Қалалық аңыз: жоғалып кететін автоқондық. Көлікпен саяхат кезінде кездесіп, түсіндірілмейтін жағдайда жоғалатын шабыт. Әлемдік фольклор, тарихы 1870жылға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалалық аңыз
Urban legend
Жоғалып бара жатқан автостопшы (немесе әуесқой автостопшы, жоғалып бара жатқан автостопшы, көрініс автостопшы сияқты түрлері) – көлікпен жол жүріп бара жатқан адамдардың жолында кездесіп, кейін түсініксіз жоғалып кететін автостопшы туралы қалалық аңыз. Бұл оқиға туралы халықтың білімі 1981 жылы Ян Гарольд Бранвандтың «Жоғалып бара жатқан автостопшы» атты деректі кітабы жарық көргеннен кейін кеңейді. Брунванд кітабында «Жоғалып қалған автостопшы» әңгімесінің тамыры 1870 жылдарға дейін барып жететінін айтады. Осыған ұқсас оқиғалар ғасырлар бойы Англия, Эфиопия, Корея, Франция, Оңтүстік Африка, Ресей империясы және Америкадағы қытай американдықтары, мормондар мен Озарк тауларындағы тұрғындар арасында хабарланған. Бәлкім, ең алғашқы жоғалып бара жатқан автостопшы туралы аңыз 400 жылдық қолжазбада кездеседі – Om the tekn och widunder som föregingo thet liturgiske owäsendet, ол шамамен «Литургиялық оқиғаға дейінгі белгілер мен кереметтер туралы» деп аударылады. Авторы – Швецияның Линчепинг епархиясының дін қызметкері және аруақтар туралы белгілерді мұқият жинаушы Йоэн Петри Клинт.
The vanishing hitchhiker (or variations such as the ghostly hitchhiker, disappearing hitchhiker, phantom hitchhiker) is an urban legend in which people travelling by vehicle, meet with or are accompanied by a hitchhiker who subsequently vanishes without explanation, often from a moving vehicle. Public knowledge of the story expanded greatly with the 1981 publication of Jan Harold Brunvand's non fiction book The Vanishing Hitchhiker. In his book, Brunvand suggests that the story of The Vanishing Hitchhiker can be traced as far back as the 1870s." Similar stories have been reported for centuries across the world in places like England, Ethiopia, Korea, France, South Africa, Tsarist Russia and in America among Chinese Americans, Mormons and Ozark mountaineers. What was probably the first vanishing hitchhiker legend can be found in the 400 year old manuscript Om the tekn och widunder som föregingo thet liturgiske owäsendet, which translates approximately as "About the signs and wonders that preceded the liturgical event". The author was Joen Petri Klint, a priest in diocese of Linköping, Sweden, and diligent collector of omens.
Бірінші жоғалып бара жатқан автостопшы аңыз
Автор – Швецияның Линчепинг епархиясының дін қызметкері, аруақтар туралы аянды ұқыптап жинаған Йоэн Петри Клинт. 1602 жылдың ақпан айында бір дін қызметкері мен екі шаруа Вестергётландтағы Кандельмас жәрмеңкесінен үйлеріне қайтып бара жатқанда, бір қызметші қыз олармен бірге жүруді сұрады. Олар жолдағы қонақүйге тамақ ішуге тоқтады, ал қызметші қыз ішетін нәрсе, яғни сыра сұрады. Бірінші рет қонақүй иесі сыра әкелгенде, құмырасы малтабармен, екінші рет – емен жемісімен, ал үшінші рет – қанмен толы болды. Олар қорқып қалды. Қызметші қыз бұл жылы астық көп болады, ағаштар жеміспен толады, бірақ соғыс пен оба болатынын айтты. Содан кейін ол көзге көрінбей жоғалып кетті. Оқиғада "көшпенді жолаушының" барлық белгілері бар. Бұл Бэрдсли мен Хэнкидің B және C санаттарына жақсы сәйкес келеді (болжам жасағаннан кейін жоғалып кеткен жағдай). Сыраның түрленуі Баухманның E332.3.3.1(b) санатына сәйкес келеді, онда қыз тұқым, емен жемісі және қан қалдырған, сондай-ақ E332.3.3.1(d) санатына сәйкес келеді, себебі ол болашақты болжаған (бірақ Клинт пайғамбарлықтың дұрыс болғанын айтпайды), E332.3.3.1(e) санатына – ішетін нәрсе сұрағандықтан, және E332.3.3.1(g) санатына – үйіне қайтып бара жатқандықтан.
The author was Joen Petri Klint, a priest in diocese of Linköping, Sweden, and diligent collector of omens. In February 1602 a priest and two farmers were on their way home from the Candelmass market in Västergötland. A maid asked to go along. At an inn they got off to get a bite to eat, and the maid wanted something to drink, a jug of beer (a common beverage). The first time the innkeeper fetched beer, the jug was filled with malt, second time acorns, and finally blood. They were then horrified. The maid explained that this year will yield much grain; plenty of fruit on the trees; but war and pestilence. Then she disappeared into thin air. The incident contains all the hallmarks of a "vanishing hitchhiker". It fits well with Beardsley's and Hankey's B and C categories (when the hitchhiker disappeared after making a prediction). The beer's transformations match Baughman's category E332.3.3.1(b), when the maid left behind seed, acorns and blood, and category E332.3.3.1(d) when she predicted the future (however, Klint does not mention whether the prophecy was correct), as well as category E332.3.3.1(e) because she wanted something to drink, and E332.3.3.1(g) because she was on her way home.
Скептикалық қабылдау
Паранормальді зерттеуші Майкл Госс өзінің "Атмос автостопшылар туралы дәлелдер" кітабында автостопшылардың жоғалып кетуі туралы көптеген хабарламалардың халық ауыз әдебиеті мен естіген әңгімелерге негізделгенін анықтады. Госс сондай-ақ кейбір жағдайларды зерттеді және оларды бастан кешкен адамның галлюцинациясына байланыстырды. Госсқа сәйкес, көптеген оқиғалар – "жасалма, жаңа ортада қайта айтылған фольклорлық туындылар". Екі күдікті жағдайды тергеген скептик Джо Никель автостопшылардың жоғалып кетуіне сенімді дәлелдер жоқ деген қорытындыға келді. Тарихи мысалдардың бастауы халық аңыздары мен қалалық аңыздарда. Қазіргі заманғы жағдайларда көбінесе шамадан тыс айту, іллюзия немесе жалғандық салдары болуы мүмкін қарама-қайшы мәліметтер кездеседі.
Paranormal researcher Michael Goss in his book The Evidence for Phantom Hitch Hikers discovered that many reports of vanishing hitchhikers turn out be based on folklore and hearsay stories. Goss also examined some cases and attributed them to hallucination of the experiencer. According to Goss most of the stories are "fabricated, folklore creations retold in new settings." Skeptic Joe Nickell, who investigated two alleged cases, concluded that there is no reliable evidence for vanishing hitchhikers. Historical examples have their origin in folklore tales and urban legends. Modern cases often involve conflicting accounts that may well be the result of exaggeration, illusion or hoaxing.