Ол осы тақырыпта мақала жазып, 1835 жылы Филологиялық қоғам үшін сұрақнама әзірледі. Ходжкин үшін тіл – нәсілдік белгі. 1838 жылдың соңында Парижде ол В. Ф. Эдвардсты аборигендерді қорғау қоғамымен ұқсас мақсаттармен француз қоғамын құруға ықпал етті; және 1839 жылы Эдвардстың идеяларымен сәйкес Société Ethnologique de Paris құрылды. Бұл өзгеріс 1843 жылы Лондонның этнологиялық қоғамы құрылғанда байқалды, ол ғылыми және тіл білімі саласындағы қызығушылықтары арқасында аборигендерді қорғау қоғамынан ерекшеленіп, миссионерлік қызметтен алшақтады.

Африкадағы отарлау

Ходжкин Либерияның құрылған күндерінде оны қолдады және оны Сьерра-Леонемен салыстырғанда жақсы бағалады. Эллиотт Крессон мен Америка отарлау қоғамын қолдау арқылы ол квакерлер мен аболиционистердің бағытынан тыс қалды. 1833 жылы американдық аболиционист Уильям Ллойд Гаррисон Англияға келгенде, Ходжкин бастапқыда Гаррисон мен Крессон арасында келісімге келтіруге тырысты. Бірақ Крессонның Британдық Африка отарлау қоғамын құруы Ходжкиннің қолдауын алды, және ол квакерлер немесе дәрігерлер болған жақын достарынан оқшауланғанын сезді. Гаррисон жақтастарынан Ходжкинге жеке шабуылдар жасалды.

Гадсон шығанағы компаниясы

Ходжкин 1836-1837 жылдары өзінің досы Ричард Кинг арқылы Бутия түбегі және Гудзон шығанағы компаниясының мәселелеріне қатысты науқанға тартылды. Кинг 1833-1835 жылдары капитан Джордж Бэк басқарған Канаданың солтүстігіндегі экспедицияда болды және ол туралы 1836 жылы «Баяндамасы» атты кітабын жазды; ол 1836-1837 жылдары сол аймақта тағы бір экспедиция ұйымдастыруды жақтады, және Ходжкин осы мәселеге араласты. Гудзон шығанағы компаниясының лицензиясы 1841 жылы жаңаруға тиіс болғандықтан, бұл мәселеде коммерциялық мүдделер де қатысты. «Баяндамада» Ходжкиннің Канаданың батысындағы жергілікті халықтарға компанияның бейжай қатысы туралы жазған мақаласы бар еді. Содан кейін Ходжкин компанияның қызметін Гайдың қазынашысы Бенджамин Харрисонмен талқылады, бұл оның кәсіби және қоғамдық өмірін араластыруға әкелді: Харрисон компания басқармасында төрағаның орынбасары болып жұмыс істеді және төраға Джон Генри Пеллимен туыс болды, олар парламенттік тыңдалымдарда пікір келіспеген еді. Ходжкиннің Канаданың батысындағы Гудзон шығанағы компаниясының аумағындағы жергілікті халықтарға қатысты алаңдаушылығы жалғасты. Ол бұл мәселені сэр Джордж Симпсонмен хат алмасып және Аборигендерді қорғау қоғамының «Хабаршысы» журналында көтерді.

Медицина саласындағы жұмыс

Ходжкин 1830 жылы ахроматикалық микроскоптың жобалау принциптерін айтқан Джозеф Джексон Листермен бірлесіп жұмыс істеді. Ол кезде Ходжкин мен Листердің тіндік үлгілер бойынша зерттеулері жарияланды, олар Листердің инновациялық микроскопымен жасалған байқауларға негізделген, әсіресе, сол кездегі "глобулалық гипотеза" бойынша, оны Генри Милн Эдвардс ерекше жақтады. Олар тіндердегі глобулалардың бар екенін жоққа шығарды; Эрнст Генрих Вебер 1830 жылы олармен келіспеді, ал пікірталас он жылға созылды. Біраз уақыт бойы микроскопияның беделі төмендеді, бірақ 1840 жылы гистология мойындалған ғылым саласы болды, және Ходжкин мен Листердің "глобулалар" оптикалық иллюзия екендігі туралы пікірлері уақыт өте қабылданды. Олардың 1827 жылы жариялаған еңбегі "қазіргі гистологияның негізі" деп есептеледі. Ходжкин өзінің есімін алған ауруды (Ходжкин лимфомасы) 1832 жылы "Абсорбенттік бездер мен көкбауырдың кейбір патологиялық өзгерістері туралы" атты еңбегінде сипаттады. Ол 33 жылдан кейін британдық дәрігер Сэмюэл Уилкс бұл ауруды қайта ашқаннан кейін есімдік атау алды. Бұл лимфоидты тіндердің, көкбауыр мен бауырдың үлкеюіне, сондай-ақ басқа тіндерге таралуымен сипатталатын қатерлі ісік. Оның көбінесе қаусыз түрі Ходжкиннің парагрануломасы, ал жайылмалы түрі Ходжкиннің саркомасы деп аталады. Ходжкин 1836 және 1840 жылдары "Патологиялық анатомия бойынша лекциялар" атты кітабын жариялады. Алайда, патологияны оқытуға оның ең маңызды үлесі 1829 жылы "Сероздық және шырышты қабықтардың патологиялық анатомиясы" атты екі томдық еңбегімен жасалды, ол қазіргі патологияның классикалық туындысы болды. Ходжкин профилактикалық медицинаны ерте қорғаушылардың бірі болды, ол 1841 жылы "Денсаулықты жақсарту және сақтау жолдары" атты кітабын жариялады. Оның басқа ерте байқауларының ішінде жедел аппендициттің, қызыл қан жасушаларының қос ойыс пішінінің және бұлшық ет талшықтарының жіктелген құрылымының алғашқы сипаттамалары бар. Ходжкин сонымен қатар Томас Фишермен бірге Уильям Фредерик Эдвардстың француз тілінен "Тірі организмге физикалық факторлардың әсері" (Лондон, 1832; Филадельфия 1838) еңбегін аударды. Эдвардс физиологиядағы виталист болды, ол тірі организмдердегі физикалық күштердің әсерін зерттеді. Ағылшын тілінде жарық көрген бұл еңбек аудармадан гөрі көбірек болды, себебі ол 200-ден астам беттен тұратын қосымшаны қамтыды, онда екі ондаған мақалалар, медицина мен ғылымның Эдвардстың тақырыптарымен байланысты, бірақ оның жалпы көзқарасына сәйкес келетін жинағы кірді. Онда Ходжкиннің ерте жұмыстары мен Листермен ынтымақтастығы, сондай-ақ электрмен және метеорологиямен байланысты мәліметтер де бар. Ол сонымен қатар "Денсаулықты жақсарту және сақтау жолдары" (Лондон, 1840) кітабын, оның екінші басылымы 1841 жылы және "Медициналық реформа туралы үнқатысу" (1847) еңбегін жариялады.

Мұра

Лондонның Бедфорд-скверіндегі үйінің қабырғасына көк тақта орнатылған. Хобарттағы Достар мектебі төрт үйдің біріне оның атын берді. Лондон Корольдік колледжі Медицина мектебінің Ходжкин ғимараты Ходжкиннің құрметіне аталған.