Кіріспе

III корпус – Соғыстың жалғасу кезеңінде Финляндия армиясының құрамындағы, нацистік Германиямен бірге Кеңес Одағына қарсы күрескен корпусы. Бейбіт уақыттағы V корпус негізінде құрылған және Норвегиядағы неміс армиясының жоғары бас штабына бағынышты болған III корпус, бастапқыда солтүстік Финляндияда неміс XXXVI корпусының қанатында шайқасты, сондай-ақ фин-неміс «Арктика түлкісі» операциясына қатысты. 1944 жылдың ақпан айында Кеңес Одағының Выборг-Петрозаводск шабуылы басталғанға дейін Карелия тасқынына (перешейку) ауыстырылды. Мәскеу келісімінен кейін III корпус Лапландия соғысына қатысқан фин әскерлерінің бас қолбасшылығын өз мойнына алды, соның ішінде солтүстік Финляндиядан неміс әскерлерін шығару жұмыстарын да басқарды.

Соғысты жалғастырудан кейін

1944 жылдың қыркүйек айында Кеңес Одағы мен Финляндия арасында атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды, нәтижесінде Мәскеу келісімі жасалды. Келісімнің шарттарының бірінде Финляндия Финляндия аумағында қалған неміс әскерлерін шығарып жіберуді қамтамасыз етуі керек болды. Де-факто, егер Германияның 20-шы тау әскер корпусы қыркүйек айының ортасына дейін Финляндиядан өз еркімен шығып кетпесе, фин әскерлері оларды күшпен шығаруға тиіс болды. Бастапқыда немістер фин әскерлерімен ресми емес ынтымақтастықта Норвегияға қарай шегінді. Алайда, 14-15 қыркүйекте немістердің Гоголандты фин қорғаушыларынан басып алуға жасаған «Танне Ост» операциясы сәтсіз аяқталды, сондай-ақ Норвегияға ерікті қозғалыстың тоқтатылуынан кейін, фин-неміс ынтымақтастығы толығымен үзілді. Лапландия соғысы барысында III корпус солтүстік Финляндияға ауыстырылды, онда ол немістерге қарсы күреске қатысқан фин әскерлерінің барлық күштеріне басшылық етті. Осы құрамаға 3-ші, 6-шы, 11-ші, 15-ші дивизиялар, бронетанкті дивизия және екі бригада кірді. Келесі айларда III корпус немістерді Лапландиядан ақырындап ығыстырып шығарды. Фин армиясы желтоқсанның басында Мәскеу келісіміне сәйкес демобилизациясын аяқтағанда, III корпусының әскер саны ең жоғары деңгейдегі 75 000-нан шамамен 12 000 адамға дейін азайтылды. 5 желтоқсанда корпус 1-ші дивизия болып қайта аталды және Сииласвуо басшылығында қалды. Ұзақ соғысқа қатысқан әскерилер демобилизацияланып, жаңа сарбаздармен алмастырылғандықтан, Лапландия соғысының соңғы кезеңі Финляндияда «Балалар крест жорығы» деп аталды. Соғыстың соңғы сатыларында немістер Каресуванто аймағындағы шағын аумақты ғана басып алды, ал аймақтағы фин күштері 700 адамнан тұратын жедел топқа дейін қысқартылды. Соңғы неміс әскерлері 1945 жылдың 27 сәуірінде Финляндияны тастап кетті, осымен Лапландия соғысы аяқталды.