Кіріспе

Сингапурдағы жеңіл рельстік көлік желісі
LRT желісі

Букит Панжанг LRT (қысқартылуы: BPLRT) – Сингапурдың Букит Панжанг аймағындағы автоматтандырылған бағыттық көлік желісі. BPLRT қазіргі таңда SMRT Trains компаниясы басқаратын жалғыз LRT желісі болып табылады. Аты айтқандай, бұл желі елдің солтүстік-батысындағы Букит Панжанг және Чоа Чу Канг аймақтарындағы 13 станцияға қызмет көрсетеді. Бұл желі Сингапурда салынған алғашқы LRT желісі, ол 1999 жылдың 6 қарашасында вице-премьер Тони Тан тарапынан ашылды. Бұл толығымен көтерілген және автоматтандырылған жолаушылар тасымалдау жүйесі. Желіде қазіргі уақытта Bombardier компаниясы жеткізген Innovia APM 100 C801 және C801A вагондары қолданылады, олар екі вагондық құрамда жүреді. 20 жылдық қызмет мерзімін ескере отырып, жүйенің күрделі жөндеу жұмыстары 2019 жылы басталды және 2026 жылы аяқталуы жоспарланған, бұл жаңа сигналдау және қуат беру рельстері жүйесін, сондай-ақ вагондарды қамтиды.

Жоспарлау және құрылыс

1994 жылдың қараша айында Байланыс министрі Мах Боу Тан Массалық жылдам транзит корпорациясының (MRTC) Букит Панжанг ауданында Жеңіл рельстік транзит (LRT) жүйесін салу мүмкіндігін зерттеу жүргізіп жатқанын хабарлады. Содан кейін, 1994 жылдың желтоқсанында Букит Панжанг Сингапурдағы алғашқы LRT жүйелерін салу үшін таңдалған екі орынның бірі болды, екіншісі Куинстаун, Буона Виста метро станциясымен байланысты, бірақ соңғысы салынбады. Букит Панжангтағы LRT жүйесін жобалау және салу бойынша тендер 1994 жылдың желтоқсан айында жарияланып, сегіз ұсыныс түсті. 1996 жылдың ақпан айында Премьер-министр Го Чок Тонг Букит Панжангтағы LRT жүйесіне жасыл жарық берілгенін және үш жыл ішінде аяқталуы күтілуде екенін мәлімдеді. 1996 жылдың сәуір айында Жер көлігі басқармасы (LTA) жүйеге арналған көрме ұйымдастырды, онда желідегі стансалардың макеттері мен карталары, сондай-ақ келушілер вагондардың түсі мен стансалардың шатыр пішініне дауыс бере алатын стенд орналастырылды. Сол айда жүйені жобалау және салу жөніндегі келісім-шарт Кеппель корпорациясы, Гаммон және Адтранц компанияларынан құралған консорциумға тапсырылды. 1997 жылдың 5 тамызында LTA, MRT жүйесіндегі тәжірибесіне орай, SMRT компаниясына LRT желісін пайдалануға лицензия берді. 1998 жылдың желтоқсанында желіде сынақ жүргізіліп, 1999 жылдың 6 қарашасында пайдалануға берілді.

Сенімділік мәселелері

Жүйе ашылғаннан кейін сенімділік мәселелері туындады, алғашқы алты айдың ішінде 32 қызмет тоқтауы тіркелді. 2000 жылдың қараша айында екі пойыздың соқтығысып, бес жолаушының жарақаттануына байланысты жүйеге қатысты қауіпсіздік мәселелері Парламентте көтерілді. Бұл мәселелердің көпшілігі 2001 жылдың қыркүйегіне дейін түзетілді, ал 2002 жылдың мамырына қарай жүйе үкіметтің қажетті қызмет деңгейіне жетті. Дегенмен, 2002 жылдың қазан айында еріген бағыттаушы дөңгелек салдарынан бес күнге қызмет тоқтатылып, LTA желідегі техникалық қызмет көрсету процедураларын тексеруге кірісті. Тексеру барысында техникалық қызмет көрсетуге қатысты оқу мен процедуралар жеткілікті деп танылды, бірақ техникалық қызмет жұмыстары тиісті деңгейде атқарылмаған. LTA желі операторы Сингапур LRT-ге тексеру барысында анықталған кемшіліктерді жою үшін алты ай мерзім берді. Жүйедегі мәселелерді шешу үшін Сингапур LRT 2003 жылдың желтоқсанынан 2004 жылдың сәуіріне дейін желінің сигнал беру жүйесіндегі тозған сымдарды ауыстыруға қаражат жұмсады. 2003 жылға қарай желідегі қызмет деңгейі қанағаттанарлық деңгейге жетті, бірақ 2004 жылдың мамырындағы келесі қызмет тоқтауы желі операторының мәселеге қатысты ішкі тергеу бастауына себеп болды. Сенімділік мәселелерінен басқа, желінің қаржылық жағдайы да нашар болды, Сингапур LRT жыл сайын шамамен шығынға ұшырады. Желідегі жолаушылар саны да төмен болды, күніне шамамен 40 000 жолаушы тасылды, бұл өзін-өзі ақтау үшін қажетті 10 000 жолаушыдан кем, және Букит Панжанг айманындағы дамудың баяулауына байланысты одан әрі артуы күтілмеді.

Жаңартулар мен қуаттылықты арттыру

2010 жылға қарай желідегі жолаушылар саны айтарлықтай өсті, күніне шамамен 47 000 жолаушыға жетті және одан әрі өсуі күтілуде. Желідегі пойыздардың сыйымдылығы сұранысты қанағаттандыруға жеткіліксіз болғандықтан, 2010 жылдың қарашасында SMRT желіде сыйымдылықты арттыруды қарастырып жатқанын хабарлады. Көлік министрі Луи Так Ю 2011 жылдың шілдесінде осы сыйымдылықты арттырудың, яғни 13 қосымша вагон және желідегі ең көп пайдаланылатын станциялар мен Чоа Чу Канг арасындағы қосымша автобус бағыттары енгізілетінін мәлімдеді. Сонымен қатар, SMRT Bombardier компаниясымен желінің сенімділігін арттыру мақсатында зерттеу жүргізуге келісім жасасты. Жаңа пойыздар 2015 жылы пайдалануға берілді. Сенімділікті одан әрі жақсарту үшін 2015 жылдың маусым айында LTA және SMRT желідегі рельстерді, сигнал беру және электр жүйелерін жаңартуды жариялады, себебі осы салалардағы ақаулар желідегі қызмет тоқырауының көп бөлігіне себеп болған. Сол айдың соңында көлік министрі Луи Так Ю жаңартулар 12 айлық зерттеу кезеңінен және бірнеше жылға созылатын жаңарту жұмыстарынан тұратынын түсіндірді. Қызметті жақсарту үшін қосымша персонал тартылды, ал 2017 жылға дейін желідегі барлық станцияларда платформа кедергілері орнатылды. 2016 жылдың қазан айында желі 20 жылдық жобалық мерзіміне жақындағандықтан, LTA және SMRT жүйеге қатысты бірнеше бағыттарды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Оларға қолданыстағы жүйені жаңарту немесе толық ауыстыру, жаңа жүйемен немесе автобустармен алмастыру кіретін. 2017 жылдың 8 наурызында жүйенің электрмен жабдықталуы, сигнал беру, пойыз паркі, рельстер, станциялар және жаңа сигнал беру жүйесі жаңартылатындығы туралы хабарланды. Бүкіл жүйені жою немесе автономды түрде қозғалатын көліктерге ауысу мүмкіндігі жоққа шығарылды, себебі бұл үлкен көлік қанағаттандығын тудырар еді. 2017 жылдың 3 қазанында қайта жаңарту бойынша тендер жарияланды. Қызметтің сенімділігін арттыру мақсатында, SMRT 2017 жылдың 12 қарашасынан бастап жыл соңына дейін барлық жексенбі күндері жұмыс уақытын қысқартты, бұл техникалық қызмет көрсетуге қосымша уақыт берді. 2018 жылдың 7 наурызында LTA жүйені толық жаңарту үшін бастапқы жеткізуші Bombardier компаниясына 344 миллион долларлық келісімшарт берді. Бұл жолдың сигнал беру жүйесін байланыс негізіндегі пойызды басқару жүйесімен (CBTC) жаңартуды қамтиды, бұл пойыздар арасындағы аралықты қысқартып, күту уақытын азайтады. Бірінші буынның 19 пойызы қызметтен алынып, жаңа пойыздармен ауыстырылады, ал екінші буынның 13 пойызы жөндеуден өтеді. Бұл жаңартулар 2026 жылға дейін аяқталуы жоспарлануда.

Жылжымалы құрам

Букит Панжанг LRT 2006 жылға дейін Чанги әуежайының Skytrain-і қолданғанға ұқсас Bombardier Innovia APM 100 жылжымалы құраммен жұмыс істейді. 1999 жылы C801 маркасында алғашқы 19 пойыз жеткізілді, олар түркіз көк түстес сырға боялған. 2014 жылы C801A бойынша қосымша 13 пойыз жеткізілді, олар SMRT пикселдік сырға боялған және сыртқы дизайнымен сәл өзгеше. Әрбір бірлік ұзын. Бұл пойыздар, сондай-ақ автоматтандырылған жолаушылар тасымалдағыштары деп аталады, құрылыс аймақтарындағы жұмыс шуын азайту үшін резеңке дөңгелектермен жабдықталған және электр қуатын жеткізетін орталық бағыттағышпен басқарылады. Олар жеке және екі вагондық құрамда, ұқсас модельмен (C801 және C801A пойыздары біріктірілмейді) жұмыс істейді. Пойыздар тұрғын үйлерге жақын өткенде автоматты түрде буланатын терезелермен жабдықталған. Букит Панжанг LRT-ін жаңғырту аясында C801B бойынша 19 Bombardier Innovia APM 300 пойызы сатып алынды. Бұл пойыздар байланыс негізіндегі пойызды басқару жүйесімен (CBTC) жабдықталады және бірінші буын C801 пойыздарын ауыстырады.

Пойыздың құрастырылуы

1999-2015 жылдар аралығында пойыздар күні бойы бір вагондық (М) құрамда жүріп тұрды. 2014 жылы C801A пойыздары енгізілгенге дейін екі вагондық құрамдар жұмыс күндерінің ең жұмсақ уақыттарында ғана, жолаушылар ағынының артуын қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. B бағыты жұмыс күндері таңғы ең жұмсақ уақытта ғана екі вагондық құрамдарды пайдаланды, ал A бағыты көбінесе жұмыс күндері кешкі ең жұмсақ уақытта пайдаланды. 2015 жылдан 2019 жылға дейін пойыздардың көп бөлігі екі вагондық (М М) құрамда жүріп тұрды. Bukit Panjang айманында жолаушылар саны мен пәтерлердің көбеюіне байланысты екі вагондық құрамдар енді тек ең жұмсақ уақыттармен шектелмеді. 2019 жылдан бері барлық пойыздар күні бойы екі вагондық (М М) құрамда жүреді. Станция ұзындығының шектеуіне байланысты пойыздардың құрамы екі вагонмен ғана шектеледі. Вагонды біріктіру әдетте Ten Mile Junction Depot-та жасалады және пойыздар бір типтегі вагонмен біріктіріледі: C801 + C801 немесе C801A + C801A. Кейде құтқару операциялары немесе сынақтар сияқты себептермен вагон түрлері араластырылады.

Пойыздарды басқару

Желіде автоматты пойызды басқару (АТО) деңгейі 4 (UTO) бойынша автоматты пойызды басқару (АТК) үшін Bombardier компаниясының CITYFLO 550 бекітілген блок сигнализациялық жүйесі орнатылған. Ішкі жүйелер: пойыз жылдамдығын бақылауға арналған автоматты пойыз қауіпсіздігі (ATP), пойыздарды қадағалау және кестелеуге арналған автоматты пойыз қадағалау (ATS) және сигналдар мен стрелкалардың қате орнатылуын болдырмайтын компьютерлік араластыру (CBI) жүйесі. Innovia APM 300R C801B пайдалануға енген кезде, желі Bombardier-дің CITYFLO 650 қозғалмалы блок, байланыс негізіндегі пойызды басқару (CBTC) сигнализациялық жүйесіне жаңартылады.