Кіріспе

Салт-дәстүрлі Кубалық би музыкасы ансамблі - Шаранга – кубалық би музыкасын орындайтын дәстүрлі ансамбль. Олар 1940 жылдары кубалық би музыкасын кеңінен танымал етті, ал олардың музыкасы негізінен сон музыкасының ықпалымен құралған, скрипка және флейта сияқты еуропалық аспаптарда Шаранга оркестрімен орындалған. (Чомски 2004, 199-б.). Шарангамен ең көп байланысты музыка стилі – «Дансон», ол еуропалық классикалық музыка мен африкалық ырғақтардың үйлесімі болып табылады.

Шығу тегі

Ғылымдар Испания және Батыс және Орталық Африканың кейбір аймақтары Кубаның халықтық және діни музыкасының дамуына ең маңызды ықпал еткенін келіседі. Бірақ шаранга жағдайында француз және гаитилік ықпалдарды елемеуге болмайды. Шаранга тарихы 19-шы ғасырдың басында, гаитиліктер, африкалықтар мен француздар аралдағы төңкерістен қашып шыққанда басталды. Олар өздерімен бірге француз контртансін, көп бөлімді би түрін сүйісіп әкелді, ол кейіннен танзонға, шаранга стилінің өзегіне айналды. Екеуі де латуль, ағаштан жасалған үрмелі аспаптар мен тимпанимен ойнайтын "orquesta típica" деп аталатын ансамбльмен орындалды. Жоғары топтағылар үй ішінде билеуді шешкенде, аспаптар түбегейлі өзгертілді. Жаңа ансамбль "charanga francesa" деп аталды. "Французша" деген сөз тікелей мағынасында "француз" дегенді білдірсе де, 19-шы ғасыр Кубасында ол гаити креолдарының атауы ретінде жиі қолданылды. "Charanga francesa"-да флейта мен скрипкалар "orquesta típica"-ның латуль және ағаштан жасалған үрмелі аспаптарын ығыстырды, ал "pailas" (қазір тимбальдар деп аталады) кішкентай барабан тобы үлкен тимпанидің күркіреген дыбысын алмастырды. "Orquesta típica" Жаңа Орлеан джазы сияқты қатты дыбысты болса, "charanga francesa" жеңіл және сәл әсерлі музыканы тудырды. Француздық ықпал қазіргі заманғы шаранганың аспаптарына да таралады, себебі ол "charanga francesa" негізінде құрылған. Кубадағы алғашқы "charanga francesa" 20-шы ғасырдың басында Антонио (Папаито) Торроелла (1856–1934) құрған, оның оркестрі 1894 жылдан бастап белсенді болды. Бұл оркестрлер латуль аспаптарынсыз танзонның жеңіл нұсқаларын орындайды, флейта, скрипка және фортепианоға баса назар аударады. Перкуссияны "pailas criollas" қамтамасыз етеді, қазір тимбальдар деп белгілі. Бұл стиль 1940 жылдарға дейін флейташы Антонио Аркано және оның "Maravillas" тобымен жалғасты (Morales 2003, 13-бет). Шарангалар бүгінгі күнге дейін кең таралған, бірақ танзон көне стиль деп есептеледі.