Морихиро Сайто: Айкидо шеберінің өмірі мен жолы

Кіріспе

Морихиро Сайто (斉藤守弘 Saitō Morihiro, 1928 жылдың 31 наурызы – 2002 жылдың 13 мамыры) – жапон айкидо жекпе-жегінің ұстазы, оның бүкіл әлемде көптеген шәкірттері болды. Сайтоның айкидомен шұғылдануы 56 жылға созылды, ол 18 жасында айкидоның негізін қалаушы Морихеи Уэсибамен алғаш рет кездескеннен бастап, 2002 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты.

Ерте өмір

Морихиро Сайто 1928 жылғы 31 наурызда Жапонияның Ибараки префектурасында дүниеге келді. 1930-жылдар мен 40-жылдардың басында кедей шаруа отбасында өскен ол, Ягю Джубей Мицуёси және Гото Матабе сияқты тарихи батырларға қызығушылық танытқан, көптеген жапон балалары сияқты еді. Сол кездегі жапон мектептерінде кендо және дзюдо жекпе-жек өнері оқытылып, Сайто кендоны оқуға бел буды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін бірден, GHQ кез келген қару ұстауды және жекпе-жек өнерін тәжірибелеуді тыйым салды. Осының салдарынан Сайто өзін-өзі қорғау үшін қарусыз әдістерді үйренуі керек деп ойлады және Мегуродағы Шудокан додзосында Шинто рю каратэсімен айналыса бастады. Бірақ, қысқа уақыттан кейін, Жапон Ұлттық теміржолындағы жұмысы оны Ивамаға жіберді, сондықтан ол басқа жекпе-жек өнерін іздеуге мәжбүр болды. Дзюдоның кендо мен каратэ дағдыларына пайдалы толықтыру болатынын ойлап, ол Исиокадағы дзюдо додзосында жаттығуға кірісті. Алайда, 1946 жылдың жазында Сайто "Ивама тауының маңында бір қарт адам ерекше әдістер қолданып жүр" деген әңгімелерді естіді. Адамдар сол қарттың қандай жекпе-жек өнерін үйреткенін түсінбейтін көрінеді, бірақ бір дзюдо ұстазы ол "Уэсиба рю дзюдо" үйрететінін айтты. Осы кезде, 18 жасында Сайто Уэсибамен бірге жаттығуға қатысты, оған Кисшомару Уэсиба, Коичи Тохей және Тадаси Абэ де қосылды. Бұл алғашқы жаттығулар өте қиын болды, бірақ бірнеше жыл бойы табандылық танытқаннан кейін Сайто Уэсибаның ең жақын шәкірттерінің біріне айналды. Сайтоның Жапон Ұлттық теміржолындағы жұмыс кестесінің ыңғайлы болуына байланысты, ол 24 сағат жұмыс істеп, 24 сағат демалысқа шығар еді. Осының нәтижесінде Сайто Уэсибамен бірге қылыш пен қысқа таяқпен жаттығуға ерекше мүмкіндік алды, бұл жаттығулар әр таңертең ерте, басқа шәкірттер келгенге дейін өтетін. Коичи Тохей сияқты басқа шәкірттер Сайтодан гөрі Уэсибамен көбірек жылдар бойы жаттыққан болса да, Сайтоның жұмысы оған ұзақ мерзімге жалғыз шәкірт ретінде ухидеси болуға мүмкіндік берді. 1946 жылдан бастап 1969 жылы Уэсиба қайтыс болғанға дейін Сайто Ивамада Уэсибаның көмекшісі ретінде түрлі қызметтер атқарды, ал оның әйелі Уэсиба ханымға көмектесті. Сайтоның десхи ретіндегі кезеңінде ол Ивама додзосында сабақтар өткізді.

Morihiro Saito was born in Ibaraki Prefecture, Japan, on 31 March 1928. Growing up in a poor farming village in the 1930s and early 40s, he recounted having the same interest in historical heroes such as Yagyū Jūbei Mitsuyoshi and Goto Matabe as most other Japanese boys. In the Japanese schools at that time, the martial arts of kendo and judo were taught to students, and Saito chose to study kendo. In the years immediately following the end of World War II, the carrying of weapons of any kind, as well the practice of martial arts, was prohibited by the GHQ. As a result, Saito felt he should study some kind of unarmed self defense technique, and began training in Shinto ryū karate at the Shudokan in Meguro. After a short time, his work with the Japanese National Railways transferred him to Iwama, and he was forced to find other martial arts training. Thinking judo would be a useful complement to his kendo and karate skills, he began training at a judo dojo in Ishioka. In the summer of 1946, however, Saito heard stories about an "old man doing strange techniques up on the mountain near Iwama." It seemed that people were confused about what martial art, exactly, this old man was practicing, but one judo instructor said the man was teaching "Ueshiba ryū Judo." It was at this time, at the age of 18, that Saito joined Ueshiba for training, which already included then live in students Kisshomaru Ueshiba, Koichi Tohei, and Tadashi Abe. This early training was quite brutal, but after persevering for several years, Saito became one of Ueshiba's closest students. Much credit is given to the fortuitous work schedule Saito had with the Japanese National Railways, where Saito worked 24 hours on, 24 hours off. As a result, Saito had the unique opportunity to train with Ueshiba in the practice of the sword and short staff, which occurred early each morning before the other students arrived. Although other students such as Koichi Tohei trained with Ueshiba for more years than Saito did, Saito's work allowed him to train almost as an uchideshi, for long periods as the only student. From 1946 until Ueshiba’s passing in 1969, Saito served as Ueshiba's assistant in a variety of ways at Iwama while his wife served Mrs. Ueshiba. During Saito’s period as a deshi he taught classes in the Iwama dojo.

Уэсибаның өлімі

Өлімінен бұрын Уэсиба Морихиро Саитоға Ивама додзосындағы оқытуды жалғастыру жауапкершілігін, сондай-ақ Ивамада орналасқан Айки Джиньяның күтушісі лауазымын тапсырды.

Мұра

1970 жылдардың басында Жапониядан тыс Айкидо студенттері Сайтодан оқу үшін Ивамаға баруды бастады. Кейін олар өз елдеріне оралып, үйренгендерін басқаларға үйретті. Сайтоның аз ғана жапон шәкірттері, мысалы, Такаясу шихан, Айкидоны үйрету үшін шетелге сапарлады. Сайтоның шәкірттері оқумен айналысатын Айкидо түрі көбінесе Ивама Айкидосы немесе Ивама стилі деп аталады. Еуропада Сайто көптеген шәкірттерімен бірге Ивама Рю деп аталатын додзолардың дандық деңгейлік желісін құрды, мұндағы дәрежелер Айкикайдан емес, тікелей Сайтодан берілді немесе оған қоса берілді, әйтсе де Сайто ешқашан бұл ұйымнан шыққан жоқ. Сайто сондай-ақ халықаралық деңгейде аики қаруларын (боккен және джо) оқытуға арналған сертификаттарды берді. Бес қару сертификатының толық жиынтығын алу менкё кайден деп есептеледі. Сайто Сенсей сонымен қатар әлемнің көптеген жерлерінде Айкидоның Ивама стиліне негізделген додзо құруға көптеген адамдарды шабыттандырды. Кейбір додзоларда, мысалы, Фредериксбургтегі Айкидода, Сайто Сенсейдің Ивама додзосында жасағандарына негізделген толық уақытты ухидеси бағдарламалары бар. Ухидесилер қысқа мерзімді қарқынды оқудан (қысқа уақытқа) немесе бір жыл немесе одан да ұзақ мерзімді тағылымдамадан өтіп, толыққанды оқуға белсенді түрде қатыса алады.

Сайтоның туысқандары

Сайто қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Хитохиро тәуелсіз Шиншин Айкишурен Кай (神信合気修練会) ұйымын құрды. Ивама Рю желісіндегі додзолардың бір бөлігі Хитохироға қосылды, ал қалғандары, оның ішінде Сайтоның көп жылдар бойы оқыған шәкірттері Айкикаймен байланысын сақтап қалды. Хитохиро бұған дейін Ивама додзёсындағы басты нұсқаушы болған. Айкикай Дошу сияқты, ол дан дәрежесін алмайды.

Аға (5-ші, 6-шы және 7-ші сыныптар) Тікелей оқушылар

Бұл тізім бірнеше критерийлерге негізделген: оқытушының дәрежесі, Сайтомен тікелей оқыған уақыты (Ивамадағы жалпы уақыт), Сайтоның шәкірті болған мерзімі (оның шәкірті болғаннан бергі жалпы уақыт) және берілген аймақтағы оның үстемелігі. Бұл тізімде Морихиро Сайтоның өмірінде (Ивама Рю және Айкикай жүйелерінде) жеке берген дәрежелері көрсетілген. Ескерту: Морихиро Сайто ешқашан 8-ші дан дәрежесін берген емес. Ол ең жоғары дәреже ретінде екі Ивама Рю 7-ші дан Шихан дәрежесін Паоло Кораллиниге (Италия) және Ульф Эвеносқа (Швеция) берді. Кейбір оқытушылардың қазіргі дәрежесі де көрсетілген, себебі олардың кейбіреулері басқа ұйымдар арқылы оқытуды жалғастырды (мысалы, Айкикай Токио немесе Ивама Шин Шин Айки Шурен Кай, Морихироның ұлы Хитохиро Сайто құрған). Мысалы, белгілі бір елдегі жалғыз 6-шы дан иесі тізімде болуы мүмкін, ал басқа елдегі көптеген 6-шы/7-ші дан иелерінің бірі тізімде болмауы мүмкін, тіпті соңғы оқытушы бұрынғысынан жоғары болса да.

This short list was chosen based on several criteria including: the rank of the instructor, how long they studied directly with Saito (total time in Iwama), how long they were a student of Saito (total time since becoming his student) and how senior they are in their given region. This list shows the ranks Morihiro Saito personally awarded in his life (under both the Iwama Ryu and Aikikai systems). Note: Morihiro Saito never awarded any 8th dan rankings. The highest ranks he delivered were the two Iwama Ryu 7th dan Shihan ranks that he awarded to Paolo Corallini (Italy) and Ulf Evenås (Sweden). For some instructors the current rank is also shown, since some of them continued teaching through other organizations (i. e. Aikikai Tokyo or Iwama Shin Shin Aiki Shuren Kai, founded by Hitohiro Saito, Morihiro's son). For example, the only 6th dan in a given country might be listed while one of many 6th/7th dans in another country is not even if the latter instructor is senior to the former. CountryStudentRank awardedUnited StatesWilliam Witt (current rank: Aikikai 8th dan Shihan) First American uchideshi of Morihiro Saito 7th danItalyPaolo Corallini (current rank: Aikikai 7th dan Shihan) Morihiro Saito's Top ranked student7th danSwedenUlf Evenås (current rank: Aikikai 7th dan Shihan) Morihiro Saito's Top ranked student7th danGermanyUte and Mark van Meerendonk (current rank: Aikikai 7th dan)6th Dan United StatesHans Goto (current rank: Aikikai 7th dan)6th danUnited StatesPatricia Hendricks (current rank: Aikikai 7th dan)6th danUnited StatesBernice Tom (current rank: Aikikai 7th dan)6th DanUnited StatesKim Peuser (current rank: Aikikai 7th dan)6th danJapanKenichi Shibata (current rank: Aikikai 7th dan)6th danAustraliaSaburo Takayasu (current rank: Aikikai 7th dan)6th danFrancePhilippe Voarino (current rank: 7th dan Takemusu Aiki Intercontinental)6th DanFrance Daniel Toutain (current rank: Aikikai 6th dan) 6th danNetherlandsLewis Bernaldo de Quiros (current rank: Aikikai 6th dan)6th DanIsrael / U. S. A. Miles Kessler (current rank: Aikikai 6th dan)6th DanSwedenLars Göran Andersson (current rank: Aikikai 7th dan Shihan)5th danPhilippinesDennis Tatoian (current rank: 7th dan Iwama Shin Shin Aiki Shuren Kai)5th danPortugalTristão da Cunha (current rank: 8th dan Iwama Shin Shin Aiki Shuren Kai, the "Last Uchideshi")5th danUnited StatesStephanie Yap (current rank: 7th dan Iwama Shin Shin Aiki Shuren Kai)5th danFranceJean Marc Serio (current rank: Aikikai 6th dan)5th DanUnited KingdomTony Sargeant (current rank: 7th dan Aikido Alliance UK) Morihiro Saito's UK Representative5th DanUnited StatesMark Larson (current rank: Aikikai 6th dan) Last American uchideshi of Morihiro Saito5th Dan Germany Wolfgang Baumgartner (current rank: Aikikai 7th dan) 5th dan

Ел Шәкірт Берілген дәреже
АҚШ Уильям Витт (қазіргі дәрежесі: Айкикай 8-ші дан Шихан) – Морихиро Сайтоның алғашқы американдық учѝдешисі 7-ші дан
Италия Паоло Кораллини (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан Шихан) – Морихиро Сайтоның ең жоғары дәрежелі шәкірті 7-ші дан
Швеция Ульф Эвенос (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан Шихан) – Морихиро Сайтоның ең жоғары дәрежелі шәкірті 7-ші дан
Германия Уте және Марк ван Меерендонкт (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
АҚШ Ханс Гото (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
АҚШ Патриция Хендрикс (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
АҚШ Бернис Том (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
АҚШ Ким Пёйзер (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
Жапония Кеничи Шибата (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
Австралия Сабуро Такаясу (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 6-шы дан
Франция Филипп Воарино (қазіргі дәрежесі: 7-ші дан Такэмусу Айки Интерконтинентал) 6-шы дан
Франция Даниэль Тутан (қазіргі дәрежесі: Айкикай 6-шы дан) 6-шы дан
Нидерланды Льюис Бернальдо де Кирос (қазіргі дәрежесі: Айкикай 6-шы дан) 6-шы дан
Израиль / АҚШ Майлз Кесслер (қазіргі дәрежесі: Айкикай 6-шы дан) 6-шы дан
Швеция Ларс Горан Андерссон (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан Шихан) 5-ші дан
Филиппин Денис Татоян (қазіргі дәрежесі: 7-ші дан Ивама Шин Шин Айки Шурен Кай) 5-ші дан
Португалия Тристан да Кунья (қазіргі дәрежесі: 8-ші дан Ивама Шин Шин Айки Шурен Кай, "Соңғы Учидеси") 5-ші дан
АҚШ Стефани Яп (қазіргі дәрежесі: 7-ші дан Ивама Шин Шин Айки Шурен Кай) 5-ші дан
Франция Жан Марк Серио (қазіргі дәрежесі: Айкикай 6-шы дан) 5-ші дан
Ұлыбритания Тони Сарджент (қазіргі дәрежесі: 7-ші дан Айкидо Альянс Ұлыбритания) – Морихиро Сайтоның Ұлыбританиядағы өкілі 5-ші дан
АҚШ Марк Ларсон (қазіргі дәрежесі: Айкикай 6-шы дан) – Морихиро Сайтоның соңғы американдық учѝдешисі 5-ші дан
Германия Вольфганг Баумгартнер (қазіргі дәрежесі: Айкикай 7-ші дан) 5-ші дан