Кіріспе

Сингапурдегі қоғамдық көлік операторы

SMRT Corporation – Сингапурде автобус және теміржол қызметтерін іске асыратын көп салалы қоғамдық көлік операторы. Сингапур үкіметінің Temasek Holdings компаниясының еншілес кәсіпорны, ол 1987 жылдың 6 тамызында құрылған және 2000 жылдың 26 шілдесінен 2016 жылдың 31 қазанына дейін Сингапур қор биржасында тіркелген. Бұл SBS Transit компаниясымен бірге Сингапурдің теміржол қызметтерінің екі ірі операторының бірі. Қоғамдық көліктен басқа, SMRT Corporation өзі басқаратын көлік желісінде жарнамалық және коммерциялық аландарды жалға берумен, сондай-ақ Сингапур мен шетелде операцияларды және техникалық қызмет көрсетуді, жобаларды басқаруды және инженерлік консультацияларды жүзеге асырады. Сонымен қатар, ол өзінің Strides еншілес компаниясы арқылы басқа да көлік қызметтерін ұсынады.

Өмірбаян

1967 жылы қала жоспарлаушылары Сингапурда 1992 жылға қарай рельстік қалалық көлік жүйесіне қажеттілік туады деп болжады. Бастапқыда ірі министрлер, олардың ішінде Қаржы министрі Го Кэнг Суи және Сауда және өнеркәсіп министрі Тони Тан, қарсылық танытты. Құрылыс саласындағы жұмыс орындарының қанағатқа толуы және қаржылық себептерге байланысты бағдарлама тоқтатылуға жақын болды. Го, орнына Гарвард университетінің мамандары ұсынған, толық автобустық жүйе идеясын қолдады. Олар бұл жүйе жоспарланған МТР жүйесімен салыстырғанда шығынды 50%-ға төмендетеді деп мәлімдеді. Бұл мәселе бойынша халық пікірі екіге бөлінді: бірі жоғары құнына алаңдаса, енді бірі тұрмыс деңгейін арттыруға көбірек мән берді. Тек автобустық жүйе тиімдірек бола ма деген талқыдан кейін, Коммуникация министрі Онг Тенг Чонг толық автобустық жүйе жеткіліксіз екеніне келді, себебі ол жер азаттығы шектеулі елде жол үшін бәсекелесуге мәжбүр болар еді. Онг – архитектор және қала құрылысшы, өзінің табандылығы мен берілгендігі арқасында жүйенің бастапқы құрылысындағы басты тұлғаға айналды. Сингапурдың МТР инфрақұрылымы гибридті, квази-мемлекеттік реттеушілік ая – «Жаңа рельстік қаржыландыру аясы» (ЖРҚА) негізінде салынды, пайдаланылады және басқарылады. Бұл аяда желілер салынып, активтер Сингапур үкіметінің заңды органы – Құрлық көлігі басқармасының меншігінде болады.

Жаппай жедел транзит корпорациясы

1983 жылғы 14 қазанда Mass Rapid Transit Corporation (MRTC) құрылды және бұрынғы уақытша Mass Rapid Transit Authority-ның функциялары мен жауапкершіліктерін өз мойнына алды. 1987 жылғы 7 қарашада MRTC Сингапурдың алғашқы Mass Rapid Transit (MRT) желісінің бойындағы Yio Chu Kang станциясынан Toa Payoh станциясына дейінгі бес станциялық учаскеде жолаушылар тасымалдауды бастады. 1995 жылғы 1 қыркүйекте MRTC, Қоғамдық жұмыстар департаментінің Жолдар және көлік бөлімі мен Коммуникациялар министрлігінің Құрлық көлігі бөлімі бірігіп, Құрлық көлігі басқармасын құрды. МРТ жүйесінің жұмысы үкіметтің инвестициялық компаниясы Temasek Holdings-ке тиесілі мемлекеттік меншіктегі жеке компания – SMRT Limited компаниясының құзырында қайта ұйымдастырылды.

Жекешелендіру

1998 жылы МРТ жүйесі желісін пайдалануды қамтитын теміржол активтерінің меншік құқығы SMRT Limited компаниясына ауыстырылды. Бұл процесс Лицензиялық және Операциялық келісім аясында жүзеге асырылды, онда SMRT Limited компаниясының көлік жүйесінің инфрақұрылымы мен активтерін күтіп ұстау міндеттемесі белгіленген. 2000 жылдың 26 шілдесінде SMRT Limited Сингапур биржасында SMRT Corporation деп тіркелді, ал Temasek Holdings оның акцияларының 33% сатты. 2001 жылдың шілдесінде SMRT Trans Island Bus Services (TIBS) компаниясын сатып алуға ұсыныс жасады, ол қабылданды. Аталған мәміле 2001 жылдың желтоқсанында аяқталды, соның нәтижесінде TIBS толыққанды еншілес компания ретінде жұмыс істей бастады. Корпоративтік бейнелеу бағдарламасының аясында TIBS 2004 жылдың мамырында SMRT Buses деп қайта аталды.

Ұлттықлендіру

2016 жылдың қыркүйегінде Temasek Holdings компаниясы SMRT-дің 46 пайызын сатып алу бойынша сәтті ұсынысын аяқтады, бұл SMRT-нің Сингапур қор биржасынан шығарылуына және үкіметтік бақылауға қайтаруына әкелді. Оның барлық пойыз операциялық активтері Жер көлігі басқармасының (Land Transport Authority) жаңа рельс қаржыландыру аясы бойынша үкіметке сатылды. Автобус операциялық активтері де Жер көлігі басқармасының автобус келісімшарты моделі бойынша үкіметке сатылды. Азайтқыш активтерге ие болу SMRT-ге қоғамдық көліктің сенімді жұмыс істеуіне және шетелдегі бизнес жобаларына көңіл бөлгеніне мүмкіндік береді. Сатып алу Сингапурдың Жоғарғы сотымен бекітілді және SMRT акцияларымен сауданың соңғы күні 2016 жылдың 18 қазаны болды. 2016 жылдың 1 қазанынан бастап Жер көлігі басқармасы жаңа рельс қаржыландыру аясы шеңберінде SMRT-ден барлық пойыз операциялық активтерін қабылдады, бұл компанияға өзінің жұмыс істеу сенімділігіне назар аударуға мүмкіндік берді.

Ұлттықлендіргеннен кейінгі кезең

2023 жылы SMRT корпорациясы Strides Taxi такси қызметтерін Premier Taxis компаниясымен біріктіріп, Strides Premier компаниясын құрды.